Qida mühəndisliyində qidalanma və sağlamlıqSyllabus

Subject code

İF-3543y

Credits

7

Student workload

210

Semester

Autumn semester

Academic year

2025-2026

Subject type

Mandatory

Form of education

Full-time

Language of instruction

Azerbaijani

In-class hours

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat - seminar c) 15 saat - laboratoriya

Out-of-class hours

a) 90 saat - TSİ b) 60 saat - MRTSİ

Fənnin tədrisi 050635 – “qida mühəndisliyi” ixtisası üzrə ixtisaslaşan tələbələrə: ● qida və rasional qidalanmanın insan orqanizminə təsirini, insanın sağlamlığında və əmək qabiliyyətinin təşkilində düzgün qidalanmanın rolu haqqında geniş anlayış verir. ● tələbələr bütün bu məsələləri öyrənərkən, həm insanın sağlamlığının mühafizə edilməsi, həm də qida məhsullarının və ekoloji şəraitin qorunma sahəsində aparılan elmi tədqiqatlarla tanış olurlar. ● qida və rasional qidalanmanın insan orqanizminə təsirini, insanın sağlamlığında və əmək qabiliyyətinin təşkilində düzgün qidalanmanın rolu haqqında geniş anlayış verir.

• lecture
• laboratory work
• interactive discussion
• teamwork
• seminar
• presentations

1. 1

   CLO 1: Ftn 1. i̇nsan orqanizminin daxili orqanlarının, o cümlədən həzm sistemi orqanlarının quruluşunu və iş prinsiplərini izah edir.

2. 2

   CLO 2: Ftn 2. qida maddələrinin insan orqanizmi üçün əhəmiyyətini və onların çatışmazlığı nəticəsində yaranan xəstəlikləri izah edir.

3. 3

   CLO 3: Ftn 3. i̇stilik emalı zamanı qida maddələrində baş verən dəyişiklikləri izah edir.

4. 4

   CLO 4: Ftn 4. qidada mövcud olan zəhərli komponentləri və qidalanmanın qoruyucu amillərini izah edir.

5. 5

   CLO 5: Ftn 5. rasional qidalanmanın əsas prinsiplərini və onun təşkili qaydalarını izah edir.

6. 6

   CLO 6: Ftn 6. pəhriz qidalanmasının nəzəri əsaslarını və müxtəlif müalicəvi pəhrizlər üçün menyunun tərtib edilməsi qaydalarını izah edir.

1. 1.
   Qida mühəndisliyində qidalanma və sağlamlıq fənninin tarixi və əhəmiyyəti, predmeti və vəzifələriLecture

   Qida mühəndisliyində qidalanma və sağlamlıq fənninin predmeti və həll etdiyi məsələləri, inkişaf tarixi barədə məlumat əldə edəcəklər. qidalanma və sağlamlıq sahəsinin inkişafı və nailiyyətləri fərdi və kütləvi qidalanmanın düz¬gün qurulması, qida məhsullarının emalı, qidaların hazırlanması və onlardan isti¬fadə edilməsi qaydalarının qida texnologiyasının və çeşidinin yaxşılaşdırılma¬sına, orqanizmin sağlamlığının mühafızə edilməsi haqda məlumatlar əldə edəcəklər

2. 2.
   İnsan orqanizminin funksiyalarıLecture

   İnsanın həyat fəaliyyəti proseslərinin sinir və humoral tənzimi. qan və qan dövranı orqanlari sistemi, qanın morfoloji tərkibi, qanın laxtalanması, qanın kimyəvi tərkibi və ürək-damar sisteminin fəaliyyəti haqqında məlumat

