Web texnologiyalarıMövzu planı

Mövzuda qlobal internet şəbəkəsinin və müasir veb səhifələrinin qurulma təməli olan veb texnologiyaları və HTML hipermətn nişanlama dili öyrənilir. Tələbələr müştəri-server arxitekturasının iş prinsipini, brauzerlərin kodu necə oxuduğunu və HTML sənədinin fundamental struktur elementlərini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində veb səhifədə mətn kontentinin düzgün formalaşdırılması, başlıq teqləri, paraqraflar, siyahıların yaradılması, həmçinin mətnlərin formatlaşdırılması və semantik strukturun qurulması qaydaları praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda veb səhifələrin bir-biri ilə əlaqələndirilməsini və multimedia kontentinin inteqrasiyasını təmin edən HTML elementləri öyrənilir. Tələbələr hiperbəyanat teqi vasitəsilə daxili və xarici keçidlərin yaradılması, mütləq və nisbi ünvan anlayışlarını təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində veb səhifəyə vizual və səs kontentinin əlavə edilməsi üçün şəkil, video və audio teqlərinin tətbiqi, onların idarəetmə atributları, fərqli media formatlarının brauzer tərəfindən dəstəklənməsi və resursların effektiv yüklənməsi qaydaları praktiki şəkildə araşdırılır.

Mövzuda veb səhifələrdə məlumatların nizamlı, strukturlaşdırılmış və oxunması rahat formaya gətirilməsi üçün istifadə olunan HTML siyahı və cədvəl elementləri öyrənilir. Tələbələr nömrələnmiş, nömrələnməmiş və təsvir siyahılarının yaradılması qaydalarını, eləcə də onların daxili elementlərinin strukturunu təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində mürəkkəb verilənlər panellərini vizuallaşdırmaq üçün cədvəl teqləri, sətir və sütunların formalaşdırılması, başlıq hüceyrələrinin təyini, həmçinin sətir və sütunların birləşdirilməsini təmin edən atributların tətbiqi praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda istifadəçilərdən məlumat toplamaq və veb səhifənin strukturunu axtarış motorları üçün anlaşılan formaya gətirmək üçün istifadə olunan HTML formaları və semantik teqləri öyrənilir. Tələbələr mətn sahələri, şifrə xanaları, radio düymələr, yoxlama qutuları və göndərmə düymələri kimi fərqli daxiletmə elementlərinin formalaşdırılması qaydalarını təhlil edirlər. Dərsin ikinci hissəsində veb səhifənin məzmununu məntiqi hissələrə bölən, kodun oxunurluğunu və SEO effektivliyini artıran müasir semantik teqlərin tətbiqi mexanizmləri araşdırılır.

