Metallurgiya mühəndisliyiFənn nəticələri

CLO 1: Tələbələr metalların plastik deformasiyası nəzəriyyəsini və təzyiqlə emal proseslərinin (yayma, döymə, ştamplama, presləmə) fiziki-mexaniki əsaslarını mənimsəyəcəklər. Kurs çərçivəsində spesifik və mütərəqqi texnologiyalar, o cümlədən lövhəvi və silindrik bimetalların alınmasında istifadə olunan partlayışla emal və qaynaq metodlarının mexanizmləri təhlil ediləcək. Onlar deformasiya dərəcəsi və temperaturunun metalın yekun strukturuna (döyənəklənmə və rekristallaşma) təsirini elmi cəhətdən əsaslandırmağı bacaracaqlar. Fənnin yekununda tələbələr istehsalat tələblərinə uyğun təzyiqlə emal rejimini seçərək, qüsursuz və optimal ölçülü metallik məmulatların layihələndirilməsi qabiliyyətinə yiyələnəcəklər.

CLO 1: Bu fənn tələbələrə elektrik enerjisindən istifadə etməklə yüksək keyfiyyətli poladların və ferroərintilərin (ferrosilisium, ferromanqan, ferroxrom) istehsal texnologiyalarını öyrədir. Tələbələr elektroqövs və induksiya sobalarında gedən istilik-mübadilə proseslərini və faza çevrilmələrinin termodinamikasını analiz etməyi bacaracaqlar. Eyni zamanda, spesifik reduksiya prosesləri və xammalın (filiz, koks, flüs) ərimə rejimini idarə edərək tullantısız və enerjiyə qənaət edən əritmə marşrutları hazırlayacaqlar. Kursun sonunda metallurgiya müəssisələrində xəlitənin kimyəvi tərkibini tənzimləmək və məqsədyönlü legirləmə aparmaq vərdişləri tam formalaşacaq.

CLO 1: Tələbələr metalların və qabaqcıl ərintilərin mikrostrukturunu, faza tərkibini və kristal qəfəs parametrlərini təyin edən müasir instrumental metodları mənimsəyəcəklər. Onlar optik və elektron mikroskopiyası (SEM, TEM), eləcə də rentgenstruktur analizi (XRD) avadanlıqlarının iş prinsiplərini dərindən qavrayacaqlar. Xüsusilə mürəkkəb kompozisiyalı (məsələn, 5 və daha çox komponentli yüksək entropiyalı) materiallarda yaranan intermetallid fazaların, nanostrukturların və ara qatların dəqiq diaqnostikası həyata keçiriləcək. Yekunda, tələbələr əldə edilən spektral və vizual məlumatları deşifrə edərək, materialın quruluşu ilə mexaniki xassələri arasındakı əlaqəni kəmiyyətcə qiymətləndirə biləcəklər.

CLO 2: Bu fənn alüminium, mis, titan və maqnezium kimi əlvan metalların, eləcə də onların çoxkomponentli ərintilərinin fiziki-kimyəvi təbiətini araşdırır. Tələbələr əlvan ərintilərdə baş verən spesifik faza çevrilmələrini, o cümlədən təbii və süni köhnəlmə (dispers möhkəmlənmə) proseslərinin mexanizmlərini təhlil edəcəklər. Onlar sənaye tətbiqinə uyğun olaraq, detalın xassələrini optimallaşdırmaq üçün tələb olunan homogenləşdirici qızdırma və ya tablandırma rejimlərini tərtib etməyi öyrənəcəklər. Fənnin sonunda aerokosmik və elektronika sənayesində istifadə edilən xüsusi təyinatlı əlvan materialların termiki emal qüsurlarını aşkarlamaq və aradan qaldırmaq bacarığı yaranacaq.

CLO 1: Tələbə əlvan metalların və onların ərintilərinin fiziki-kimyəvi xassələrini, eləcə də kristal qəfəs quruluşlarını analiz etməyi öyrənir. Fənnin sonunda tələbə müxtəlif faza diaqramlarını oxumaq və ərintilərin struktur dəyişikliklərini proqnozlaşdırmaq bacarığına yiyələnir. Termiki emal proseslərinin (bərkitmə, yaşlanma, tavlama) əlvan ərintilərin mexaniki xassələrinə təsir mexanizmlərini mənimsəyir. Tələbə sənaye əhəmiyyətli ərintilərin (Al, Cu, Ti, Mg, Ni) təsnifatını aparır və onların spesifik sahələrdə tətbiqini əsaslandırır. Sonda isə tələbə metalların emalı zamanı yaranan qüsurları müəyyən edərək, onları aradan qaldırmaq üçün optimal emal rejimlərini seçməyi bacarır.

