Magistr proqramı
Biznesin idarə edilməsiFənn nəticələri
Fənn təlim nəticələri
Hər fənnin sonunda tələbənin əldə etməli olduğu nəticələr.
- MS-2012Fənnin səhifəsi: İstehlakçı davranışı
İstehlakçı davranışı
CLO 1: Daxili psixoloji amilləri təhlil etmək: İstehlakçıların qərar qəbul etmə prosesinə təsir edən daxili psixoloji faktorları (qavrayış, motivasiya, şəxsiyyət, öyrənmə və mövqe/münasibət) izah edir.
CLO 2: Xarici və sosial-mədəni təsirləri qiymətləndirmək: Mədəniyyət, submədəniyyət, sosial siniflər, referent qruplar və ailə strukturunun istehlakçı seçiminə təsirini qiymətləndirir.
CLO 3: Qərar qəbul etmə mərhələlərini modelləşdirmək: İstehlakçının ehtiyacın yaranmasından satınalma sonrası qiymətləndirməyə qədər keçdiyi 5 mərhələli qərar qəbul etmə modelini tətbiq edir.
CLO 4: Bazarın seqmentləşdirilməsi və hədəflənməsini həyata keçirmək: Psixoqrafik (həyat tərzi, dəyərlər) və davranış əsaslı göstəricilərdən istifadə edərək istehlakçı bazarını seqmentləşdirir və hədəf auditoriyanı müəyyənləşdirir.
CLO 5: Rəqəmsal və müasir istehlakçı davranışını şərh etmək: Onlayn mühitdə, sosial mediada və rəqəmsal platformalarda istehlakçıların nümayiş etdirdiyi yeni davranış modellərini və impulsiv satınalma meyllərini analiz edir.
CLO 6: Marketinq strategiyalarını istehlakçı insight-larına uyğunlaşdırmaq: İstehlakçı davranışından əldə olunan analitik məlumatlar (insight) əsasında effektiv brendinq, qiymətləndirmə və kommunikasiya strategiyaları hazırlayır.
- MS-2033Fənnin səhifəsi: Korporativ sosial məsuliyyət və etika
Korporativ sosial məsuliyyət və etika
CLO 1: Etik çərçivələri və nəzəriyyələri tətbiq etmək: Utilitarizm, deontologiya və fəzilət etikası kimi klassik etik nəzəriyyələri müasir biznes qərarlarına və dilemma şəraitlərinə tətbiq edir.
CLO 2: Biznesdə etik dilemmaları təhlil etmək: Şirkətdaxili və xarici fəaliyyətlərdə yaranan maraqlar toqquşması, korrupsiya, insayder ticarəti və məxfilik pozuntuları kimi etik problemləri müəyyən edir və həll yolları təklif edir.
CLO 3: Korporativ Sosial Məsuliyyət (KSM) strategiyalarını qiymətləndirmək: Şirkətlərin iqtisadi, hüquqi, etik və diskresion (xeyriyyəçilik) məsuliyyətlərini (Kerrollun KSM piramidası əsasında) təhlil edir və dayanıqlı KSM modelləri hazırlayır.
CLO 4: Maraqlı tərəflər (Stakeholder) təhlilini aparmaq: Səhmdarlar, işçilər, müştərilər, təchizatçılar, cəmiyyət və ətraf mühit daxil olmaqla bütün maraqlı tərəflərin gözləntilərini balansı saxlayaraq qiymətləndirir.
CLO 5: ESG (Ətraf Mühit, Sosial və İdarəetmə) və Dayanıqlığı idarə etmək: Şirkətlərin ətraf mühitə təsirini, sosial cavabdehliyini və korporativ idarəetmə standartlarını (ESG meyarları) beynəlxalq dayanıqlılıq məqsədləri ilə uzlaşdırır.
CLO 6: Korporativ Etika Məcəlləsi və Audit sistemini qurmaq: Şirkətdaxili dürüstlük mədəniyyətini formalaşdırmaq üçün Etika Məcəlləsi (Code of Conduct) tərtib edir və etik аудит mexanizmlərini layihələndirir.
- MS-2001Fənnin səhifəsi: Qlobal brendin idarə edilməsi və rəqəmsal marketinq
Qlobal brendin idarə edilməsi və rəqəmsal marketinq
CLO 1: Qlobal brend strategiyalarını hazırlamaq: Beynəlxalq pazarlarda brendin mövqeləndirilməsi, brend kapitalının (Brand Equity) artırılması, standartlaşdırma və yerli bazara uyğunlaşdırma (Glocalization) strategiyalarını təhlil və tətbiq edir.
CLO 2: Rəqəmsal marketinq ekosistemini idarə etmək: Omnikanal (Omnichannel) marketinq strategiyalarını, axtarış mühərriki optimallaşdırmasını (SEO/SEM), sosial media marketinqini (SMM) və məzmun marketinqini qlobal brend məqsədlərinə inteqrasiya edir.
CLO 3: Data əsaslı rəqəmsal analitika və KPI-ları qiymətləndirmək: Rəqəmsal marketinq kampaniyalarının səmərəliliyini ölçmək üçün istifadəçi davranış analitikası, konversiya dərəcələri (CRO), ROIvə müştəri əldəetmə xərcləri (CAC) kimi göstəriciləri şərh edir.
CLO 4: Qlobal Müştəri Təcrübəsini (CX) və Lövhəsini dizayn etmək: Rəqəmsal platformalarda müştəri səyahətini (Customer Journey Mapping) xəritələndirir, şəxsiləşdirilmiş təcrübələr və brend loyallığı proqramları formalaşdırır.
CLO 5: Brend kommunikasiyasında etik və mədəniyyətlərarası fərqləri idarə etmək: Müxtəlif ölkələrin sosial-mədəni xüsusiyyətlərini, məxfilik qanunvericiliklərini (məs. GDPR) və rəqəmsal etik standartları nəzərə alaraq kommunikasiya risklərinizi qiymətləndirir.
CLO 6: Süni intellekt və yeni rəqəmsal trendləri tətbiq etmək: Generativ AI, influencer marketinqi, rəqəmsal brendinq alətləri və avtomatlaşdırılmış marketinq platformalarından istifadə edərək innovativ brend kampaniyaları layihələndirir.
- MS-2026Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq investisiya idarəetməsi
Beynəlxalq investisiya idarəetməsi
CLO 1: Qlobal investisiya mühitini təhlil etmək: Beynəlxalq bazarların özünəməxsus risk və imkanlarını, eləcə də ölkələr arası siyasi, hüquqi və iqtisadi fərqlilikləri qiymətləndirir.
CLO 2: Beynəlxalq diversifikasiyanı əsaslandırmaq: Xarici aktivlərə investisiya qoyuluşunun portfelin risk-gəlirlilik profilinə təsirini və qlobal bazarlar arası korrelyasiyanın rolunu izah edir.
CLO 3: Valyuta riskini idarə etmək: Valyuta məzənnəsi tərəddüdlərinin mənfi təsirlərini azaltmaq üçün törəmə maliyyə alətlərindən (forvard, opsion, svop) istifadə etməklə hedcinq strategiyalarını tətbiq edir.
CLO 4: Ölkə riskini (Country Risk) qiymətləndirmək: Xarici investisiya mühitinin sabitliyini və kredit qabiliyyətini təhlil etmək üçün keyfiyyət və kəmiyyət metodlarından istifadə edir.
CLO 5: Optimallaşdırılmış portfel formalaşdırmaq: Müəyyən edilmiş risk dərəcəsinə və qlobal makroiqtisadi trendlərə uyğun gələn sərhədlərarası investisiya portfelini layihələndirir və idarə edir.
CLO 6: Aktivlərin qiymətləndirilməsi modellərini tətbiq etmək: Qlobal kontekstdə qiymətli kağızları qiymətləndirmək üçün Beynəlxalq Kapital Aktivlərini Qiymətləndirmə Modelini və digər metodları istifadə edir.
- MS-1925Fənnin səhifəsi: Biznes təşkilatlarında rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi
Biznes təşkilatlarında rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi
CLO 1: Rəqəmsal transformasiya strategiyalarını təhlil etmək: Biznes modellərinin rəqəmsallaşdırılması, rəqəmsal olğunluq səviyyəsinin qiymətləndirilməsi və təşkilatın strateji məqsədlərinə uyğun rəqəmsal transformasiya xəritəsini hazırlayır.
CLO 2: Biznes proseslərinin avtomatlaşdırılmasını (RPA/ERP/CRM) qiymətləndirmək: Korporativ resursların planlaşdırılması (ERP), müştəri münasibətlərinin idarə olunması (CRM) və robotlaşdırılmış proses avtomatlaşdırılması (RPA) sistemlərinin əməliyyat səmərəliliyinə təsirini təhlil edir.
CLO 3: Data əsaslı qərar qəbul etməni (Business Intelligence & Big Data) tətbiq etmək: Böyük verilənlər (Big Data) və Biznes İntellekti (BI) alətlərindən istifadə edərək biznes göstəricilərini təhlil edir və məlumatlara əsaslanan strateji qərarlar qəbul edir.
CLO 4: Bulud texnologiyaları və kibertəhlükəsizlik risklərini idarə etmək: Bulud infrastrukturlarının (SaaS, PaaS, IaaS) biznesə inteqrasiyasını dəyərləndirir və rəqəmsal aktivlərin qorunması üçün kibertəhlükəsizlik üzrə riskləri idarə etmə çərçivəsini tətbiq edir.
CLO 5: Süni intellekt (AI) və innovativ texnologiyaları inteqrasiya etmək: Əşyaların İnterneti (IoT), Blokçeyn və Süni İntellekt (AI) kimi dağıdıcı (disruptive) texnologiyaların təchizat zənciri, maliyyə və marketinq proseslərinə inteqrasiya imkanlarını şərh edir.
CLO 6: Rəqəmsal təşkilati mədəniyyət və dəyişikliklərin idarə olunmasını (Change Management) təşkil etmək: Rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi zamanı yaranan işçi müqavimətini aradan qaldırmaq və innovativ rəqəmsal iş mühitini formalaşdırmaq üçün dəyişikliklərin idarə edilməsi modellərini həyata keçirir.
- MS-2021Fənnin səhifəsi: Biznes strukturunun və təşkilati dizaynın idarə edilməsi
Biznes strukturunun və təşkilati dizaynın idarə edilməsi
CLO 1: Təşkilati strukturları təhlil və sintez etmək: Müxtəlif təşkilati arxitekturaların (funksional, matris, divizional, şəbəkə və aqil/agile) üstünlük və çatışmazlıqlarını müqayisə edir, şirkətin strateji məqsədlərinə uyğun struktur modelini seçir.
CLO 2: Təşkilati dizayn prinsiplərini tətbiq etmək: Mərkəzləşmə/mərkəzsizləşmə, səlahiyyət bölgüsü, idarəetmə diapazonu (span of control) və formallaşdırma dərəcəsini biznesin miqyasına uyğun optimal şəkildə balanslaşdırır.
CLO 3: Biznes proseslərini və iş axınlarını (Workflow) optimallaşdırmaq: Təşkilatdaxili bürokratiyanı və funksional "siloları" aradan qaldırmaq üçün proseslərin yenidən layihələndirilməsini (Business Process Reengineering) və iş axınlarının xəritələndirilməsini aparır.
CLO 4: Təşkilati dəyişiklikləri idarə etmək (Change Management): Şirkətin yenidən strukturlaşdırılması (restructuring) zamanı yaranan işçi müqavimətini aradan qaldırmaq üçün Kotter və ya Lewin dəyişiklik modellarını tətbiq edir.
CLO 5: Mədəniyyət və struktur uzlaşmasını sağlamaq: Korporativ mədəniyyət, strateji prioritetlər və təşkilati arxitektura arasındakı qarşılıqlı əlaqəni (məsələn, McKinsey 7S çərçivəsi əsasında) qiymətləndirir və sinerji yaradır.
