Mədən mühəndisliyinə girişMövzu planı

Mədən sənayesinin qlobal və yerli səviyyədə rolu. Faydalı qazıntıların çıxarılmasının iqtisadi və sənaye əhəmiyyəti, bəşəriyyətin inkişafında xammal ehtiyacının ödənilməsi və sahənin qarşısında duran strateji vəzifələr.

Mədənçiliyin ibtidai dövrdən müasir texnologiyalara qədər təkamülü. Dağ-mədən elminin geologiya, fizika, kimya, mexanika və ətraf mühit mühəndisliyi kimi elmlərlə qarşılıqlı inteqrasiyası.

Dağ-mədən işində istifadə olunan peşəkar terminologiya. Şaxta, karyer, mədən, dağ kütləsi, lağım, horizont, partlatma və digər fundamental baza anlayışlarının izahı.

İstehsalat tsiklinin quruluşu. Kəşfiyyatdan başlayaraq yatağın açılması, işə hazırlanması və əsas istismarı (hasilatı) daxil olmaqla bütün istehsal mərhələlərinin ardıcıllığı.

Açıq (karyer), yeraltı (şaxta) və kombinəedilmiş üsullarla aparılan dağ-mədən işlərinin xüsusiyyətləri. Suyun altından və geokimyəvi (məhlullaşdırma) üsullarla xüsusi hasilat texnologiyaları.

Azərbaycan ərazisində qədim və orta əsrlərdə (Daşkəsən, Gədəbəy, Qarabağ zonaları) mədənçiliyin formalaşması. Qədim mis, qızıl və dəmir istehsalı ocaqları, tarixi hasilat izləri.

Bərk, maye və qaz halında olan faydalı qazıntıların təsnifatı. Onların sənaye tətbiqinə görə (yanacaq, metal filizləri, qeyri-metal sənaye xammalları) qruplaşdırılması və fiziki-mexaniki xassələri.

Yataqların istismarı zamanı ardıcıl həyata keçirilən qazma, partlatma, yükləmə və daşıma (nəqletmə) kimi həlledici texnoloji proseslərin elmi əsasları.

Mədəndən çıxarılmış dağ kütləsinin fabrikə qəbulu, mərhələli şəkildə xırdalanması, üyüdülməsi və təsniflənməsi. Zənginləşdirmənin effektivliyini təmin edən fiziki-mexaniki hazırlıq işləri.

Qravitasiya, flotasiya, maqnit və elektrik separasiyası kimi əsas zənginləşdirmə metodları. Faydalı (qiymətli) komponentin boş süxurdan ayrılması mexanizmləri.

Hasilat sənayesinin ölkənin ÜDM-dəki (Ümumi Daxili Məhsul) payı. Qeyri-neft sektorunun inkişafında, ixrac potensialının artırılmasında və regionlarda məşğulluğun təmin olunmasında mədən kompleksinin rolu.

Qazma qurğuları, mədən ekskavatorları, yükləyicilər, konveyer sistemləri və ağır tonnajlı özüboşaldanlar (damper). Yeraltı və açıq işlər üçün nəzərdə tutulmuş spesifik mexanizmlərin konstruksiyası.

Mədən müəssisəsində növbəli iş rejiminin, kadr və avadanlıq resurslarının idarə edilməsi. Hasilatın qısamüddətli (operativ) və uzunmüddətli (strateji) planlaşdırılması əsasları.

Hasilatın ekologiyaya mənfi təsirləri (tozlanma, yeraltı və yerüstü suların çirklənməsi, landşaftın pozulması). Rekultivasiya tədbirləri, ekoloji monitorinq və "yaşıl mədənçilik" prinsiplərinin tətbiqi.