CLO 1: Tələbələr maye halda olan müxtəlif metallik materialların qəliblərə tökülərək mürəkkəb formalı və bütöv makrostrukturlu detallara çevrilməsi proseslərini mənimsəyəcəklər. Kurs çərçivəsində ənənəvi qum-gil qəliblərlə yanaşı, dəqiq tökmə, mərkəzdənqaçma və təzyiq altında tökmə kimi qabaqcıl texnologiyaların hidro-dinamik xüsusiyyətləri araşdırılacaq. Onlar soyuma zamanı tökükdə yaranan kristallaşma zonalarını, çəkilmə boşluqlarını və daxili gərginlikləri hesablayaraq, optimal qidalandırıcı sistemləri layihələndirəcəklər. Yekun olaraq, tələbələr fərqli ərintilərin (çuqun, polad, əlvan metallar) tökmə xassələrini nəzərə alaraq iqtisadi cəhətdən səmərəli istehsal marşrutları qura biləcəklər.

CLO 1: Tələbələr maye halda olan müxtəlif metallik materialların qəliblərə tökülərək mürəkkəb formalı və bütöv makrostrukturlu detallara çevrilməsi proseslərini mənimsəyəcəklər. Kurs çərçivəsində ənənəvi qum-gil qəliblərlə yanaşı, dəqiq tökmə, mərkəzdənqaçma və təzyiq altında tökmə kimi qabaqcıl texnologiyaların hidro-dinamik xüsusiyyətləri araşdırılacaq. Onlar soyuma zamanı tökükdə yaranan kristallaşma zonalarını, çəkilmə boşluqlarını və daxili gərginlikləri hesablayaraq, optimal qidalandırıcı sistemləri layihələndirəcəklər. Yekun olaraq, tələbələr fərqli ərintilərin (çuqun, polad, əlvan metallar) tökmə xassələrini nəzərə alaraq iqtisadi cəhətdən səmərəli istehsal marşrutları qura biləcəklər.

CLO 1: Bu fənn tələbələrə metallurgiya istehsalatının bütün mərhələlərində xammalın, aralıq məhsulların və hazır xəlitələrin keyfiyyətinə standartlaşdırılmış nəzarət mexanizmlərini öyrədir. Tələbələr spektroskopik (məsələn, OES), xromatoqrafik və kimyəvi analiz üsullarından istifadə edərək metalın tərkibindəki əsas komponentləri və cüzi qatışıqları yüksək dəqiqliklə ölçməyi mənimsəyəcəklər. Həmçinin, ölçmə xətalarının hesablanması, metrik sistemlərin kalibrlənməsi və sınaq nəticələrinin beynəlxalq standartlara uyğunluğunun yoxlanılması prosesləri təhlil ediləcək. Kursun yekununda tələbələr istehsal müəssisələrində keyfiyyət idarəetmə sistemlərini sərbəst şəkildə tətbiq etmək və metroloji prosedurları icra etmək bacarığına yiyələnəcəklər.

CLO 1: Tələbələr ağır, yüngül, nəcib və nadir əlvan metalların filizdən və konsentratlardan alınmasının həm pirometallurji, həm də hidrometallurji texnologiyalarını mənimsəyəcəklər. Kurs ərzində qovrulma, əritmə, liçing (yuyulma) və elektrolitik rafinəetmə proseslərindəki fiziki-kimyəvi reaksiyaların kinetikası və termodinamikası ətraflı incələnəcək. Onlar eyni zamanda kompleks tərkibli filizlərdən əlavə metalların ayrılması və ekoloji təmiz tullantısız texnologiyaların tətbiqi yollarını öyrənəcəklər. Fənnin sonunda yüksək saflıqda əlvan metal istehsalı aqreqatlarının texnoloji reqlamentini və material balansını hesablamaq qabiliyyəti formalaşacaq.

CLO 1: Tələbələr ağır, yüngül, nəcib və nadir əlvan metalların filizdən və konsentratlardan alınmasının həm pirometallurji, həm də hidrometallurji texnologiyalarını mənimsəyəcəklər. Kurs ərzində qovrulma, əritmə, liçing (yuyulma) və elektrolitik rafinəetmə proseslərindəki fiziki-kimyəvi reaksiyaların kinetikası və termodinamikası ətraflı incələnəcək. Onlar eyni zamanda kompleks tərkibli filizlərdən əlavə metalların ayrılması və ekoloji təmiz tullantısız texnologiyaların tətbiqi yollarını öyrənəcəklər. Fənnin sonunda yüksək saflıqda əlvan metal istehsalı aqreqatlarının texnoloji reqlamentini və material balansını hesablamaq qabiliyyəti formalaşacaq.