CLO 6: Müasir gələcəyin iş modellərini dizayn etmək: Hibrid iş mühiti, virtual komandalar, mərkəzsizləşdirilmiş təşkilatlar və ekosistem əsaslı təşkilati modellərin idarə edilməsi mexanizmlərini layihələndirir.
- MS-2002Fənnin səhifəsi: Praktikum: Biznes analitikası və vizuallaşdırma
Praktikum: Biznes analitikası və vizuallaşdırma
CLO 1: Biznes məlumat dəstlərini (dataset) təhlilə hazırlamaq üçün təmizləmə, strukturlaşdırma və transformasiya əməliyyatlarını sərbəst həyata keçirir.
CLO 2: Power BI, Tableau və ya oxşar BI alətlərindən istifadə edərək interaktiv idarəetmə panelləri (dashboards) və vizual hesabatlar hazırlayır.
CLO 3: Müəssisənin əsas fəaliyyət göstəricilərini (KPI) vizuallaşdırma metrikalarına çevirərək idarəetmə qərarları üçün dataya əsaslanan tövsiyələr formalaşdırır.
CLO 4: Mürəkkəb data modelləri və vizual qrafiklər vasitəsilə biznes trendlərini, kənarlaşmaları və korrelyasiyaları müəyyən edir.
CLO 5: Analitik nəticələri və vizual hesabatları müxtəlif maraqlı tərəflərə (stakeholders) aydın və inandırıcı formatda (data storytelling) təqdim edir.
- MS-2003Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq biznes analitikası
Beynəlxalq biznes analitikası
CLO 1: Qlobal bazarlara çıxış və beynəlxalq genişlənmə strategiyalarını qiymətləndirmək üçün makroiqtisadi və xarici mühit göstəricilərini TPESTLE/SWOT çərçivəsində analiz edir.
CLO 2: Müxtəlif ölkələrin və regionların bazar məlumatlarını müqayisəli təhlil edərək beynəlxalq biznes risklərini və imkanlarını qiymətləndirir.
CLO 3: Valyuta məzənnələri, xarici ticarət statistikaları və qlobal təchizat zənciri datalarını analitik alətlərlə emal edir.
CLO 4: Çoxmilli şirkətlərin maliyyə və əməliyyat göstəricilərini beynəlxalq standartlar və spesifik ölkə kontekstləri nəzərə alınmaqla təhlil edir.
CLO 5: Beynəlxalq bazar konyukturasına uyğun strateji qərarların qəbulu üçün analitik modellər və ssenari analizi (scenario planning) tərtib edir.
- MM-0001Fənnin səhifəsi: Tədqiqat metodları
Tədqiqat metodları
CLO 1: Tədqiqat suallarını və hipotezlərini akademik standartlara uyğun şəkildə dəqiq formalaşdırır.
CLO 2: Kəmiyyət (quantitative) və keyfiyyət (qualitative) tədqiqat metodlarını müqayisə edərək konkret tədqiqat mövzusu üçün adekvat metodu seçir və əsaslandırır.
CLO 3: Anket sorğuları, müsahibələr və ya müşahidələr vasitəsilə birincili verilənlərin toplanması planını və seçmə çərçivəsini (sampling) layihələndirir.
CLO 4: Toplanmış kəmiyyət və keyfiyyət data dəstlərini müvafiq statistik və ya tematik analiz metodları ilə emal edir.
CLO 5: Tədqiqatın nəticələrini obyektiv şəkildə şərh edir, metodoloji məhdudiyyətləri müəyyən edir və əsaslandırılmış təkliflər irəli sürür.
- MM-0002Fənnin səhifəsi: Akademik yazı və etika
Akademik yazı və etika
CLO 1: Elmi məqalə, dissertasiya və hesabatların struktur elementlərini (giriş, ədəbiyyat icmalı, metodologiya, nəticələr) akademik üslubda tərtib edir.
CLO 2: Elmi mənbələri akademik bazalarda (Scopus, Web of Science, Google Scholar və s.) effektiv axtarır, krital qiymətləndirir və ədəbiyyat icmalı şəklində sintez edir.
CLO 3: Beynəlxalq istinad standartlarına (APA, Harvard, IEEE və s.) uyğun olaraq mətn daxili istinadları və biblioqrafiyanı düzgün tərtib edir.
CLO 4: Akademik dürüstlük prinsiplərinə riayət edir, intihalın (plagiarism) növlərini tanımaqla onun qarşısını almaq üçün parafraz və sitat gətirmə texnikalarını tətbiq edir.
CLO 5: Tədqiqat prosesində etik normalara (məlumatların məxfiliyi, iştirakçıların razılığı, datanın təhrif edilməməsi) tam əməl edir.
- MM-0003Fənnin səhifəsi: Tədqiqat analtikası
Tədqiqat analtikası
CLO 1: Biznes və tədqiqat məsələlərinin həlli üçün tələb olunan kəmiyyət verilənlərini müvafiq statistik proqramlarda (SPSS, R, Python, Excel) analizə hazır vəziyyətə gətirir.
CLO 2: Plan audit and compliance processes, collect evidence, and prepare reports.
CLO 3: Dəyişənlər arasındakı asılılıqları və təsirləri qiymətləndirmək üçün xətti və çoxamilli reqressiya modellərini qurur və nəticələri şərh edir.
CLO 4: Vaxt sıraları (time series) və proqnozlaşdırma metodlarından istifadə edərək gələcək biznes trendlərini və göstəricilərini modelləşdirir.
CLO 5: Analitik təhlillərin nəticələrini akademik və ya korporativ standartlara uyğun şəkildə vizuallaşdırır, əsaslandırılmış qərar tövsiyələri formalaşdırır.
- MM-2001Fənnin səhifəsi: Marketinqin idarə edilməsi
Marketinqin idarə edilməsi
CLO 1: Bazar imkanlarını və rəqabət mühitini qiymətləndirmək üçün Situasiya təhlili (SWOT, PESTEL, 5 Force) və müştəri seqmentasiyasını aparır.
CLO 2: Hədəf auditoriyasını (STP – Segmentation, Targeting, Positioning) müəyyən edərək brendin bazarda fərqləndirici mövqeləndirmə strategiyasını tərtib edir.
CLO 3: Marketinq kompleksinin 4P/7P (Məhsul, Qiymət, Paylanma, Təşviqat) elementlərini inteqrasiya olunmuş strategiya şəklində planlaşdırır.
CLO 4: Rəqəmsal və ənənəvi kanallar üzrə marketinq kampaniyalarının effektivliyini və qaytarılma dərəcəsini (ROMI, CPA, CLV) metrikalarla ölçür.
CLO 5: Bazar dəyişikliklərinə və istehlakçı davranışlarına uyğun olaraq strateji marketinq planı və büdcəsi hazırlayır.
- MM-1906Fənnin səhifəsi: Strateji idarəetmə
Strateji idarəetmə
CLO 1: Təşkilatın missiya, vizyon və dəyərlərinə uyğun olaraq daxili və xarici mühit analizi əsasında strateji diaqnostika həyata keçirir.
CLO 2: Biznes və korporativ səviyyəli strategiyaları (xərclərdə liderlik, diferensiasiya, fokuslanma, diversifikasiya) müqayisə edir və optimal variantı seçir.
CLO 3: Strateji xəritə və Balanslaşdırılmış Göstəricilər Sistemini (BSC – Balanced Scorecard) tətbiq edərək uzunmüddətli məqsədləri əməliyyat KPI-larına çevirir.
CLO 4: Riskləri, resurs imkanlarını və bazar dinamikasını nəzərə alaraq strateji alternativaları qiymətləndirir və ssenari planlaması aparır.
CLO 5: Strategiyanın icra mexanizmlərini, dəyişikliklərin idarə olunması sistemini və strateji nəzarət çərçivəsini layihələndirir.
- MM-2106Fənnin səhifəsi: Praktikum: Maliyyə modelləşdirməsi və qərar dəstəyi
Praktikum: Maliyyə modelləşdirməsi və qərar dəstəyi
CLO 1: Maliyyə hesabatlarını (Mənfəət və zərər, Balans, Pul axınları) inteqrasiya olunmuş dinamik 3 hesabatlı maliyyə modelində (3-statement model) birləşdirir.
CLO 2: İnvestisiya layihələrini və biznes qərarlarını qiymətləndirmək üçün pul axınlarının diskontlaşdırılması (DCF, NPV, IRR, Payback) modellərini qurur.
CLO 3: Maliyyə göstəriciləri üzrə həssaslıq (Sensitivity Analysis) və ssenari analizləri vasitəsilə risklərin qərarqəbuletməyə təsirini ölçür.
CLO 4: Şirkətin kapital strukturunu və kapitalın orta çəkili dəyərini (WACC) hesablayaraq optimal maliyyələşmə qərarlarını dəstəkləyir.
CLO 5: Rəhbərlik üçün maliyyə simulyasiyaları və dashborad-lar hazırlayaraq strateji və əməliyyat qərarlarının maliyyə təsirlərini vizuallaşdırır.
- MM-1907Fənnin səhifəsi: İnsan resurslarının idarə edilməsi
İnsan resurslarının idarə edilməsi
CLO 1: Şirkətin strateji məqsədlərinə uyğun olaraq işçi qüvvəsinin planlaşdırılması, iş təhlili və vəzifə təlimatlarının hazırlanmasını təşkil edir.
CLO 2: İşəqəbul və seçimlərin aparılması üçün səriştəyə əsaslanan (competency-based) mülahizə və qiymətləndirmə alətlərini tətbiq edir.
CLO 3: İşçilərin performansının idarə olunması (OKRs, KPIs, 360 dərəcə) və əks-əlaqə sistemlərini layihələndirir.
CLO 4: İşçilərin motivasiyası, inkişafı və saxlanılması üçün əməkhaqqı, bonus və qeyri-maddi mükafatlandırma (Total Rewards) strategiyalarını tərtib edir.
CLO 5: Əmək qanunvericiliyinə, korporativ etikaya və daxili mühitin sağlamlığına uyğun olaraq işçi münasibətlərini və təşkilati mədəniyyəti tənzimləyir.
- MM-2105Fənnin səhifəsi: Maliyyə texnologiyaları
Maliyyə texnologiyaları
CLO 1: Maliyyə texnologiyaları ekosisteminin əsas komponentlərini (ödəniş sistemləri, neobankçılıq, kraudfandinq, blokçeyn və alqoritmik ticarət) və onların ənənəvi maliyyə sektoruna təsirini təhlil edir.
CLO 2: Blokçeyn texnologiyası, ağıllı müqavilələr (smart contracts) və mərkəzsizləşdirilmiş maliyyə (DeFi) alətlərinin fəaliyyət prinsiplərini qiymətləndirir.
CLO 3: Maliyyə xidmətlərində süni intellekt, böyük data (Big Data) və açıq bankçılıq (Open Banking) tətbiqlərinin biznes modellərini layihələndirir.
CLO 4: Maliyyə texnologiyalar startaplarının və innovativ maliyyə məhsullarının risklərin idarə edilməsi, kiberkeşikçilik və tənzimləyici tələblərə (RegTech/SupTech) uyğunluğunu analiz edir.
CLO 5: İnnovativ maliyyə texnologiyalarının tətbiqi ilə müştəri təcrübəsinin yaxşılaşdırılması və maliyyə əlçatanlığının (financial inclusion) artırılması üçün strategiyalar hazırlayır.
- MM-1908Fənnin səhifəsi: Təşkilati davranış
Təşkilati davranış
CLO 1: Fərdlərin dəyərləri, qavrayışları, şəxsiyyət tipləri və emosional intellektinin iş yerindəki performans və davranışa təsirini qiymətləndirir.
