Fənn · Kimya mühəndisliyi
Kimya mühəndisliyində riyazi modelləşməMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. İlkin məlumatlar. Əsas anlayışlar
MühazirəƏsas anlayışlar. Kimya kibernetikası.Obyekt anlayışı. Ötürmə funksiyası. Əks əlaqə. Qeyri-səlist məntiq.Texnoloji proseslərin idarə edilməsi. Kimyəvi texnoloji proseslərin riyazi modelləri. Onların tətbiq sahələri
Mənbəyə keç: Giriş. İlkin məlumatlar. Əsas anlayışlar (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Modelləşdirmənin əsas anlayışlarını və əhəmiyyətini izah edir.
2. Kompyuter informasiyası. Optimallaşdırma haqqında anlayışlar.
Mühazirəİnformasiya daşıyıcıları. Op-timallaşdırma meyarı.Giriş və çıxış parametrləri. İdarə-edici təsirlər. “Ən kiçik kvadratlar» üsulu
Mənbəyə keç: Kompyuter informasiyası. Optimallaşdırma haqqında anlayışlar. (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Optimallaşdırma məsələlərini formalaşdırır və həll edir.
3. Kimya texnologiyasında mövcud olan riyazi modellər
MühazirəBlok prinsipi. Yeni texnoloji proseslərin yaradılması sxe-mi.Qurğuların növləri.Riyazi ifadənin tərkib hissələri
Mənbəyə keç: Kimya texnologiyasında mövcud olan riyazi modellər (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Müxtəlif riyazi modelləri təsnif edir və tətbiq sahələrini müəyyən edir.
4. Azərbaycan imperiyası Səfəvi və Əfşar sülalələri dövründə (XVI-XVIII əsrin birinci yarısı)
MəşğələAzərbaycan imperiyası Səfəvi və Əfşar sülalələri dövründə mövzusu bu mərhələdə Azərbaycanın siyasi tarixini, dövlət quruculuğu proseslərini və idarəetmə xüsusiyyətlərini öyrənir. Mövzuda Səfəvilər və Əfşarlar dövründə mərkəzləşmiş hakimiyyətin formalaşması, hərbi-siyasi gücün artırılması və dövlət idarəçilik sisteminin əsas prinsipləri araşdırılır. Həmçinin, bu sülalələrin həyata keçirdiyi daxili və xarici siyasət, ərazi genişlənməsi və beynəlxalq münasibətləri təhlil edilir. Dövrün sosial, iqtisadi və mədəni inkişaf xüsusiyyətləri, eləcə də dövlətçilik ənənələrinin qorunması və davam etdirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində saxlanılır. Mövzunun öyrənilməsi Azərbaycan dövlətçilik tarixində Səfəvi və Əfşar dövlətlərinin rolunu və onların imperiya idarəçilik ənənələrinə təsirini anlamağa imkan verir.
Mövzu təlim nəticələri
- • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.
- • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.
- • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.
- • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.
- • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.
5. Empirik düsturların qurulması
MühazirəTəcrübi verilənlər. Onun cədvəli. Yaxınlıq meyarı. Xətalar. Ən kiçik kvadratlat üsulu. Onun proqram təminatı.Praktiki istifadə olunması
Mənbəyə keç: Empirik düsturların qurulması (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Təcrübi verilənlər əsasında empirik düsturlar qurur.
6. Qeyri-xətti asılılıq olan halda “Ən kiçik kvadratlar» üsulu ilə empirik düsturların qurulması
MühazirəQeyri-xətti asılılıq. Təcrübi verilənlər. Onun cədvəli. Yaxınlıq meyarı. Xətalar. Ən kiçik kvadratlat üsulu. Onun proqram təminatı.Praktiki istifadə olunması
Mənbəyə keç: Qeyri-xətti asılılıq olan halda “Ən kiçik kvadratlar» üsulu ilə empirik düsturların qurulması (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Qeyri-xətti asılılıqlar üçün riyazi modellər qurur.