CLO 1: Kurs tələbələri tökmə texnologiyasının fiziki və mühəndislik əsasları ilə tanış edərək, maye metalın qəliblərdə davranış qanunauyğunluqlarını öyrədir. Tələbələr qəlib materiallarının xassələrini hazırlamağı, qəlib və içliklərin dizaynını və optimal yolluq sistemlərinin hesablama metodikasını mənimsəyəcəklər. Maye metalın axıcılığı, daralması və qaz udma qabiliyyəti kimi texnoloji xassələrin töküyün keyfiyyətinə bilavasitə təsiri laborator sınaqlarla analiz ediləcək. Fənn başa çatdıqda, gələcək mühəndislər verilmiş detalın çertyojuna uyğun olaraq tökmə texnologiyası marşrutunu layihələndirmək və yaranacaq qüsurların qarşısını almaq bacarıqları qazanacaqlar.

CLO 1: Tələbələr tökmə sexlərində mexanikləşdirmə və avtomatlaşdırmanı təmin edən qəlibləyici, təmizləyici və nəqledici aqreqatların konstruksiyasını və istismar qaydalarını öyrənəcəklər. Kurs çərçivəsində qum qarışdırıcı mikserlərin, silkələyici-presləyici qəlibləmə maşınlarının, qırmasapma aparatlarının və induksiya sobalarının kinematik sxemləri dərindən incələnəcək. Onlar avadanlıqların gücünü hesablamağı, sexin istehsal gücünə uyğun cihaz seçimini həyata keçirməyi mənimsəyəcəklər. Yekunda, davamlı və təhlükəsiz istehsalı təmin etmək məqsədilə tökmə avadanlıqlarına texniki xidmət qrafiklərinin tərtib edilməsi və optimallaşdırılması qabiliyyəti inkişaf edəcək.

CLO 1: Bu fənn mühəndislik materiallarının mexaniki və termiki işlənmə vasitəsilə formaya salınmasının müasir və ənənəvi üsullarını təqdim edir. Tələbələr kəsmə, qaynaq, təzyiqlə emal və tökmə proseslərinin inteqrativ şəkildə istifadə edilərək kommersiya əhəmiyyətli detalların yaradılması prinsiplərini öyrənəcəklər. Fərqli növ materialların, o cümlədən kompozitlərin və xüsusi poladların sənaye miqyasında işlənməsi zamanı yaranan texnoloji məhdudiyyətlər və onların həlli yolları təhlil ediləcək. Fənnin sonunda tələbələr verilmiş rəsm əsasında detalın xüsusiyyətlərinə uyğun ən rəqabətədavamlı və enerjiyə qənaət edən istehsal texnologiyasını planlaşdıra biləcəklər.

CLO 1: Tələbələr qara və əlvan metallurgiyada istifadə olunan istilik aqreqatlarının və əritmə sobalarının istilik-texniki əsaslarını, qaz və qatım dinamikasını mənimsəyəcəklər. Onlar domna, marten, qövs və induksiya sobalarının istilik və material balansını riyazi olaraq hesablamağı, həmçinin odadavamlı astarların (futerovkanın) xüsusiyyətlərini qavrayacaqlar. Yanma proseslərinin tənzimlənməsi, istiliyin regenerasiyası və tullantı qazların enerjisindən səmərəli istifadə (ekoloji mühəndislik) üsulları əsas tədqiqat obyektlərindən olacaq. Kursun yekununda tələbələr metallurji sobaların effektivliyini artırmaq və onların konstruksiyasını mövcud texnoloji prosesin tələblərinə uyğunlaşdırmaq bacarığına sahib olacaqlar.

CLO 1: "Əlvan metalların metalşünaslığı" fənni tələbələrə alüminium, mis, titan kimi metalların və onların ərintilərinin daxili quruluşunu, faza çevrilmələrini və xassələrini öyrədir. Tələbələr bu materialların yüngüllük və korroziyaya davamlılıq kimi xüsusiyyətlərini artırmaq üçün tətbiq edilən legirləmə və termiki emal texnologiyalarını mənimsəyirlər. Yekunda onlar aerokosmik, elektronika və avtomobil sənayesi layihələri üçün optimal əlvan metalları sərbəst seçmək və istehsalatda tətbiq etmək bacarığı qazanırlar.