CLO 2: Qrup dinamikası, komanda işi və konfliktlərin tənzimlənməsi mexanizmlərini təhlil edərək səmərəli əməkdaşlıq mühiti formalaşdırır.
CLO 3: Təşkilati mədəniyyət, iyerarxiya və hakimiyyət strukturlarının işçi məmnuniyyətinə və təşkilati sadiqliyə təsirini müəyyən edir.
CLO 4: Dəyişikliklərin idarə olunması (Change Management) modellərini tətbiq edərək təşkilati müqaviməti aradan qaldırmaq üçün strategiyalar tərtib edir.
CLO 5: FTN 2. Fasiləsiz nəqledici maşınların əsas düyün və detallarının konstruktiv xüsusiyyətlərini, iş şəraitini və işgörmə qabiliyyəti meyarlarını təhlil edir.
- MS-2004Fənnin səhifəsi: Kiçik və orta biznesin idarə edilməsi
Kiçik və orta biznesin idarə edilməsi
CLO 1: Kiçik və orta biznes subyektlərinin yaradılması, biznes ideyasının doğrulanması və biznes modelinin (Business Model Canvas) tərtibi prosesini həyata keçirir.
CLO 2: KOB-ların resurs məhdudiyyətlərini nəzərə alaraq ilkin kapital, dövriyyə vəsaitləri və alternativ maliyyələşmə mənbələrini (qrantlar, mələk investorlar, kreditlər) qiymətləndirir.
CLO 3: KOB-ların resurs məhdudiyyətlərini nəzərə alaraq ilkin kapital, dövriyyə vəsaitləri və alternativ maliyyələşmə mənbələrini (qrantlar, mələk investorlar, kreditlər) qiymətləndirir.
CLO 4: KOB-ların üzləşdiyi bazar, maliyyə və hüquqi riskləri idarə etmək üçün çevik (agile) böhran idarəetmə strategiyaları formalaşdırır.
CLO 5: Dövlət dəstəyi mexanizmlərindən, vergi güzəştlərindən və güzəştli kredit alətlərindən istifadə edərək KOB-un davamlı böyümə planını hazırlayır.
- MS-2134Fənnin səhifəsi: Rəqəmsal iqtisadiyyat
Rəqəmsal iqtisadiyyat
CLO 1: Rəqəmsal transformasiya, platforma iqtisadiyyatı və şəbəkə effektlərinin (network effects) müasir bazar strukturlarına təsirini təhlil edir.
CLO 2: Rəqəmsal biznes modellərini (Freemium, Subscription, Marketplace, SaaS) müqayisə edərək dəyər zəncirinin necə formalaşdığını qiymətləndirir.
CLO 3: Əşyaların interneti (IoT), bulud texnologiyaları və avtomatlaşdırmanın istehsalat və xidmət sektorundakı məhsuldarlığa təsirini analiz edir.
CLO 4: Rəqəmsal bazarlarda məlumatların məfiliyi, data mülkiyyəti, kibertəhlükəsizlik və rəqəmsal etika məsələlərini tənzimləmə çərçivəsində dəyərləndirir.
CLO 5: Ənənəvi müəssisələrin rəqəmsal ekosistemlərə inteqrasiyası və rəqəmsal rəqabət üstünlüyünün qazanılması üçün strateji yol xəritəsi tərtib edir.
- MS-2007Fənnin səhifəsi: Marketinq kommunikasiyalarının idarə edilməsi
Marketinq kommunikasiyalarının idarə edilməsi
CLO 1: İnteqrasiya olunmuş Marketinq Kommunikasiyaları (İMK) çərçivəsində reklam, PR, birbaşa marketinq və satışın həvəsləndirilməsi alətlərini əlaqələndirir.
CLO 2: Brendin mesajını və dəyər təklifini (value proposition) hədəf auditoriyasına çatdırmaq üçün multichannel və omnichannel kommunikasiya strategiyası hazırlayır.
CLO 3: Rəqəmsal və sosial media kanallarında (SMM, Content Marketing, Influencer Marketing) məzmun planlaşdırılması və kampaniya idarəetməsini həyata keçirir.
CLO 4: Marketinq kommunikasiyası büdcəsini optimal bölüşdürür və media planlaşdırma göstəricilərini (Reach, Frequency, CPM, CTR) hesablayır.
CLO 5: Kommunikasiya kampaniyalarının effektivliyini, brend fərqindəliyini və ROI (xərclərin qaytarılması) göstəricilərini ölçərək analitik hesabatlar tərtib edir.
- MS-2020Fənnin səhifəsi: Liderlik və motivasiya
Liderlik və motivasiya
CLO 1: Müasir liderlik nəzəriyyələrini (transformasion, situativ, xidmətçi, autentik liderlik) müqayisə edərək müxtəlif biznes kontekstlərinə uyğun liderlik üslubunu seçir.
CLO 2: Əməkdaşların daxili və xarici motivasiyasını artırmaq üçün klassik və müasir motivasiya nəzəriyyələrini (Maslow, Herzberg, Vroom, Self-Determination) tətbiq edir.
CLO 3: Komanda üzvlərinin potensialını üzə çıxarmaq üçün kouçinq, mentorluq və effektiv əks-əlaqə (feedback) mexanizmlərini həyata keçirir.
CLO 4: Strateji baxış formalaşdırmaq, başqalarını ortaq məqsədlər ətrafında səfərbər etmək və qərarqəbuletmə məsuliyyətini bölüşmək səriştəsi nümayiş etdirir.
CLO 5: Müxtəliflik, bərabərlik və inklüzivlik (DEI) prinsiplərinə əsaslanaraq yüksək performanslı və həvəsləndirici komanda mühiti yaradır.
- MS-2025Fənnin səhifəsi: Müştəri münasibətlərinin idarə edilməsi
Müştəri münasibətlərinin idarə edilməsi
CLO 1: CRM strategiyalarının fəlsəfəsini, müştəri mərkəzli biznes modellərini və CRM sistemlərinin (Salesforce, HubSpot və s.) funksional imkanlarını qiymətləndirir.
CLO 2: Müştəri bazasını seqmentləşdirir və Müştərinin Ömür Boyu Dəyərini ($CLV$), müştəri saxlama dərəcəsini (retention rate) və müştəri itkisi göstəricilərini (churn rate) hesablayır.
CLO 3: Müştəri təcrübəsinin idarə olunması (CX) üçün müştəri səyahəti xəritəsini (Customer Journey Map) tərtib edir və hər bir təmas nöqtəsini (touchpoint) optimallaşdırır.
CLO 4: Omikanal (omnichannel) satış, marketinq və xidmət proseslərini avtomatlaşdırmaq üçün CRM proqram təminatlarının tətbiqi planını layihələndirir.
CLO 5: Müştəri məlumatlarının analitik emalı vasitəsilə sadəqət proqramları tərtib edir və çarpaz/yuxarı satış (cross-sell/up-sell) strategiyaları hazırlayır.
- MS-2119Fənnin səhifəsi: Risk menecmenti
Risk menecmenti
CLO 1: Müəssisə səviyyəsində risklərin idarə edilməsi (ERM) çərçivələrini (COSO, ISO 31000) tətbiq edərək daxili və xarici risk faktorlarını eyniləşdirir.
CLO 2: Strateji, əməliyyat, maliyyə və nüfuz risklərini kəmiyyət və keyfiyyət metodları (risk matrisi, VaR, Monte Karlo simulyasiyası) ilə qiymətləndirir.
CLO 3: Risklərin qarşısının alınması, yumşaldılması, ötürülməsi (sığorta, hecinq) və ya qəbul edilməsi üzrə cavab strategiyalarını tərtib edir.
CLO 4: Böhran və fövqəladə hallar üçün Biznesin Davamlılığı Planını (Business Continuity Plan - BCP) və Risklərin Monitorinqi sistemini layihələndirir.
CLO 5: Təşkilatda risk mədəniyyətini formalaşdırmaq və korporativ idarəetmə standartlarına uyğunluğu temin etmək üçün riski nəzərə alan qərarqəbuletmə mexanizmlərini tətbiq edir.
- MS-0525Fənnin səhifəsi: Qlobal enerji bazarları
Qlobal enerji bazarları
CLO 1: Qlobal neft, təbii qaz, bərpa olunan enerji və elektrik enerjisi bazarlarının təklif-tələb dinamikasını və qiymətəmələgəlmə mexanizmlərini təhlil edir.
CLO 2: Geopolitika, OPEC+ qərarları, beynəlxalq sazişlər və iqlim siyasətlərinin qlobal enerji ticarətinə və təchizat zəncirlərinə təsirini qiymətləndirir.
CLO 3: Enerji keçidi (Energy Transition), karbon neqativliyi və yaşıl iqtisadiyyat trendlərinin ənənəvi və alternativ enerji sektorlarına inteqrasiyasını analiz edir.
CLO 4: Enerji törəmə vasitələri (fyuçers, opsion, svop) və enerji ticarəti strategiyaları vasitəsilə qiymət dəyişkənliyi risklərinin hecinq edilməsini araşdırır.
CLO 5: Regional və qlobal enerji layihələrinin iqtisadi səmərəliliyini, investisiya mühitini və dayanıqlılıq göstəricilərini dəyərləndirir.
- MS-2010Fənnin səhifəsi: Rəqəmsal sahibkarlıq
Rəqəmsal sahibkarlıq
CLO 1: Rəqəmsal ekosistemlərdə scalable (genişlənə bilən) startup ideyalarını müəyyən edir, Lean Startup (Çevik Startap) metodologiyası ilə minimum həyat qabiliyyətli məhsul (MVP) konsepsiyasını hazırlayır.
CLO 2: Rəqəmsal platforma və ekosistem iqtisadiyyatına uyğun biznes modellərini (SaaS, Freemium, Marketplace, B2B/B2C) layihələndirir və test edir.
CLO 3: İnnovativ rəqəmsal məhsulların inkişafı üçün çevik idarəetmə (Agile/Scrum) çərçivələrini və istifadəçi yönümlü dizayn (Design Thinking) prinsiplərini tətbiq edir.
CLO 4: Rəqəmsal startapların ilkin maliyyələşməsi üçün vençur kapitalı (VC), mələk investorlar və kraudfandinq alətlərindən istifadə strategiyasını tərtib edir.
CLO 5: Rəqəmsal bazara daxiloma (Go-To-Market) və məhsul-bazar uyğunluğu (Product-Market Fit) strategiyasını analitik göstəricilər (CAC, LTV, Retention) əsasında qiymətləndirir.
- MS-1956Fənnin səhifəsi: Elektron ticarət strategiyaları
Elektron ticarət strategiyaları
CLO 1: E-ticarət ekosistemini, platforma memarlığını (Shopify, WooCommerce, xüsusi e-ticarət sistemləri) və biznes modellərini (B2C, B2B, C2C, D2C) müqayisəli təhlil edir.
CLO 2: Elektron ticarət platformasının logistika, anbar idarəetməsi, fulfillment və ödəniş шlyuzları inteqrasiyasını əks etdirən əməliyyat strategiyası hazırlayır.
CLO 3: E-ticarətdə trafik cəlb edilməsi, konversiya dərəcəsinin optimallaşdırılması (CRO) və ortalama sifariş dəyərinin (AOV) artırılması üçün satış qıfı (sales funnel) layihələndirir.
CLO 4: Yanğın və partlayış hadisələri zamanı fövqəladə hallarda təhlükəsiz davranış qaydalarını və ilkin müdaxilə tədbirlərini tətbiq edir.
CLO 5: E-ticarət fəaliyyətinin maliyyə və əməliyyat effektivliyini göstərən metrikalar (ROAS, Conversion Rate, Cart Abandonment Rate) əsasında strateji yol xəritəsi tərtib edir.
- MS-2030Fənnin səhifəsi: Müştəri davranışı və elektron ticarət
Müştəri davranışı və elektron ticarət
CLO 1: Onlayn mühitdə istehlakçıların qərarqəbuletmə mərhələlərinə psixoloji, sosial və rəqəmsal faktorların təsirini təhlil edir.
