Materiallar mühəndisliyiFənn nəticələri

CLO 1: Tələbələr müasir metallurgiya və material istehsalı müəssisələrində istifadə olunan əsas texnoloji avadanlıqların iş prinsiplərini mənimsəyəcəklər. Onlar əritmə, tökmə və təzyiqlə emal proseslərini həyata keçirən aqreqatların konstruktiv xüsusiyyətlərini təhlil etməyi bacaracaqlar. Fənnin sonunda tələbələr istehsalat prosesinə uyğun avadanlıq seçimini və onların istismar qaydalarını elmi şəkildə əsaslandıra biləcəklər. Həmçinin, mühəndis kimi avadanlıqların məhsuldarlığının hesablanması və proses zamanı texniki təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməsi bacarıqları formalaşacaq.

CLO 1: Bu fənn tələbələrə materialların mikrostrukturunu və faza tərkibini təyin etmək üçün qabaqcıl instrumental analiz metodlarını aşılamağı hədəfləyir. Tələbələr müxtəlif hibrid kompozitlərin analizində genişmiqyaslı kənar məlumatlardan qaçaraq, diqqəti yalnız material cütlükləri arasındakı ara qatlara (interlayer) və spesifik fazalara yönəltməyi mənimsəyəcəklər. Tədqiqat nəticələrinin interpretasiyası, xüsusən də dəmirtunc kimi mürəkkəb fazaların vizual və struktur təhlili xüsusi diqqət mərkəzində olacaq. Yekunda, tələbələr əldə edilən fiziki-kimyəvi göstəriciləri termodinamik proseslərlə birbaşa əlaqələndirmə qabiliyyəti qazanacaqlar.

CLO 1: "Texniki xarici dil" fənnini bitirən tələbə öz ixtisasına aid elmi-texniki ədəbiyyatı, standartları və texnoloji sənədləri sərbəst oxuyub başa düşməyi, həmçinin bu məlumatları təhlil edib şərhlər verməyi bacarır. O, peşəkar terminologiyadan istifadə etməklə texniki hesabatlar hazırlayır, prezentasiyalar edir və beynəlxalq mühəndislik layihələrində şifahi və yazılı ünsiyyət qura bilir. Kursun sonunda tələbə texniki mövzularda fikir mübadiləsi aparmaq, mürəkkəb mühəndislik proseslərini xarici dildə dəqiq izah etmək və sahə üzrə qlobal yenilikləri izləmək üçün lazım olan dil kompetensiyalarına yiyələnir.

CLO 1: Bu fənn qara metalların xammaldan hazır məhsula qədər olan istehsal texnologiyalarının dərindən öyrənilməsini təmin edir. Tələbələr domna sobalarında çuqun istehsalının fiziki-kimyəvi əsaslarını və gedən ardıcıl faza çevrilmələrini təhlil etməyi öyrənəcəklər. Həmçinin, konvertor və elektroqövs sobalarında poladəritmə proseslərinin texnoloji idarə olunması mexanizmləri mənimsəniləcək. Kurs yekunlaşdıqda, tələbələr istehsal proseslərində yaranan qüsurların səbəblərini müəyyən etmək və metalın yekun mikrostrukturunu optimallaşdırmaq bacarıqlarına malik olacaqlar.

CLO 1: Kursun məqsədi tələbələri metallurgiya və materialşünaslıq mühəndisliyinin tarixi, inkişaf perspektivləri və müasir sənayedəki rolu ilə yaxından tanış etməkdir. Tələbələr ixtisasın əhatə etdiyi əsas elmi tədqiqat istiqamətləri və gələcək karyera imkanları barədə sistemli biliklər əldə edəcəklər. Fənn həmçinin tədris planındakı digər ixtisas fənlərinin bir-biri ilə məntiqi əlaqəsini və zəruriliyini anlamağa kömək edir. Yekunda, tələbələr peşəkar mühəndis etikasını və iqtisadi dayanıqlı inkişaf prinsiplərini dərk edərək akademik fəaliyyətlərinə möhkəm baza yaradacaqlar.

CLO 1: "Materialşünaslıq" fənni üzrə ümumi təlim nəticələri tələbələrin müxtəlif materialların daxili strukturu ilə onların mexaniki və fiziki xassələri arasındakı əlaqələri dərindən mənimsəməsini təmin edir. Tələbələr metallar, polimerlər, keramika və kompozitlərin xüsusiyyətlərini təhlil edərək, onları mühəndislik tələblərinə uyğun təsnifləndirmək bacarığına yiyələnirlər. Kurs müddətində onlar laboratoriya sınaqları vasitəsilə materialların xassələrini təyin etməyi və real layihələr üçün ən effektiv materialı sərbəst seçməyi öyrənirlər. Bununla yanaşı, materialların istismar zamanı məruz qaldığı korroziya və aşınma kimi xarab olma mexanizmlərini qiymətləndirərək müvafiq mühafizə üsullarını tətbiq edə bilirlər. Yekunda qazanılan bu kompleks biliklər gələcək mütəxəssislərə istehsalatda həm texniki, həm də iqtisadi cəhətdən optimal və təhlükəsiz qərarlar qəbul etmək imkanı verir.