CLO 1: Tələbələr metalların atom-kristal quruluşu, faza diaqramları və termiki işlənmə rejimləri arasındakı üçtərəfli əlaqəni sistemli şəkildə mənimsəyəcəklər. Dəmir-karbon və digər sənaye ərintilərində qızdırma və soyutma zamanı yaranan struktur modifikasiyaları (martensit, beynit, perlit çevrilmələri) dəqiq təhlil ediləcək. Onlar xüsusi mühəndislik tələblərini yerinə yetirmək üçün materialların səthi və həcmi termiki emal sxemlərini layihələndirməyi öyrənəcəklər. Fənnin sonuna qədər tələbələr mikrostuktur dəyişikliklərini idarə etməklə materialın mexaniki dözümlülüyünü və istismar resursunu əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq bacarıqları əldə edəcəklər.

CLO 1: Bu fənn metalların ətraf mühitlə kimyəvi və elektrokimyəvi qarşılıqlı təsiri nəticəsində dağılması (korroziya) proseslərinin mexanizmini araşdırır. Tələbələr termodinamik və kinetik qanunauyğunluqlara əsaslanaraq, qütbləşmə əyrilərini analiz etməyi və müxtəlif mühitlərdə (turşu, atmosfer, dəniz suyu) korroziya sürətini hesablamağı bacaracaqlar. Onlar materialların xidmət ömrünü uzatmaq üçün passivləşdirmə, anod/katod mühafizəsi, ingibitorların tətbiqi və qoruyucu örtüklərin çəkilməsi texnologiyalarını mənimsəyəcəklər. Nəticədə, korroziyaya qarşı davamlı material seçimini əsaslandırmaq və sənaye miqyaslı konstruksiyalar üçün kompleks antikorroziv mühafizə sistemləri layihələndirmək qabiliyyəti formalaşacaq.

CLO 1: Tələbələr qara və əlvan metal qırıntılarının yığılması, çeşidlənməsi və sənaye dövriyyəsinə yenidən qaytarılmasının texnoloji və iqtisadi əsaslarını öyrənəcəklər. Onlar istismar ömrünü bitirmiş konstruksiyalardan, maşınlardan və elektron tullantılardan ibarət xammalın əridilməyə hazırlanması və onun ilkin filiz xammalı ilə müqayisəli əritmə rejimlərini analiz edəcəklər. Kurs həmçinin təkrar emal zamanı yarana biləcək zərərli element zəhərlənməsinin qarşısını almaq üçün rafinəedici qatqıların tətbiqini əhatə edir. Fənnin sonunda, ekoloji normalara uyğun şəkildə resurs-qənaətedici emal sxemlərini tətbiq edərək, metallurgiya istehsalının dövri (yaşıl) modelini həyata keçirmək bacarıqlarına yiyələnəcəklər.

CLO 1: Bu fənn qara və əlvan metallurgiyanın fundamental prinsiplərini tam əhatə edən baza kursu kimi çıxış edir. Tələbələr filiz xammalının hazırlanmasından tutmuş, oksigen-konvertor, domna və qövs sobalarında baş verən mürəkkəb oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarına qədər olan qlobal texnoloji zənciri dərk edəcəklər. Onlar maye metalların posa ilə qarşılıqlı təsirini tənzimləməyi və əritmə zamanı zərərli qatışıqların minimuma endirilməsi üsullarını təhlil edəcəklər. Yekunda, tələbələr müasir inteqrasiya olunmuş metallurgiya kombinatlarının iş mexanizmini və xammaldan hazır məhsula qədər olan material axınını sistemli şəkildə dəyərləndirməyi bacaracaqlar.

CLO 1: • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.

CLO 2: • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.

CLO 3: • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.

CLO 4: • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.

CLO 5: • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.

CLO 1: .FTN1: Fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir.

CLO 2: .FTN2: Əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.

CLO 3: .FTN3: Fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.

CLO 4: .FTN4: Müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.

CLO 5: .FTN5: Fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.

CLO 6: .FTN6: Müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.

CLO 7: .FTN7: Öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir

CLO 8: .FTN8: Fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.

CLO 1: • FTN1: İşgüzar və akademik kommunikasiyanın mahiyyəti, məqsəd və funksiyaları mənimsənilir və ixtisas üzrə müxtəlif kommunikativ situasiyalarda effektiv nitq fəaliyyəti həyata keçirilir.