CLO 2: Veb-sayt və tətbiqlərdə istifadəçi təcrübəsi (UX/UI), naviqasiya və vizual dizaynın satınalma davranışına və loyallığa təsirini qiymətləndirir.
CLO 3: E-ticarətdə fərdiləşdirilmiş tövsiyə sistemlərinin (recommendation engines), süni intellekt və sosial media təsirlərinin (social commerce) istehlakçı seçiminə təsirini nəzərdən keçirir.
CLO 4: Onlayn müştəri rəyləri, reytinqlər və rəqəmsal nüfuzun istehlakçı inamının formalaşmasındakı rolunu araşdırır və idarəetmə taktikaları hazırlayır.
CLO 5: Rəqəmsal istehlakçı data analitikası vasitəsilə müştəri seqmentlərinin onlayn davranış nümunələrini (clickstream analysis) modelləşdirir.
- MS-2031Fənnin səhifəsi: Korporativ satış strategiyaları
Korporativ satış strategiyaları
CLO 1: Korporativ (B2B) satış prosesinin xüsusiyyətlərini təhlil edərək mürəkkəb satınalma komitələri və uzadılmış satış dövrü (sales cycle) üçün strategiyalar hazırlayır.
CLO 2: Məqsədli korporativ hesabların müəyyən edilməsi və idarə olunması üçün Hesab Yönümlü Marketinq və Satış (Account-Based Marketing/Selling - ABM) modelini tətbiq edir.
CLO 3: Korporativ müştərilərin biznes ehtiyaclarını diaqnostika edərək dəyərə əsaslanan satış (Value-Based Selling) və həll yönümlü satış (Consultative Selling) taktikalarını həyata keçirir.
CLO 4: Mürəkkəb kommersiya danışıqlarını tənzimləyir, qiymət təkliflərini (RFP/RFQ) və müqavilə şərtlərini kommersiya riskləri nəzərə alınmaqla hazırlayır.
CLO 5: Satış qıfının (pipeline) effektivliyini ölçmək üçün korporativ satış metrikalarını (LTV, CAC, Win Rate, Sales Velocity) analiz edir və proqnozlaşdırma aparır.
- MS-2036Fənnin səhifəsi: Enerji menecmenti sistemi
Enerji menecmenti sistemi
CLO 1: Beynəlxalq ISO 50001 standartının tələblərinə uyğun olaraq müəssisədə Enerji Menecmenti Sisteminin (EnMS) qurulması və tətbiqi planını layihələndirir.
CLO 2: Təşkilatın enerji siyasətini, enerji məqsəd və hədəflərini korporativ dayanıqlılıq strategiyası ilə inteqrasiya olunmuş şəkildə formalaşdırır.
CLO 3: Enerji istehlakı məlumatlarını toplayaraq baza göstəricilərini (Energy Baseline - EnB) və Enerji Effektivliyi Göstəricilərini (EnPIs) müəyyən edir.
CLO 4: Müəssisədə enerji balansı, enerji itkilərinin xəritələnməsi və davamlı təkmilləşdirmə (PDCA – Plan-Do-Check-Act) mexanizmlərini tətbiq edir.
CLO 5: Enerji səmərəliliyi tədbirlərinin texniki-iqtisadi əsaslandırmasını tətbiq edərək enerji xərclərinin azaltması üzrə fəaliyyət planı hazırlayır.
- MS-2037Fənnin səhifəsi: Enerji auditinin təşkili (effektivliyi və risk idarətməsi)
Enerji auditinin təşkili (effektivliyi və risk idarətməsi)
CLO 1: Sənaye və mülki obyektlərdə beynəlxalq audit standartlarına (ISO 50002 / EN 16247) uyğun olaraq enerji auditinin (ilkin, detallaşdırılmış və kompleks) mərhələlərini planlaşdırır.
CLO 2: Enerji auditi zamanı istifadə olunan ölçü cihazlarının və məlumat toplama alətlərinin köməyi ilə enerji itkilərini və potensial qənaət sahələrini aşkar edir.
CLO 3: Enerji effektivliyi layihələrinin maliyyə risklərini və texniki riskləri qiymətləndirərək İnvestisiya Qiymətləndirilməsi modellərini qurur.
CLO 4: Enerji auditinin nəticələrinə əsasən xərclərin azaldılması və resurs idarəetməsi üzrə prioritetləşdirilmiş tövsiyələr paketini və audit hesabatını tərtib edir.
CLO 5: Enerji səmərəliliyi layihələrinin tətbiqindən sonra nəticələrin ölçülməsi və doğrulanması (Measurement and Verification - M&V) protokollarını (IPMVP) həyata keçirir.
- MS-2038Fənnin səhifəsi: Enerjidə süni intellekt
Enerjidə süni intellekt
CLO 1: Enerji sektorunda Böyük Data (Big Data), Əşyaların İnterneti (IoT) və Süni İntellekt (AI) texnologiyalarının tətbiq sahələrini və potensialını qiymətləndirir.
CLO 2: Bərpa olunan enerji mənbələrindən generasiyanı və elektrik enerjisinə olan tələbatı proqnozlaşdırmaq üçün Maşın Öyrənməsi (ML) modellərini tətbiq edir.
CLO 3: Enerji şəbəkələrində (Smart Grid) avadanlıqların nasazlıqlarını öncədən müəyyən etmək üçün proqnostik texniki xidmət (Predictive Maintenance) alətlərini layihələndirir.
CLO 4: Enerji saxlanması, paylanması və yükün idarə olunması (Demand Response) proseslərini alqoritmik optimallaşdırma modelləri vasitəsilə idarə edir.
CLO 5: Enerji sistemlərində süni intellektin tətbiqi ilə bağlı kibertəhlükəsizlik risklərini, data məfiliyini və etika məsələlərini təhlil edir.
- MS-1957Fənnin səhifəsi: Davamlı enerji və yaşıl texnologiyalar
Davamlı enerji və yaşıl texnologiyalar
CLO 1: Bərpa olunan enerji texnologiyalarının (günəş, külək, hidro, geotermal, yaşıl hidrogen) fəaliyyət prinsiplərini və enerji keçidindəki rolunu təhlil edir.
CLO 2: Yaşıl texnologiyaların tətbiqi layihələrinin Məhsulun Həyat Dövrü Qiymətləndirilməsi (Life Cycle Assessment - LCA) metodu ilə ətraf mühitə təsirini ölçür.
CLO 3: Karbon tutulması, istifadəsi və saxlanılması (CCUS) və dairesəl iqtisadiyyat (Circular Economy) modellərinin enerji sektoruna inteqrasiyasını dəyərləndirir.
CLO 4: Bərpa olunan enerji sistemlərinin şəbəkəyə inteqrasiyası və enerji saxlanması (Energy Storage Systems - ESS) texnologiyalarının iqtisadi səmərəliliyini hesablayır.
CLO 5: Müəssisələrin ənənəvi enerjidən yaşıl enerjiyə keçidini təmin etmək üçün dekarbonizasiya və net-zero (xalis sıfır emissiya) yol xəritəsini tərtib edir.
- MS-1959Fənnin səhifəsi: Qlobal ESG tələbləri və tənzimləmələr
Qlobal ESG tələbləri və tənzimləmələr
CLO 1: Qlobal ESG (Ətraf Mühit, Sosial və Korporativ İdarəetmə) çərçivələrinin (GRI, SASB, TCFD, CSRD) tələblərini və standartlarını müqayisəli təhlil edir.
CLO 2: Beynəlxalq iqlim tənzimləmələrinin (AB-nin CBAM / Sərhəddə Karbon Tənzimləmə Mexanizmi, Paris Sazişi, Karbon Vergisi) biznesə və xarici ticarətə təsirini qiymətləndirir.
CLO 3: Müəssisənin İstixana Qazı (GHG Protocol - Scope 1, Scope 2, Scope 3) emissiyalarını hesablayır və hesabatlılıq sistemini qurur.
CLO 4: ESG risklərinin təşkilatın maliyyə sabitliyinə və investisiya cəlbediciliyinə təsirini qiymətləndirərək yaşıl maliyyələşmə (Green Bonds, Sustainability-linked loans) imkanlarını araşdırır.
CLO 5: Beynəlxalq standartlara uyğun korporativ ESG hesabatı tərtib edir və greenwashing (saxta yaşıl brendinq) risklərinin aradan qaldırılması mexanizmlərini tətbiq edir.
- MS-2013Fənnin səhifəsi: Bank və sığortada süni intellektin tətbiqi
Bank və sığortada süni intellektin tətbiqi
CLO 1: Bank və sığorta sektorunda süni intellekt (AI), Maşın Öyrənməsi (ML) və təbii dilin emalı (NLP) texnologiyalarının tətbiq sahələrini və biznes modellərini təhlil edir.
CLO 2: Kredit riskinin qiymətləndirilməsi, skorinq sistemləri və sığorta underwriting prosesləri üçün alqoritmik modellər layihələndirir.
CLO 3: Maliyyə əməliyyatlarında fırıldaqçılığın aşkar edilməsi (fraud detection) və çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə (AML) üzrə anomaliya tespiti modellərini tətbiq edir.
CLO 4: Sığorta iddialarının avtomatlaşdırılmış emalı (claims processing) və bankçılıqda fərdiləşdirilmiş müştəri xidmətləri (çatbotlar, robo-məsləhətçilər) üçün AI həllərini qiymətləndirir.
CLO 5: Finansal AI algoritmalarında qərəzlilik (bias), şəffaflıq (Explainable AI - XAI), data məfiliyi və tənzimləyici tələblərə (RegTech) uyğunluğu təhlil edir.
- MS-2032Fənnin səhifəsi: Rəqəmsal və kiber təhlükəzilik
Rəqəmsal və kiber təhlükəzilik
CLO 1: Təşkilatların rəqəmsal infrastrukturlarında kiber təhlükəsizlik risklərini, zəiflikləri və təhdid vektorlarını (phishing, ransomware, DDoS və s.) eyniləşdirir.
CLO 2: Korporativ məlumatların mühafizəsi üçün kriptoqrafik protokolları, giriş kənarlaşdırma mexanizmlərini (IAM) və Sıfır Etibar (Zero Trust) arxitekturasını tətbiq edir.
CLO 3: Kiber insidentlərin idarə olunması, insidentlərə cavab (Incident Response) və rəqəmsal məhkəmə ekspertizası (Digital Forensics) prosedurlarını layihələndirir.
CLO 4: Beynəlxalq kiber təhlükəsizlik standartlarının (ISO/IEC 27001, NIST) və məlumat privacy tənzimləmələrinin (GDPR və s.) tələblərinə uyğunluq auditini həyata keçirir.
CLO 5: Təşkilat səviyyəsində kiber gigiyenanı, daxili təhlükəsizlik siyasətlərini və biznesin davamlılığı planlarını (BCP) formalaşdırır.
- MS-2011Fənnin səhifəsi: Süni intellekt və elektron ticarət
Süni intellekt və elektron ticarət
CLO 1: E-ticarət platformalarında müştəri təcrübəsini və konversiyanı artırmaq üçün AI texnologiyalarının (tövsiyə mühərrikləri, vizual axtarış, dinamik qiymətəmələgəlmə) rolu təhlil edir.
CLO 2: İstifadəçi davranışlarını və satınalma nümunələrini təhlil edərək fərdiləşdirilmiş məhsul tövsiyə alqoritmlərini və hiper-fərdiləşdirilmiş marketinq kampaniyalarını tətbiq edir.
CLO 3: E-ticarətdə anbar idarəetməsi, tələbatın proqnozlaşdırılması və fulfillment proseslərinin AI vasitəsilə avtomatlaşdırılmasını layihələndirir.