Mövzuda HTML ilə qurulmuş veb səhifələrin vizual üslubunu, dizaynını və tərtibatını idarə edən CSS texnologiyası öyrənilir. Tələbələr CSS-in əsas sintaksisini, selektor anlayışını və üslub fayllarının HTML sənədinə daxil edilməsi yollarını təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində veb səhifədəki mətnlərin vizual görünüşünü tənzimləyən şrift ölçüsü, rəngi, düzləndirilməsi və qalınlığı kimi xüsusiyyətlər, həmçinin elementlərin arxa fonuna rənglərin, qradientlərin və şəkillərin effektiv şəkildə tətbiqi qaydaları praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda HTML elementlərinin səhifədə necə göstəriləcəyini, gizlədiləcəyini və elementin ölçülərini aşan məzmunun necə idarə olunacağını təyin edən CSS xüsusiyyətləri öyrənilir. Tələbələr elementləri blok, sətir içi və ya sətir içi blok formasına salan display xüsusiyyətini və elementi vizual olaraq gizlədərkən səhifədə tutduğu yeri qoruyan visibility anlayışını təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində isə elementin daxilindəki mətn və ya medianın qutu ölçülərindən kənara çıxdığı hallarda tətbiq edilən overflow xüsusiyyətinin fərqli parametrləri praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda veb səhifədəki elementlərin standart sənəd axınından çıxarılaraq müxtəlif koordinatlar üzrə dəqiqliklə yerləşdirilməsini təmin edən CSS Position xüsusiyyəti öyrənilir. Tələbələr elementlərin ilkin nizamını ifadə edən static və sənəd axınındakı öz yerinə nəzərən hərəkət edən relative rejimlərini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində isə elementi ən yaxın mövqeləndirilmiş valideyninə nəzərən yerləşdirən absolute, ekran çərçivəsinə bərkidən fixed və səhifə sürüşdürüldükdə müəyyən nöqtədə sabit qalan sticky rejimləri, həmçinin elementlərin üst-üstə düşmə ardıcıllığını tənzimləyən z-index anlayışı praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda müasir veb səhifələrinin fərqli ekran ölçülərinə adaptasiya olunmasını təmin edən responsiv dizayn prinsipləri və CSS-in inkişaf etmiş üslub metodları öyrənilir. Tələbələr elementlərə rəvan keçid effektləri verən transition, vizual çevrilmələr yaradan transform və mürəkkəb animasiyalar quran keyframes mexanizmlərini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində veb saytların mobil, planşet və masaüstü ekranlarda qüsursuz görünməsi üçün media sorğularının tətbiqi, çevik şəbəkə sistemləri, eləcə də responsivlikdə mühüm rol oynayan nisbi ölçü vahidləri praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda veb səhifələrinə dinamiklik, interaktivlik və funksionallıq qazandıran, müasir veb proqramlaşdırmanın təməl dili olan JavaScript öyrənilir. Tələbələr skript dilinin iş prinsipini, brauzer daxilində necə icra olunduğunu və HTML sənədinə qoşulma yollarını təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində JavaScript-in fundamental sintaksisi, dəyişənlərin elan edilməsi, əsas məlumat tipləri, riyazi və müqayisə operatorları, həmçinin brauzer konsolu ilə işləmək və xəbərdarlıq pəncərələrinin istifadəsi praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda JavaScript proqramlaşdırma dilində alqoritmlərin qurulması, şərtlərin yoxlanılması və təkrarlanan proseslərin idarə edilməsi üçün istifadə olunan təməl mexanizmlər öyrənilir. Tələbələr riyazi, mənimsətmə, müqayisə və məntiqi operatorların fərqli kombinasiyalarda tətbiqini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində proqramın gedişatını müəyyən şərtlərə görə şaxələndirən if, else if, else və switch-case strukturları, həmçinin kod bloklarının ardıcıl şəkildə təkrar icrasını təmin edən for və while dövrlərinin iş prinsipləri praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda JavaScript proqramlaşdırma dilində kodun strukturlaşdırılması, təkrar istifadəsi və dilin daxili imkanlarından istifadə edilməsi üçün funksiyalar və hazır quraşdırılmış obyektlər öyrənilir. Tələbələr funksiyaların təyin edilməsi yollarını, arqument və parametr anlayışlarını, geriyə dəyər qaytaran funksiyaların qurulmasını və lokal-qlobal sahə fərqlərini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində dilin daxilində gələn massivlər, riyazi hesablamalar üçün Math obyekti, tarix və zamanla işləmək üçün Date obyekti, həmçinin mətn tipli verilənlərin manipulyasiyası üçün String metodlarının tətbiqi praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda JavaScript proqramlaşdırma dilində mürəkkəb və çoxsaylı verilənlərin nizamlı şəkildə saxlanılması və idarə edilməsi üçün istifadə olunan iki əsas məlumat strukturu — Massivlər və Obyektlər öyrənilir. Tələbələr indeksləşdirilmiş siyahılar ilə işləmək üçün massivlərin yaradılmasını, elementlərə giriş yollarını və massiv üzərində manipulyasiya aparan təməl metodları təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində isə real dünya obyektlərini "açır-dəyər" cütlükləri formasında modelizasiya edən obyekt strukturu, obyekt xüsusiyyətlərinə və metodlarına müraciət qaydaları praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda statik HTML sənədlərini dinamik və interaktiv veb tətbiqlərinə çevirməyə imkan verən DOM (Document Object Model) arxitekturası və JavaScript ilə brauzer pəncərəsinin idarə edilməsi öyrənilir. Tələbələr brauzerin HTML elementlərini obyekt yönümlü bir ağac strukturuna necə çevirdiyini və bu obyektlərin iyerarxiyasını təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində JavaScript vasitəsilə HTML elementlərinin id, klass və teq adlarına görə seçilməsi metodları, elementlərin məzmununun dəyişdirilməsi, atributların idarə olunması və CSS üslublarının DOM üzərindən dinamik tətbiqi qaydaları praktiki olaraq araşdırılır.

Mövzuda istifadəçinin veb səhifə üzərindəki hərəkətlərinə cavab verən interaktiv sistemlərin qurulması və dinamik olaraq HTML elementlərinin idarə edilməsi öyrənilir. Tələbələr klikləmə, klaviaturadan daxiletmə və formaların göndərilməsi kimi təməl DOM hadisələrini (events), həmçinin hadisə dinləyicilərinin (event listeners) tətbiqi mexanizmlərini təhlil edirlər. Dərsin əsas hissəsində veb səhifəni yeniləmədən proqram daxilində tamamilə yeni HTML elementlərinin yaradılması, onlara atributların və mətnlərin əlavə edilməsi, elementlərin DOM iyerarxiyasına daxil edilməsi və mövcud elementlərin silinməsi qaydaları praktiki olaraq araşdırılır.