3. 3.
   Qida amillərinin həzm sisteminin funksiyasına təsirinin öyrənilməsi və orqanizmdə zülların fizioloji rolunun təyiniLaboratory
4. 4.
   İnsanın həzm sistemi və həzmolma prosesləriLecture
5. 5.
   Orqanizmdə vitaminlərin və lipidlərin fizioloji rolunun təyiniLaboratory
6. 6.
   Qida rasionlarının enerji dəyərinin normallaşdırılmasının elmi əsaslarıLecture
7. 7.
   Qida məhsullarında mineral maddələrin təyini, gündəlik rasionun enerji dəyərinin hesablanmasıLaboratory
8. 8.
   Qida rasionlarında zülalların normallaşdırılmasının elmi əsaslarıLecture
9. 9.
   Tələbə və zehni əməklə məşğul olanların gündəlik qidalanma rasionunun kimyəvi tərkibinin təyini.Laboratory
10. 10.
    Qida rasionlarında karbohidratların normallaşdırılmasının elmi əsasları.Lecture
11. 11.
    Yaşlı və ahıl yaşlı insanların gündəlik qida rasionunun kimyəvi tərkibinin və qidalılıq dəyərinin təyini.Laboratory
12. 12.
    Qida rasionlarında yağların normallaşdı-rılmasının elmi əsaslarıLecture
13. 13.
    Uşaq və yeniyetmələrin qidalanmasıLaboratory
14. 14.
    Qida rasionlarında vitaminlərin normallaşdırılmasının elmi əsaslarıLecture
15. 15.
    Əsas müalicə pəhrizlərinin xarakterizəsiLaboratory
16. 16.
    Qida rasionlarında mineral maddələrin normallaşdırılmasının elmi əsaslarıLecture
17. 17.
    Rasional qidalanma. bədən kütlə indeksinin hesablanması.Seminar
18. 18.
    Funksional qidalar və onların əhəmiyyətiLecture
19. 19.
    Sağlam qidalanma piramidasının qurulmasıSeminar
20. 20.
    Qidada zəhərli komponentlər və qidalanmanın müdafiə amilləriLecture
21. 21.
    Neyrohumoral sistemin quruluşu və funksiyasıSeminar
22. 22.
    Rasional qidalanma və onun təşkilinə qoyulan tələblərLecture
23. 23.
    Müxtəlif əhali qrupunun enerjiyə və yeyinti məhsullarına olan orta sutkalıq tələbatının təyiniSeminar
24. 24.
    Müxtəlif qrup əhali üçün differensial qidalanmaLecture
25. 25.
    Xörəklərin kimyəvi tərkibi və enerji dəyərinin təyiniSeminar
26. 26.
    Sənaye müəssisələrində və kənd təsərrüfatinda, tədris və səhiyyə ocaqlarında kütləvi qidalanmanın əsaslarıLecture
27. 27.
    Pəhrizlərlə müalicəvi qidalanmaLecture

1. 1. qurbanova a.a., məhərrəmova m.h., ba¬baş¬lı a.ə., yusifova m.r., i̇sgəndərova m.m. qida fiziologiyasi (laboratoriya praktikumu). dərs vəsaiti. bakı: “i̇qtisad universiteti” nəşriyyatı, 2017.- 132 səh.
2. 2. mikayılov v.ş., fərzəliyev e.b. qida məhsullarının ümumi texnologiyası. – bakı.: “kooperasiya” nəşriyyatı, 2018. – 832 s.
3. 3. fərzəliyev e.b., nəsrullayeva g.m., yusifova m.r. və b. konserv və qida konsentratlarının texnologiyası kursundan praktikum. – bakı.: “i̇qtisad universiteti” nəşriyyatı, 2018. – 189 s.
4. 4. fərzəliyev e.b. balıq emalı müəssisələrinin texnoloji layihələndirilməsi. dərslik. – bakı.: i̇qtisad universiteti nəşriyyatı, 2011. – 280 s.
5. 5. qurbanov n.h. i̇aşə məhsulları texnologiyasının nəzəri əsasları. n.h. qurbanov, e.m.omarova. – bakı.: “i̇qtisad universiteti” nəşriyyatı, 2010. – 548 s.