CLO 4: Generativ AI və NLP alətlərindən istifadə edərək e-ticarət üçün avtomatlaşdırılmış məhsul təsvirləri, vizual kontent və çatbot dəstəyi sistemləri hazırlayır.
CLO 5: AI ilə dəstəklənən e-ticarət strategiyalarının effektivliyini maliyyə və əməliyyat metrikaları (AOV, Conversion Rate, CAC, CLV) vasitəsilə qiymətləndirir.
- MS-1707Fənnin səhifəsi: Biznes hüququ
Biznes hüququ
CLO 1: Biznes mühitini tənzimləyən mülki, kommersiya, əmək və vergi qanunvericiliyinin əsas prinsiplərini müqayisəli təhlil edir.
CLO 2: Kommersiya müqavilələrinin (satış, icarə, xidmət, françayzinq) hüquqi strukturunu tərtib edir, tərəflərin öhdəliklərini və hüquqi risklərini qiymətləndirir.
CLO 3: Şirkətlərin hüquqi formasının (MMC, QSC, ASC) seçilməsi, korporativ idarəetmə və təsisçilər arası münasibətlərin tənzimlənməsi mexanizmlərini tətbiq edir.
CLO 4: Əqli mülkiyyət hüquqlarının (patent, əmtəə nişanı, müəllif hüquqları) qorunması və rəqəmsal biznesdə məfılik/data mühafizəsi qanunvericiliyinə uyğunluğu təmin edir.
CLO 5: Biznes mübahisələrinin həlli yollarını (məhkəmə, arbitraj, mediasiya) və müflisləşmə/yenidən təşkil prosedurlarının hüquqi nəticələrini dəyərləndirir.
- MS-2016Fənnin səhifəsi: Maşın öyrənməsi və biznesdə tətbiqləri
Maşın öyrənməsi və biznesdə tətbiqləri
CLO 1: Biznes problemlərinin həlli üçün Maşın Öyrənməsi məsələlərini (Nəzarətli, Nəzarətsiz və Möhkəmləndirilmiş öyrənmə) düzgün təyin edir və formallaşdırır.
CLO 2: Təsnifat (classification), reqressiya və klasterləşdirmə (clustering) alqoritmlərini (Decision Trees, Random Forest, SVM, K-Means) biznes datası üzərində tətbiq edir.
CLO 3: Modelin dəqiqliyini və etibarlılığını qiymətləndirmək üçün müvafiq metrikaları (Accuracy, Precision, Recall, F1-score, ROC-AUC, RMSE) hesablayır və çarpaz doğrulama (cross-validation) aparır.
CLO 4: Müştəri reqressiyası (churn), qiymətləndirmə, müştəri seqmentasiyası və resurs bölüşdürülməsi kimi biznes senariləri üçün ML modellərini optimallaşdırır.
CLO 5: QURULMUŞ ML modellərinin biznes qərarlarına inteqrasiyası və interpretasiyası (feature importance, SHAP values) vasitəsilə strateji tövsiyələr hazırlayır.
- MS-2041Fənnin səhifəsi: Biznes üçün proqnozlaşdırıcı analitika
Biznes üçün proqnozlaşdırıcı analitika
CLO 1: Biznes göstəricilərinin gələcək trendlərini proqnozlaşdırmaq üçün vaxt sıraları (Time Series: ARIMA, ETS, Prophet) və statistik modelləşdirmə metodlarını tətbiq edir.
CLO 2: Tələbatın proqnozlaşdırılması, satış həcmləri və maliyyə axınlarının planlaşdırılması üçün proqnozlaşdırıcı (predictive) modellər qurur.
CLO 3: Dəyişənlər arasındakı səbəb-nəticə əlaqələrini və faktorların gələcək nəticələrə təsirini ekonometrik və çoxamilli analitik alətlərlə ölçür.
CLO 4: Proqnozlaşdırma xətalarını (MAE, MSE, MAPE) hesablayaraq müxtəlif analitik modellərin dəqiqliyini müqayisə edir və optimal modeli seçir.
CLO 5: Proqnoz analitikası nəticələrini ssenari planlaşdırılması (Scenario Planning) və risklərin idarə olunması strategiyaları ilə inteqrasiya edərək rəhbərliyə təqdim edir.
- MS-2042Fənnin səhifəsi: Müasir verilənlərin intellektual analizi
Müasir verilənlərin intellektual analizi
CLO 1: Böyük data kütlələrindən gizli qanunauyğunluqları, assosiasiyaları və struktur nümunələrini aşkar etmək üçün Data Mining metodologiyalarını (CRISP-DM) tətbiq edir.
CLO 2: Məlumat dəstlərində assosiasiya qaydalarının çıxarılması (Association Rule Mining: Apriori, FP-Growth) vasitəsilə satınalma səbəti analizini (Market Basket Analysis) həyata keçirir.
CLO 3: Mətn və strukturlaşdırılmamış verilənlərin analizi (Text Mining, Sentiment Analysis) metodları ilə müştəri rəylərini və rəqəmsal media datalarını emal edir.
CLO 4: Məlumat dəstlərində kənarlaşmaların (Outlier Detection) müəyyən edilməsi alətləri vasitəsilə biznesdə anomaliyaları və əməliyyat risklərini aşkar edir.
CLO 5: Çıxarılmış intellektual data nümunələrini şərh edərək strateji biznes qərarlarının verilməsi və əməliyyat səmərəliliyinin artırılması üçün tövsiyələr paketini formalaşdırır.
- MS-2043Fənnin səhifəsi: İdarəetmədə proqnozlaşdırma metodları
İdarəetmədə proqnozlaşdırma metodları
CLO 1: Strateji və əməliyyat qərarlarının qəbulu üçün kəmiyyət (quantitative) və keyfiyyət (qualitative) proqnozlaşdırma metodlarını müqayisəli təhlil edir.
CLO 2: Vaxt sıraları (Time Series: Holt-Winters, ARIMA) və reqressiya modellərindən istifadə edərək satış, tələbat və resurs ehtiyaclarını proqnozlaşdırır.
CLO 3: Subyektiv və ekspert rəylərinə əsaslanan proqnozlaşdırma texnikalarını (Delfi metodu, ssenari analizi) müəyyən edir və idarəetmə kontekstində tətbiq edir.
CLO 4: Proqnozların dəqiqliyini qiymətləndirmək üçün xəta metrikalarını hesablayır və modelin parametrlərini optimallaşdırır.
CLO 5: Proqnozlaşdırma nəticələrini müəssisənin büdcə planlaması, risklərin idarə olunması və strateji yol xəritələri ilə inteqrasiya edir.
- MS-2044Fənnin səhifəsi: Statistik verilənlərin analizi
Statistik verilənlərin analizi
CLO 1: Biznes və tədqiqat məlumatlarını statistik proqramlarda (Excel, SPSS, R və s.) təmizləyir, strukturlaşdırır və analizə hazır vəziyyətə gətirir.
CLO 2: Təsviri statistik göstəriciləri (ortalama, median, standart kənarlaşma) hesablayır və verilənlərin paylanma xüsusiyyətlərini vizual və ədədi olaraq şərh edir.
CLO 3: Seçmə göstəriciləri əsasında baş məcmunun parametrlərini qiymətləndirmək üçün hipotez testlərini (t-test, chi^2-test, ANOVA) tətbiq edir.
CLO 4: Dəyişənlər arasındakı asılılıqları və əlaqə dərəcəsini qiymətləndirmək üçün korrelyasiya və reqressiya analizlərini həyata keçirir.
CLO 5: Statistik təhlillərin nəticələrinə əsasən məlumatlara söykənən (data-driven) idarəetmə qərarları üçün analitik hesabatlar tərtib edir.
- MS-2005Fənnin səhifəsi: İstehsalın idarə edilməsi
İstehsalın idarə edilməsi
CLO 1: İstehsal proseslərinin planlaşdırılması, güc məhdudiyyətlərinin (capacity planning) və istehsal güclərinin yerləşdirilməsi strategiyalarını təhlil edir.
CLO 2: Anbar və ehtiyatların idarə edilməsi modellərini (EOQ, JIT, Lean Manufacturing) tətbiq edərək istehsal xərclərini və itkiləri minimuma endirir.
CLO 3: Stehsal qrafiklərinin tərtibi, iş axınlarının optimallaşdırılması və təchizat zənciri ilə inteqrasiyanı təmin edən idarəetmə taktikaları hazırlayır.
CLO 4: Məhsul və xidmət keyfiyyətinə nəzarət üçün Statistik Keyfiyyət Nəzarəti (SQC) və Altı Siqma (Six Sigma) alətlərini tətbiq edir.
CLO 5: Müəssisədə əməliyyat effektivliyini və məhsuldarlığı artırmaq üçün istehsal sistemlərinin yenidən layihələndirilməsini və avtomatlaşdırılmasını qiymətləndirir.
- MS-1924Fənnin səhifəsi: Davamlı inkişaf və biznes strategiyaları
Davamlı inkişaf və biznes strategiyaları
CLO 1: Davamlı inkişaf коnsеpsiyasını və Üçlü Yekun Xətt (Triple Bottom Line: People, Planet, Profit) çərçivəsini korporativ strateji planlaşdırmaya inteqrasiya edir.
CLO 2: Şirkətin daxili və xarici fəaliyyətinin ətraf mühitə və cəmiyyətə təsirini qiymətləndirərək davamlı biznes modellərini layihələndirir.
CLO 3: BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (SDGs) uyğun korporativ sosial məsuliyyət (CSR) və dayanıqlılıq strategiyalarını tərtib edir.
CLO 4: Davamlılıq göstəricilərinin (ESG metrics) idarə olunması və resurs effektivliyinin artırılması üçün strateji fəaliyyət planları hazırlayır.
CLO 5: Şirkətin rəqabət üstünlüyünü və brend nüfuzunu artırmaq üçün dayanıqlı innovasiyalar və yaşıl qiymət zənciri strategiyalarını həyata keçirir.
- MS-1936Fənnin səhifəsi: Dayanıqlı inkişaf və dairəvi iqtisadiyyat
Dayanıqlı inkişaf və dairəvi iqtisadiyyat
CLO 1: Ənənəvi xətti iqtisadiyyat modelləri ilə Dairəvi İqtisadiyyat (Circular Economy) prinsiplərini (təkrar istifadə, bərpa, təkrar emal - Reduce, Reuse, Recycle) müqayisəli təhlil edir.
CLO 2: Məhsulların həyat dövrünün qiymətləndirilməsi (LCA) metodunu tətbiq edərək resurs tutumunu və ekoloji izləri hesablayır.
CLO 3: Tullantısız istehsal, qapalı dövrəli təchizat zənciri (Closed-Loop Supply Chain) və məhsul-xidmət sistemləri (PSS) üzrə biznes modellərini layihələndirir.
CLO 4: Dairəvi iqtisadiyyata keçidin iqtisadi, tənzimləyici və texnoloji imkanlarını və maneələrini qiymətləndirir.
CLO 5: Resursların səmərəli istifadəsi və eko-dizayn prinsiplərinə əsaslanan korporativ transformasiya strategiyalarını hazırlayır.
- MS-2022Fənnin səhifəsi: Biznes və süni intellekt
Biznes və süni intellekt
CLO 1: Süni intellekt (AI), Maşın Öyrənməsi (ML) və Generativ AI texnologiyalarının müasir biznes modellərinə və dəyər zəncirinə təsirini təhlil edir.
CLO 2: Müəssisənin müxtəlif funksional sahələrində (marketinq, maliyyə, HR, əməliyyatlar) AI tətbiq imkanlarını və biznes dəyərini qiymətləndirir.
CLO 3: Explain the fundamental principles of information security project management, relevant international standards (ISO/IEC 27001, NIST, and PMBOK), and methodologies such as Waterfall, Agile, and DevSecOps.