CLO 1: Tələbələr toz (ovuntu) metallurgiyasının və qabaqcıl mexaniki ərintiləmə proseslərinin spesifik texnoloji mərhələlərini tamamilə mənimsəyəcəklər. Onlar təmiz metal tozlarının əldə edilməsi, preslənməsi və bişirilməsi (sinterləmə) proseslərində baş verən fiziki-kimyəvi həcmi hadisələri təhlil etməyi bacaracaqlar. Xüsusilə çuqun, qrafit tozu və mikrotalk kimi komponentlərin iştirakı ilə formalaşan hibrid və kompozit strukturların daxili xassələrinin idarə edilməsi mexanizmləri öyrəniləcək. Fənnin sonunda tələbələr ənənəvi əritmə üsulları ilə alınması mümkün olmayan mürəkkəb materialları ovuntu metallurgiyası vasitəsilə dizayn edə biləcəklər.

CLO 1: Bu fənn tələbələrə istilik təsiri vasitəsilə metalların və ərintilərin daxili strukturunu dəyişərək onlara arzuolunan fiziki-mexaniki xassələri aşılamağın yollarını öyrədir. Tələbələr tablandırma, yumşaltma, tabəksiltmə və kimyəvi-termiki emal proseslərinin nəzəri əsaslarını dərindən dərk edəcəklər. Onlar konkret detalların iş şəraitini analiz edərək, tələb olunan struktur çevrilmələrini tam təmin edəcək optimal qızdırma və soyutma rejimlərini hesablamağı bacaracaqlar. Kursun yekununda istehsalatda rast gəlinən müxtəlif termiki emal qüsurlarının səbəblərinin diaqnostikası və aradan qaldırılması üsulları mənimsəniləcək.

CLO 1: Tələbələr yüksək istismar xassələrinə malik mürəkkəb legirli poladların və çoxkomponentli qabaqcıl ərintilərin formalaşma mexanizmlərini təhlil etməyi öyrənəcəklər. Xüsusilə mürəkkəb faza keçidlərinə malik yüksək entropiyalı ərintilərin ($AlCuFeCrNi$, $TiZrNbFeCo$ və s.) mikrostruktur xarakteristikaları, həmçinin onların termodinamik stabilliyi dərindən araşdırılacaq. Tələbələr spesifik legirləyici elementlərin konsentrasiyalarının (məsələn, müvafiq ərintilərdə misin və ya titanın xüsusi payının) BCC və ya FCC fazalarının yaranmasındakı rolunu elmi şəkildə əsaslandıra biləcəklər. Nəticə etibarilə, mürəkkəb mühəndislik tətbiqləri üçün xüsusi kompozisiyaların düzgün seçilməsi və mexaniki xassələrinin proqnozlaşdırılması bacarığı inkişaf edəcək.

CLO 1: "Materialların təkrar emalı" fənni üzrə ümumi təlim nəticələri tələbələrə müxtəlif materialların (metal, plastik, şüşə, kağız və s.) təkrar emalı texnologiyalarını, dövri iqtisadiyyat və dayanıqlı inkişaf prinsiplərini dərindən mənimsədir. Tələbələr tullantıların çeşidlənməsi, fiziki-mexaniki və kimyəvi emal üsullarını öyrənərək, təkrar xammalın sənayedə yenidən istifadəsi proseslərini təhlil etmək bacarığına yiyələnirlər. Kurs müddətində onlar təkrar emal proseslərinin ekoloji təsirlərini, iqtisadi səmərəliliyini və məhsulun həyat dövrü qiymətləndirilməsini (LCA) aparmağı öyrənirlər. Eyni zamanda, gələcək mütəxəssislər ekoloji dizayn (eco-design) prinsiplərinə uyğun olaraq, istehsal olunacaq məhsulların gələcəkdə daha asan təkrar emal edilə bilməsi üçün mühəndislik həlləri hazırlamaq vərdişləri qazanırlar. Yekunda əldə edilən bu kompleks biliklər sənayedə tullantıların minimuma endirilməsi və resurslardan qənaətlə istifadə sahəsində effektiv layihələr həyata keçirməyə imkan verir.

CLO 1: "Materialların mexaniki və fiziki xassələri" fənni tələbələrə mühəndislik materiallarının xarici qüvvələr, temperatur, elektrik və maqnit sahələri qarşısında göstərdiyi reaksiyaları dərindən mənimsədir. Tələbələr materialların möhkəmlik, plastiklik, sərtlik və elastiklik kimi mexaniki xassələrini, həmçinin gərginlik-deformasiya asılılıqlarını təhlil etmək bacarığına yiyələnirlər. Eyni zamanda, kurs müddətində materialların sıxlıq, istilik keçirmə, elektrik keçiriciliyi və maqnit xüsusiyyətləri kimi mühüm fiziki parametrlərinin daxili strukturla əlaqəsi öyrənilir. Tələbələr laboratoriya mühitində dartılma, zərbə və sərtlik sınaqları keçirərək materialların real istismar şəraitindəki dözümlülüyünü və yararlılığını qiymətləndirmək vərdişləri qazanırlar. Yekunda əldə edilən bu kompleks biliklər maşınqayırma, tikinti və metallurgiya sahələrində konstruksiyaların təhlükəsizliyini, effektivliyini və uzunömürlülüyünü təmin edəcək optimal material seçimi aparmağa imkan verir.