CLO 4: AI layihələrinin investisiya gəlirliliyini (ROI), texniki məqsədəuyğunluğunu və risklərin idarə olunmasını analiz edir.
CLO 5: Biznesdə süni intellektin tətbiqi zamanı etika, data məfiliyi, alqoritmik qərəzlilik və kiber təhlükəsizlik məsələlərini tənzimləyir.
- MS-2008Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq biznesdə risklərin idarə edilməsi
Beynəlxalq biznesdə risklərin idarə edilməsi
CLO 1: Beynəlxalq biznes mühitində yaranan valyuta, ölkə/siyasi, ticarət və hüquqi riskləri eyniləşdirir və təsnifləndirir.
CLO 2: Qlobal bazarlara daxiloma və xarici investisiyalar zamanı risklərin kəmiyyət və keyfiyyət analizi metodları ilə qiymətləndirilməsini aparır.
CLO 3: Maliyyə və valyuta risklərini yumşaltmaq üçün törəmə maliyyə alətlərindən (fyuçers, svop, opsion) və hecinq strategiyalarından istifadə edir.
CLO 4: Çoxmilli şirkətlər üçün qlobal təchizat zənciri risklərini və geopolitik dəyişikliklərə qarşı böhran idarəetmə planlarını layihələndirir.
CLO 5: Beynəlxalq korporativ idarəetmə və uyğunluq (Compliance) standartlarına uyğun olaraq qlobal risk menecmenti çərçivəsini (ERM) tətbiq edir.
- MS-2027Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq audit
Beynəlxalq audit
CLO 1: Beynəlxalq Audit Standartlarının (ISA) prinsiplərini və аудиторluq fəaliyyətinin etika məcəlləsini təhlil edir.
CLO 2: Maliyyə hesabatlarının beynəlxalq auditini planlaşdırır, audit riskini (daxili risk, nəzarət riski, aşkar etməmə riski) və əhəmiyyətlilik (materiality) səviyyəsini hesablayır.
CLO 3: Daxili nəzarət sistemlərinin effektiyliyini test edir və müvafiq audit prosedurlarını (sınaqlar, analitik prosedurlar) həyata keçirir.
CLO 4: Audit sübutlarını toplayır, sənədləşdirir və maliyyə hesabatlarındakı mühüm təhrifləri müəyyən edir.
CLO 5: Beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə müxtəlif növ audit rəylərini (şərtsiz, şərtli, mənfi, rəydən imtina) formalaşdırır və hesabatı tərtib edir.
- MS-1923Fənnin səhifəsi: Yaşıl iqtisadiyyat
Yaşıl iqtisadiyyat
CLO 1: Yaşıl iqtisadiyyatın konseptual əsaslarını, dekarbonizasiya, resurs səmərəliliyi və sosial inklüzivlik prinsiplərini təhlil edir.
CLO 2: İqlim dəyişikliyinin, karbon emissiyalarının və ekoloji faktorların makroiqtisadi göstəricilərə və biznesə təsirini qiymətləndirir.
CLO 3: Yaşıl maliyyələşmə alətlərinin (yaşıl istiqrazlar, karbon bazarları, ekoloji vergilər) və dövlət stimullarının fəaliyyət mexanizmlərini tətbiq edir.
CLO 4: Müəssisələrin ənənəvi resurslardan bərpa olunan enerji və dayanıqlı texnologiyalara keçid strategiyalarını dəyərləndirir.
CLO 5: Qlobal və milli səviyyədə yaşıl artım indikatorlarını və dekarbonizasiya siyasətlərinin iqtisadi səmərəliliyini analiz edir.
- MS-1958Fənnin səhifəsi: Ətraf mühitin idarə edilməsi və enerji effektivliyi
Ətraf mühitin idarə edilməsi və enerji effektivliyi
CLO 1: Beynəlxalq ISO 14001 və ISO 50001 standartlarının tələblərinə uyğun olaraq müəssisədə ətraf mühit və enerji idarəetmə sistemlərini layihələndirir.
CLO 2: Sənaye və xidmət müəssisələrində ekoloji audit apararaq enerji itkilərini, resurs israfını və karbon izini kəmiyyətcə qiymətləndirir.
CLO 3: Resurs səmərəliliyi və tullantıların minimuma endirilməsi üçün yaşıl texnologiyalar və təmiz istehsalat (Cleaner Production) strategiyalarını tətbiq edir.
CLO 4: Ətraf mühit tənzimləmələrinə, ESG tələblərinə və iqlim siyasətlərinə uyğun korporativ davamlılıq planı tərtib edir.
CLO 5: Enerji effektivliyi tədbirlərinin və dekarbonizasiya layihələrinin texniki-iqtisadi əsaslandırmasını (NPV, IRR, Payback Period) hazırlayır.
- MS-2039Fənnin səhifəsi: Enerji obyektlərində risk menecmenti
Enerji obyektlərində risk menecmenti
CLO 1: Enerji istehsalı, nəqli və paylanması obyektlərində yaranan texniki, əməliyyat, ekoloji və təhlükəsizlik risklərini eyniləşdirir və təsnifləşdirir.
CLO 2: Enerji infrastrukturlarında potensial qəzaların və dayanmaların təsirini kəmiyyət və keyfiyyət analizi metodları (HAZOP, FMEA, Risk Matrisi) ilə qiymətləndirir.
CLO 3: Kritik enerji obyektlərində böhran və fövqəladə hallar üçün cavab strategiyaları və Biznesin Davamlılığı Planını (BCP) layihələndirir.
CLO 4: Obyektlərin təhlükəsizlik standartlarına (ISO 31000, HSE tənzimləmələri) uyğunluğunu audit edir və risklərin azaldılması üzrə tədbirlər paketi hazırlayır.
CLO 5: Enerji obyektlərinin investisiya və əməliyyat mərhələlərində sığorta, hecinq və risklərin ötürülməsi mexanizmlərini tətbiq edir.
- MS-0526Fənnin səhifəsi: Enerji təhlükəsizliyi və risk idarəetməsi
Enerji təhlükəsizliyi və risk idarəetməsi
CLO 1: Qlobal və regional enerji təhlükəsizliyi konsepsiyalarını, təchizat zənciri zəifliklərini və geopolitik risk faktolarını təhlil edir.
CLO 2: FTN 2: Müəssisədə enerji istehlakını, enerji balansını və enerji performans göstəricilərini (EnPI / EnB) müasir metodlarla hesablayır və tətbiq edir.
CLO 3: Ənənəvi və bərpa olunan enerji mənbələrinin balanslaşdırılması ilə enerjinin diversifikasiyası və dözümlülük (resilience) strategiyalarını tərtib edir.
CLO 4: Enerji sektorunda kibertəhlükəsizlik və fiziki infrastruktur risklərini yumşaltmaq üçün strateji risk menecmenti çərçivələrini tətbiq edir.
CLO 5: Milli və beynəlxalq enerji siyasətlərinə uyğun ssenari planlaması (Scenario Planning) apararaq energetika sahəsində qərarqəbuletmə modelləri qurur.
- MS-2014Fənnin səhifəsi: Yeni məhsulun inkişaf etdirilməsində süni intellekt
Yeni məhsulun inkişaf etdirilməsində süni intellekt
CLO 1: Yeni məhsulun işlənməsi dahi prosesində (NPD - New Product Development) ideya generasiyası, konsept testi və bazar təhlili üçün AI/ML alətlərini tətbiq edir.
CLO 2: Generativ AI və kompüter dəstəkli dizayn alətlərindən istifadə edərək məhsul prototiplərini və istifadəçi interfeyslərini fərdiləşdirir.
CLO 3: Müştəri rəylərini, sosial media verilənlərini və bazar trendlərini NLP və hissi analiz (Sentiment Analysis) vasitəsilə emal edərək məhsul tələblərini formalaşdırır.
CLO 4: Məhsulun bazar-uyğunluq (Product-Market Fit) göstəricilərini və potensial satınalma davranışlarını proqnostik alqoritmlərlə qiymətləndirir.
CLO 5: AI inteqrasiya olunmuş yeni məhsulların inkişafı zamanı etika, intellektual mülkiyyət və kommersiyalaşdırılma risklərini idarə edir.
- MS-2038Fənnin səhifəsi: Marketinq analitikası
Marketinq analitikası
CLO 1: Marketinq kanallarının və kampaniyalarının effektivliyini qiymətləndirmək üçün zəruri verilənləri toplayır, təmizləyir və strukturllaşdırır.
CLO 2: Müştəri seqmentasiyası, klasterləşdirmə və hədəfləmə üçün statistik və maşın öyrənməsi metodlarını (RFM analizi, K-Means) tətbiq edir.
CLO 3: Marketinq xərclərinin qaytarılmasını (ROMI), Müştəri Qazanma Xərcini (CAC) və Müştərinin Ömür Boyu Dəyərini (CLV) hesablayaraq büdcəni optimallaşdırır.
CLO 4: A/B testləri və reqressiya modelləri vasitəsilə marketinq atribuciya modellərini (Marketing Attribution) layihələndirir.
CLO 5: Analitik nəticələri interaktiv idarəetmə panellərində (Power BI, Tableau) vizuallaşdıraraq strateji marketinq qərarları üçün tövsiyələr verir.
- MS-2017Fənnin səhifəsi: Proqnozlaşdırma və zaman sıralarının analizi
Proqnozlaşdırma və zaman sıralarının analizi
CLO 1: Zaman sıralarının əsas komponentlərini (trend, mövsümlülük, tsiklik və təsadüfi tərəddüdlər) stasionarlıq testləri (ADF testi) ilə təhlil edir.
CLO 2: Tələbat, satış və maliyyə göstəricilərinin proqnozlaşdırılması üçün avtoreqressiv və hamarlaşdırma modellərini (ARIMA, SARIMA, ETS, Prophet) qurur.
CLO 3: Çoxölçülü zaman sıraları (VAR, VECM) vasitəsilə makroiqtisadi və biznes dəyişənləri arasındakı dinamik asılılıqları qiymətləndirir.
CLO 4: Proqnozların dəqiqliyini və etibarlılığını qiymətləndirmək üçün xəta metrikalarını (MAE, RMSE, MAPE) hesablayır və cross-validation tətbiq edir.
CLO 5: Zaman sıralarının analizindən əldə olunan proqnozları müəssisənin strateji planlaması və risklərin idarə olunması sistemlərinə inteqrasiya edir.
- MS-2045Fənnin səhifəsi: Biznes analitikasında optimallaşdırma metodları
Biznes analitikasında optimallaşdırma metodları
CLO 1: Biznes problemlərini (resurs bölüşdürülməsi, logistika, xərclərin minimallaşdırılması) riyazi optimallaşdırma modelləri şəklində formallaşdırır.
CLO 2: Məhdudiyyətlər daxilində optimal mənfəət və ya minimum xərc nöqtəsini tapmaq üçün Xətti və Taməlli Proqramlaşdırma (Simplex metodu) modellərini tətbiq edir.
CLO 3: Təchizat zənciri və şəbəkə marşrutlanması problemlərini optimallaşdırmaq üçün Qraf nəzəriyyəsi və Şəbəkə analizi metodlarından istifadə edir.
CLO 4: Qeyri-müəyyənlik şəraitində qərarqəbuletmə üçün Qeyri-xətti Proqramlaşdırma, Stoxastik Optimallaşdırma və Monte Karlo simulyasiyalarını tətbiq edir.
CLO 5: Optimallaşdırma nəticələrinin dayanıqlılığını və parametrlərə həssaslığını qiymətləndirmək üçün Həssaslıq Analizi (Sensitivity Analysis) aparır.
- MS-2046Fənnin səhifəsi: Süni intellektlə biznes analitikası
Süni intellektlə biznes analitikası
CLO 1: Böyük biznes data dəstlərindən strateji dəyər çıxarmaq üçün Süni İntellekt və Maşın Öyrənməsi çərçivələrini müəssisənin analitik alətlərinə inteqrasiya edir.
CLO 2: Mürəkkəb biznes ssenarilərində təsviri, proqnostik və preskriptiv (Descriptive, Predictive, Prescriptive) analitika modellərini layihələndirir.
CLO 3: Müştəri davranışı, təchizat zənciri və maliyyə riski məsələlərini həll etmək üçün intellektual alqoritmləri (Decision Trees, Random Forest, Neural Networks) tətbiq edir.
CLO 4: Avtomatlaşdırılmış analitik hesabatlar və intellektual karar dəstək sistemləri (Automated ML / Decision Support Systems) hazırlayır.
CLO 5: AI əsaslı biznes analitikası tətbiqlərində data idarəçiliyi (Data Governance), alqoritmik şəffaflıq və etika standartlarını təmin edir.
- MS-2047Fənnin səhifəsi: Qərar qəbuletmə sistemləri
Qərar qəbuletmə sistemləri
CLO 1: Qərar Qəbuletmə Sistemlərinin (DSS - Decision Support Systems) arxitekturasını, komponentlərini və müəssisələrin idarəetmə strukturundakı rolunu təhlil edir.
CLO 2: Qeyri-müəyyənlik və risk şəraitində optimal idarəetmə qərarlarının verilməsi üçün Çoxmeyarlı Qərarqəbuletmə (MCDM: AHP, TOPSIS) metodlarını tətbiq edir.
CLO 3: Biznes zəkası (Business Intelligence) və data analitikası alətlərini idarəetmə panellərinə inteqrasiya edərək avtomatlaşdırılmış karar dəstək modelləri layihələndirir.
CLO 4: Mürəkkəb biznes ssenarilərini qiymətləndirmək üçün "Bəs əgər" (What-If), həssaslıq və simulyasiya analizlərini həyata keçirir.
CLO 5: Qərar qəbuletmə sistemlərində verilənlərin etibarlılığını, alqoritmik dürüstlüyü və mənfəət-xərc səmərəliliyini dəyərləndirir.
- MS-2048Fənnin səhifəsi: Biznes eksperimentləri və səbəb-nəticə analitikası
Biznes eksperimentləri və səbəb-nəticə analitikası
CLO 1: Biznes qərarlarının təsirini ölçmək üçün səbəb-nəticə analitikasının (Causal Inference) və kontrfaktual təhlilin əsas prinsiplərini tətbiq edir.
CLO 2: Rəqəmsal məhsul və marketinq strategiyalarını test etmək üçün təsadüfiləşdirilmiş nəzarətli sınaqlar (A/B testləri, multivariate testing) layihələndirir və icra edir.
CLO 3: Eksperimental olmayan data kütlələrində səbəb-nəticə əlaqələrini qiymətləndirmək üçün ekonometrik metodları (Propensity Score Matching, Difference-in-Differences, Regression Discontinuity) tətbiq edir.
CLO 4: Eksperiment nəticələrinin statistik əhəmiyyətliliyini ($p$-value, etibarlılıq intervalları) və naməlum təsir edici daxili/xarici faktorları (confounders) analiz edir.
CLO 5: Eksperimental analitika nəticələrinə əsasən məhsul, qiymətləndirmə və istifadəçi təcrübəsinin optimallaşdırılması üzrə dataya dayalı tövsiyələr formalaşdırır.
- MS-1955Fənnin səhifəsi: İnnovasiya və dəyişikliklərin idarəedilməsi
İnnovasiya və dəyişikliklərin idarəedilməsi
CLO 1: Müəssisə daxilində innovasiya tiplərini (artımlı, pozucu, açıq innovasiya) və dəyişiklik ehtiyaclarını təhlil edərək transformasiya strategiyaları hazırlayır.
CLO 2: Təşkilati dəyişikliklərin idarə olunması modellərini (Kotter 8-Step, ADKAR, Lewin) tətbiq edərək dəyişikliklərə qarşı müqaviməti idarə edir.
CLO 3: Yeni ideyaların kommersiyalaşdırılması və məhsul/xidmət innovasiyalarının tətbiqi üçün innovasiya ekosistemi və Ar-Ge proseslərini layihələndirir.
CLO 4: Dəyişiklik prosesində korporativ mədəniyyəti, liderlik üslublarını və komanda daxili kommunikasiya mexanizmlərini qiymətləndirir.
CLO 5: İnnovasiya və transformasiya layihələrinin rəqabət üstünlüyünə və təşkilati göstəricilərə təsirini KPI-lar vasitəsilə ölçür.
- MS-2024Fənnin səhifəsi: Sahibkarlıq və startap idarəçiliyi
Sahibkarlıq və startap idarəçiliyi
CLO 1: Bazardakı imkanları eyniləşdirərək Lean Startup (Çevik Startap) metodologiyası əsasında biznes modelləri (Business Model Canvas) tərtib edir.
CLO 2: İstifadəçi yönümlü dizayn (Design Thinking) prinsiplərini tətbiq edərək Minimum Həyat Qabiliyyətli Məhsul (MVP) konseptini və biznes konsepsiyasını hazırlayır.
CLO 3: Startapların maliyyə ehtiyaclarını planlaşdırır, vençur kapitalı (VC), mələk investorlar və qrant maliyyələşməsi üçün investor təqdimatları (Pitch Deck) tərtib edir.
CLO 4: Məhsulun bazar uyğunluğunu (Product-Market Fit) təyin edir və böyümə taktikalarını (Growth Hacking) tətbiq edir.
CLO 5: Startapların hüquqi formalaşması, əqli mülkiyyətin qorunması, komandanın qurulması və miqyaslanma (scaling) risklərini idarə edir.
- MS-2009Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq marketinq strategiyaları
Beynəlxalq marketinq strategiyaları
CLO 1: Xarici bazarlara çıxış zamanı iqtisadi, mədəni, hüquqi və siyasi mühit faktorlarını kompleks şəkildə qiymətləndirir.
CLO 2: Qlobal bazarlara giriş strategiyalarını (eksport, lisenziyalaşdırma, françayzinq, birgə müəssisələr) müqayisəli təhlil edir və adekvat modeli seçir.
CLO 3: Beynəlxalq marketinq kompleksini (4P) xarici bazarların spesifikasına uyğunlaşdırma və standartlaşdırma (Adaptation vs Standardization) balansı çərçivəsində planlaşdırır.
CLO 4: Qlobal brendinq, beynəlxalq mövqeləndirmə və rəqəmsal çarpaz-sərhəd marketinq kampaniyalarını layihələndirir.
CLO 5: Xarici bazarlarda müştəri seqmentasiyasını aparır və beynəlxalq marketinq fəaliyyətlərinin rentabelliyini ölçür.
- MS-2029Fənnin səhifəsi: Qlobal təchizat zəncirinin idarə edilməsi
Qlobal təchizat zəncirinin idarə edilməsi
CLO 1: Qlobal təchizat zəncirinin şəbəkə strukturlarını, satınalma, logistika və paylanma proseslərini inteqrasiya olunmuş şəkildə təhlil edir.
CLO 2: Təchizat zəncirində inventar idarəetməsi, anbarlaşdırma və nəqliyyat marşrutlarının optimallaşdırılması modellərini tətbiq edir.
CLO 3: Qlobal təchizat zəncirində yaranan geopolitik, ticarət, valyuta və logistik riskləri eyniləşdirir və cavab strategiyaları hazırlayır.
CLO 4: Təchizatçılarla münasibətlərin idarə olunması (SRM) və beynəlxalq Incoterms qaydalarına uyğun kommersiya şərtlərini tənzimləyir.
CLO 5: Qlobal təchizat zəncirində rəqəmsal texnologiyaların (IoT, Blokçeyn, AI) tətbiqi ilə dayanıqlı və yaşıl logistika strategiyalarını tərtib edir.
- MS-1701Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq biznes hüququ
Beynəlxalq biznes hüququ
CLO 1: Beynəlxalq xüsusi hüquq, beynəlxalq ticarət hüququ və transmilli kommersiya tənzimləmələrinin əsas prinsiplərini təhlil edir.
CLO 2: Beynəlxalq alqı-satqı müqavilələrini (CISG standartları) və xarici investisiya razılaşmalarını hüquqi risklər baxımından tərtib və ekspertiza edir.
CLO 3: Beynəlxalq ödəniş formaları (akkreditiv, inkasso), kreditlər və Incoterms qaydalarının hüquqi əsaslarını qiymətləndirir.
CLO 4: Transmilli biznesdə əqli mülkiyyət hüquqlarının, rəqabət hüququnun və məlumat mühafizəsi (GDPR) tənzimləmələrinin tətbiqini təmin edir.
CLO 5: Beynəlxalq kommersiya mübahisələrinin mü alternatif həlli yollarını (Beynəlxalq Arbitraj, Mediasiya) və məhkəmə qərarlarının icrası mexanizmlərini tətbiq edir.
- MS-2034Fənnin səhifəsi: Elektron kommersiyada təchizat zəncirinin idarə edilməsi
Elektron kommersiyada təchizat zəncirinin idarə edilməsi
CLO 1: E-ticarətdə təchizat zəncirinin spesifik xüsusiyyətlərini, son mil çatdırılmasını (Last-Mile Delivery) və e-fulfillment proseslərini təhlil edir.
CLO 2: E-ticarət platformaları üçün real vaxt rejimində anbar və inventar idarəetməsi sistemlərini (WMS, ERP) layihələndirir.
CLO 3: Onlayn sifarişlərin icrası, geriyə logistika (Reverse Logistics) və qaytarılma processesini müştəri məmnuniyyəti nəzərə alınmaqla optimallaşdırır.
CLO 4: E-ticarət təchizat zəncirində avtomatlaşdırma, robototexnika və proqnostik analitika alətlərinin tətbiq imkanlarını qiymətləndirir.
CLO 5: Çarpaz-sərhəd e-ticarət (Cross-border E-commerce) logistikasını, gömrük rəsmiləşdirilməsini və omnikanal paylanma strategiyalarını tərtib edir.
- MS-2035Fənnin səhifəsi: İnnovasiya menecmenti
İnnovasiya menecmenti
CLO 1: Təşkilatlarda innovasiya növlərini (məhsul, proses, təşkilati, marketinq) və pozucu (disruptive) texnologiyaların biznes modellərinə təsirini təhlil edir.
CLO 2: Yeni ideyaların generasiyası, qiymətləndirilməsi və Ar-Ge layihələrinin portfel şəklində idarə olunması mexanizmlərini tətbiq edir.
CLO 3: Açıq innovasiya (Open Innovation), korporativ akselerasiya və ekosistem tərəfdaşlıqları vasitəsilə rəqabət üstünlüyünün qazanılması strategiyalarını layihələndirir.
CLO 4: İnnovasiya proseslərində əqli mülkiyyətin qorunması, kommersiyalaşdırma və texnologiya transferi risklərini qiymətləndirir.
CLO 5: Müəssisə daxilində innovasiya mədəniyyətini, çevik (Agile) idarəetmə strukturlarını və innovasiya performans metrikalarını (KPI) formalaşdırır.
- MS-2136Fənnin səhifəsi: Süni intellekt üçün statistik metodlar
Süni intellekt üçün statistik metodlar
CLO 1: Süni intellekt və maşın öyrənməsi alqoritmlərinin nəzəri əsasını təşkil edən ehtimal nəzəriyyəsi və xətti cəbr konseptlərini tətbiq edir.
CLO 2: Parametrik və qeyri-parametrik hipotez testlərini, ehtimal paylanmalarını Maşın Öyrənməsi modellərinin qiymətləndirilməsində istifadə edir.
CLO 3: Bajesian statistikası (Bayesian Inference) və maksimum oxşarlıq qiymətləndirməsi (MLE) vasitəsilə qeyri-müəyyənlik şəraitində ehtimalsal modellər qurur.