CLO 1: "Əlvan metalların metalşünaslığı" fənni tələbələrə alüminium, mis, titan kimi metalların və onların ərintilərinin daxili quruluşunu, faza çevrilmələrini və xassələrini öyrədir. Tələbələr bu materialların yüngüllük və korroziyaya davamlılıq kimi xüsusiyyətlərini artırmaq üçün tətbiq edilən legirləmə və termiki emal texnologiyalarını mənimsəyirlər. Yekunda onlar aerokosmik, elektronika və avtomobil sənayesi layihələri üçün optimal əlvan metalları sərbəst seçmək və istehsalatda tətbiq etmək bacarığı qazanırlar.

CLO 1: Fənn bərk cisimlərin fizikasının fundamental qanunlarına əsaslanaraq, metalların və ərintilərin təbiətini bilavasitə kvant və atomar səviyyədə izah edir. Tələbələr materiallarda fononların və elektronların hərəkəti, zolaq nəzəriyyəsi və kristal qəfəs defektlərinin energetikası kimi mikro-fiziki prosesləri dərk edəcəklər. Bu nəzəri biliklər sayəsində onlar makroskopik fiziki xassələrin (istilik tutumu, superkeçiricilik, elektrik keçiriciliyi) yaranma mexanizmlərini fundamental cəhətdən izah edə biləcəklər. Yekunda, cihazqayırma üçün xüsusi fiziki xassəli qabaqcıl materialların yaradılmasında elmi hesablama apara bilmə vərdişləri inkişaf edəcək.

CLO 1: Tələbələr materialların birləşdirilməsi, formaya salınması və kəsilməsi üzrə sənayedə tətbiq olunan qabaqcıl texnoloji proseslərin əsaslarına yiyələnəcəklər. Kurs çərçivəsində spesifik birləşdirmə üsulları, o cümlədən lövhəvi və silindrik detallar üçün mürəkkəb partlayışla qaynaq texnologiyasının kinematikası və hidrodinamik prinsipləri analiz ediləcək. Onlar fərqli materialların sərhədində yaranan mikrodalğalı tikiş strukturlarının xarakteristikasını və təmas zonalarının dayanıqlığını qiymətləndirməyi öyrənəcəklər. Fənnin yekununda iqtisadi cəhətdən səmərəli və etibarlı konstruksiyaların istehsalı üçün texnoloji marşrutların ardıcıllığını tərtib etmək qabiliyyəti formalaşacaq.

CLO 1: "Xüsusi kompüter proqramları əsasında materialların dizaynı" fənni tələbələrə müasir rəqəmsal alətlər və simulyasiyalar vasitəsilə yeni materialların layihələndirilməsini öyrədir. Tələbələr atom, molekul və makro səviyyələrdə materialların davranışını modelləşdirmək üçün xüsusi proqram təminatlarından (məsələn, ANSYS, MATLAB, Thermo-Calc və ya molekulyar dinamika proqramları) istifadə vərdişlərinə yiyələnirlər. Kurs müddətində materialların mexaniki, termiki və fiziki xassələri real istehsalatdan öncə virtual mühitdə sınaqdan keçirilir və optimallaşdırılır. Yekunda tələbələr vaxta və resurslara qənaət edərək, sənayenin tələblərinə uyğun innovativ materialları kompüter mühitində sıfırdan dizayn etmək bacarığı qazanırlar.

CLO 1: Kursun sonunda tələbə rentgen-struktur analizi və difraksiya metodlarının fiziki əsaslarını mənimsəyərək, materialşünaslıqda tətbiq olunan elmi-tədqiqat üsullarını praktikada tətbiq etmək bacarığına yiyələnir.

CLO 1: • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.

CLO 2: • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.

CLO 3: • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.

CLO 4: • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.

CLO 5: • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.

CLO 1: .FTN1: Fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir.

CLO 2: FTN2: Əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.

CLO 3: .FTN3: Fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.

CLO 4: .FTN4: Müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.

CLO 5: .FTN5: Fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.

CLO 6: .FTN6: Müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.

CLO 7: .FTN7: Öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir

CLO 8: .FTN8: Fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.

CLO 1: • FTN1: İşgüzar və akademik kommunikasiyanın mahiyyəti, məqsəd və funksiyaları mənimsənilir və ixtisas üzrə müxtəlif kommunikativ situasiyalarda effektiv nitq fəaliyyəti həyata keçirilir.