CLO 4: Çoxölçülü verilənlərin ölçüsünü azaltmaq və xüsusiyyətlərin seçilməsi (feature selection) üçün statistik metodları (PCA, Factor Analysis) həyata keçirir.
CLO 5: Statistik modellərin dəqiqliyini, reqressiya və təsnifat alqoritmlərinin etibarlılığını cross-validation və statistik metrikalarla test edir.
- MS-1919Fənnin səhifəsi: Enerji layihələrinin idarə edilməsi
Enerji layihələrinin idarə edilməsi
CLO 1: Enerji layihələrinin həyat dövrünü, texniki-iqtisadi əsaslandırmasını (Feasibility Study) və layihə nizamnaməsini beynəlxalq standartlara (PMI/PMBOK) uyğun tərtib edir.
CLO 2: Enerji layihələrində büdcə, zaman çərçivəsi (Gantt, CPM/PERT) və resurs bölüşdürülməsini planlaşdırır və idarə edir.
CLO 3: Enerji layihələrinin tətbiqi zamanı yaranan ekoloji, texniki, tənzimləyici və podratçı risklərini eyniləşdirir və yumşaltma planları hazırlayır.
CLO 4: Layihənin maliyyə göstəricilərini (NPV, IRR, LCOE - Levelized Cost of Energy) və Qazanılmış Dəyər İdarəetməsini (EVM) tətbiq edərək icraya nəzarət edir.
CLO 5: Maraqlı tərəflərin (stakeholders) idarə olunması, satınalmalar və enerji obyektlərinin istismara verilməsi (commissioning) süreçlərini tənzimləyir.
- MS-1960Fənnin səhifəsi: Bərpa olunan enerji biznesi
Bərpa olunan enerji biznesi
CLO 1: Bərpa olunan enerji (günəş, külək, hidro, hidrogen) sektorunun bazar dinamikasını, qiymətəmələgəlmə və dəyər zəncirini təhlil edir.
CLO 2: Bərpa olunan enerji proyektləri üçün biznes modellərini (PPA – Power Purchase Agreements, BOT, IPP) və dövlət dəstək mexanizmlərini (Tarif subsidiyaları, Yaşıl sertifikatlar) qiymətləndirir.
CLO 3: Yaşıl enerji layihələrinin kapilal strukturlarını, investisiya cəlbediciliyini və layihə maliyyələşməsi (Project Finance) imkanlarını analiz edir.
CLO 4: Bərpa olunan enerji inteqrasiyasında şəbəkə dəyişkənliyi, enerji saxlanması (Storage) və bazar risklərini idarə edir.
CLO 5: De-karbonizasiya trendləri və ESG çərçivəsində bərpa olunan enerji şirkətlərinin beynəlxalq bazarlara çıxış strategiyalarını tərtib edir.
- MS-2015Fənnin səhifəsi: Müştəri əlaqələrinin idarə edilməsi süni intellekt
Müştəri əlaqələrinin idarə edilməsi süni intellekt
CLO 1: AI ilə dəstəklənən CRM sistemlərinin mimarisini, müştəri verilənlərinin inteqrasiyasını və avtomatlaşdırılmış CRM proseslərini təhlil edir.
CLO 2: Müştəri reqressiyasını (churn rate) öncədən görmək və Müştərinin Ömür Boyu Dəyərini (CLV) proqnozlaşdırmaq üçün Maşın Öyrənməsi modellərini tətbiq edir.
CLO 3: Təbii dilin emalı (NLP) və Generativ AI alətləri vasitəsilə avtomatlaşdırılmış çatbotlar və virtula assistentlərin müştəri xidmətlərinə inteqrasiyasını layihələndirir.
CLO 4: Hiper-fərdiləşdirilmiş marketinq kampaniyaları və təklif mühərrikləri (recommendation engines) üçün AI əsaslı müştəri seqmentasiyası aparır.
CLO 5: Müştəri məlumatlarının işlənməsində AI etikası, data məfiliyi (GDPR) və istifadəçi etimadının qorunması standartlarını tətbiq edir.
- MS-2040Fənnin səhifəsi: Süni intellekt və kibertəhlükəsizlik
Süni intellekt və kibertəhlükəsizlik
CLO 1: Kibertəhlükəsizlikdə AI/ML tətbiq alanlarını (anomaliya tespiti, insident cavablandırılması) və AI sistemlərinə yönəlmiş kiber təhdidləri (Adversarial AI) təhlil edir.
CLO 2: Şəbəkə trafikində və sistem jurnallarında (logs) real vaxt rejimində kiber hücumları aşkar etmək üçün intellektual zərərverici proqram tespiti modellərini tətbiq edir.
CLO 3: Zərərli proqram təminatının (malware) təhlili, fırıldaqçılıq ssenariləri və phishing hücumlarının qarşısını almaq üçün AI alətlərini layihələndirir.
CLO 4: AI əsaslı Avtomatlaşdırılmış Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzi (SOAR/SIEM) sistemlərinin effektivliyini qiymətləndirir.
CLO 5: Kiber müdafiə sistemlərində AI tətbiq edərkən alqoritmik zəifliklər, data zəhərlənməsi (data poisoning) və etik təhlükəsizlik risklərini idarə edir.
- MS-2018Fənnin səhifəsi: Maliyyə və risk analitikası
Maliyyə və risk analitikası
CLO 1: Korporativ maliyyə verilənlərini və maliyyə bazarlarının göstəricilərini analitik alətlərlə (R, Python, Excel) emal edir və modelləşdirir.
CLO 2: Bazar, kredit və likvidlik risklərini kəmiyyətcə ölçmək üçün Riskin Dəyəri (VaR), Stress Testləri və Monte Karlo simulyasiyalarını tətbiq edir.
CLO 3: İnvestisiya portfellərinin optimallaşdırılması və aktivlərin qiymətləndirilməsi (CAPM, Black-Scholes) üçün ekonometrik və analitik modellər qurur.
CLO 4: Şirkətlərin defolt riskini və kredit reytinqini proqnozlaşdırmaq üçün təsnifat alqoritmlərini və maliyyə əmsalları təhlilini həyata keçirir.
CLO 5: Maliyyə analitikası nəticələrinə əsasən xərclərin idarə olunması, kapital strukturu və hecinq strategiyaları üzrə qərar dəstəyi təmin edir.
- MS-2049Fənnin səhifəsi: Analitika üçün verilənlər bazaları
Analitika üçün verilənlər bazaları
CLO 1: Relasiyalı (SQL: PostgreSQL, MySQL) və relasiyasız (NoSQL: MongoDB, Neo4j) verilənlər bazalarının arxitekturasını və fərqlərini təhlil edir.
CLO 2: Analitik sorğuların icrası üçün mürəkkəb SQL sorğuları, join əməliyyatları, aqreqasiya və pəncərə funksiyalarını (window functions) yazır.
CLO 3: Data Anbarı (Data Warehouse) və Data Gölü (Data Lake) konsepsiyalarına uyğun dimensional modelləşdirmə (Star Schema, Snowflake Schema) layihələndirir.
CLO 4: ETL (Extract, Transform, Load) və ELT boru kəmərlərini (data pipelines) quraraq analitika üçün verilənlərin təmizlənməsini və inteqrasiyasını təmin edir.
CLO 5: Verilənlər bazasının sorğu performansını optimallaşdırır, indeksləmə və data idarəçiliyi (Data Governance) standartlarını tətbiq edir.
- MS-2050Fənnin səhifəsi: Verilənlərin analitikası və statistik hesablamalar
Verilənlərin analitikası və statistik hesablamalar
CLO 1: Mürəkkəb data kütlələrini proqramlaşdırma dillərində (Python/R) təmizləyir, transformasiya edir və kəşfiyyatçı data analizi (EDA) aparır.
CLO 2: Təsviri statistik göstəriciləri, ehtimal paylanmalarını və parametrik/qeyri-parametrik testləri statistik hesablama alətləri ilə icra edir.
CLO 3: Dəyişənlər arasındakı asılılıqları qiymətləndirmək üçün çoxamilli reqressiya, dispersiya analizi (ANOVA) və requlyarizasiya metodlarını tətbiq edir.
CLO 4: Böyük data setlərində simulyasiya metodlarını (Bootstrap, Resampling) tətbiq edərək statistik qiymətləndirmələrin dəqiqliyini ölçür.
CLO 5: Hesablama nəticələrini statistik qrafiklər və hesabatlar vasitəsilə biznes və elmi audytoriya üçün vizuallaşdırır və şərh edir.
- MS-2051Fənnin səhifəsi: Rəqəmsal marketinq və sosial mediada analitikası
Rəqəmsal marketinq və sosial mediada analitikası
CLO 1: Rəqəmsal kanallar (SEO, SEM, Social Media, Email) üzrə istifadəçi davranışlarını göstərən daxilolan data axınlarını toplayır və strukturlaşdırır.
CLO 2: Web analitika alətlərindən (Google Analytics 4 və s.) istifadə edərək konversiya qıfını (conversion funnel), istifadəçi axınını və bounce rate-i analiz edir.
CLO 3: Sosial media platformalarında brend haqqında rəyləri və trendləri qiymətləndirmək üçün mətni analitika və hissi analiz (Sentiment Analysis) tətbiq edir.
CLO 4: Rəqəmsal marketinq kampaniyalarının effektivliyini və atributsiya modellərini (ROAS, CPA, CTR, CLV) metrikalarla ölçür.
CLO 5: Analitik məlumatlara əsasən kontent strategiyasını, sosial media büdcəsini və rəqəmsal reklam hədəfləmələrini optimallaşdırır.
- MS-2052Fənnin səhifəsi: Bank sektorunda biznes analitikası
Bank sektorunda biznes analitikası
CLO 1: Bank əməliyyatları, kredit portfeli və depozit bazasının analizi üçün bank data strukturlarını və KPI göstəricilərini təhlil edir.
CLO 2: Kredit skorinqi, defolt ehtimalı (PD) və itki nisbətlərini (LGD, EAD) hesablamaq üçün analitik və maşın öyrənməsi modelləri qurur.
CLO 3: Məqsədli çarpaz satış (cross-sell) və yuxarı satış (up-sell) üçün bank müştərilərinin davranış analitikasını və klasterləşdirilməsini aparır.
CLO 4: Bank əməliyyatlarında şübhəli fəaliyyətlərin və fırıldaqçılığın aşkar edilməsi üçün anomaliya tespiti və AML analitikası tətbiq edir.
CLO 5: Mərkəzi Bankın requlyativ tələblərinə və Bazel Standartlarına (Basel\ III/IV) uyğun korporativ hesabatlılıq və idarəetmə panelləri (dashboards) hazırlayır.
- MS-2028Fənnin səhifəsi: Beynəlxalq rəqabət və strategiyalar
Beynəlxalq rəqabət və strategiyalar
CLO 1: Beynəlxalq biznes mühitində təşkilatların rəqabət mövqeyini və qlobal rəqabət risklərini kompleks şəkildə təhlil edə biləcək.
CLO 2: Qlobal bazarlara daxilolma formalarını (strateji alyanslar, birgə müəssisələr, BXM və s.) müqayisə edərək müəssisə üçün optimal strateji modeli seçəcək.
CLO 3: Transmilli korporasiyaların qlobal dəyər zəncirini (Global Value Chain) və resurslarını rəqabət üstünlüyü yaratmaq üçün idarə edə biləcək.
CLO 4: Müxtəlif ölkə və regionların strateji mühit fərqliliklərini (CAGE çərçivəsi, Porterin Brilliant Modeli) nəzərə alaraq gələcək biznes ssenarilərini qiymətləndirəcək.
CLO 5: Qlobal bazar dinamikasına və dəyişən rəqabət şəraitinə uyğunlaşdırılmış uzunmüddətli korporativ strategiyalar işləyib hazırlayacaq.