7. Ekstremal təcrübələrin planlaşdırılması üsulu
MühazirəTəcrübələrin planlaşdırma matrisi. Giriş və çıxış parametrləri. Prosesə təsir edən əsas amillər. Reqressiya modeli.Teylor sırası.Təcrübələrin sayı.Reqressiya modelinin qurulması üçün əlavə kəmiyyətlər.
Mənbəyə keç: Ekstremal təcrübələrin planlaşdırılması üsulu (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Təcrübələrin planını tərtib edir və reqressiya modeli qurur.
8. Kimyəvi texnoloji obyektlərin statistik təsviri
MühazirəReqressiya modelinin qurulmasının praktiki tətbiqi.Planlaşdırma matrisi. Genişləndirilmiş Planlaşdırma matrisi. Styudent və Fişer meyarları. Modelin parametrlərinin identifikasiyası. Statistik modelin alınma üsulları.
Mənbəyə keç: Kimyəvi texnoloji obyektlərin statistik təsviri (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Statistik modelləri qurur və onların adekvatlığını qiymətləndirir.
- Miqyaslaşdırma meyarlarını tətbiq edir və optimal layihələndirmə məsələlərini həll edir.
9. Kimya kinetikasının əsas anlayışları
MühazirəKinetika anlayışı. Reaksiyanın mexanizmi. Reaksiya sürəti. Reaksiyanın sürət sabiti. Aktivləşmə enerjisi. Arenius tənliyi.Kinetik tənliklər. Kinetik tənliklərin qurulması.Kinetik tənliklərin həlli üsulları. Onların proqram təminatları.Alqoritmləri və programları.
Mənbəyə keç: Kimya kinetikasının əsas anlayışları (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Kinetik tənlikləri qurur və kinetik parametrləri hesablayır.
10. Heterogen kimya proseslərinin modelləşdirilməsi
MühazirəHeterogen kimya prosesləri haqqında məlumat. Heterogen kimya proseslərinin xüsusiyyətləri. Onların riyazi modelləşdirilməsi. Heterogen kimya proseslərinin riyazi modellərinin qurulması və tətbiq olunması.
Mənbəyə keç: Heterogen kimya proseslərinin modelləşdirilməsi (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Heterogen proseslərin riyazi modellərini qurur və tətbiq edir.
11. İdeal qarışdırma və ideal sıxışdırma modelləri
Mühazirəİdeal qarışdırma və ideal sıxışdırma nədir. Onların fərqli və oxşar cəhətləri. İdeal qarışdırma və ideal sıxışdırma modellərinin qurulması prinsipləri. Onların program təminatları və istifadə olunma sahələri.
Mənbəyə keç: İdeal qarışdırma və ideal sıxışdırma modelləri (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Ideal qarışdırma və sıxışdırma modellərini müqayisə edir.
12. Difuziya və hücrəvi modellər
MühazirəDifuziya və hücrəvi modellər.Onarın xüsusiyyətləri. Diffuziya və hücrəvi modellərin yaradılmasının prinsipləri. Difuziya və hücrəvi modellərinin riyazi təsvirləri. Difuziya və hücrəvi modellərin tətbiq olunma sahələri.
Mənbəyə keç: Difuziya və hücrəvi modellər (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Diffuziya və hücrəvi modellərin riyazi təsvirini verir və tətbiq edir.
13. Kimya reaktorlarında gedən proseslərin riyazi modelləri
MühazirəKimya reaktorlarının növləri. Kimya reaktorlarında gedən proseslər. Kimya reaktorlarında gedən proseslərin riyazi modellərinin qurulması qaydaları. Kimya reaktorlarının riyazi modelləri və onların tətbiq olunma sahələri. Onların program təminatları
Mənbəyə keç: Kimya reaktorlarında gedən proseslərin riyazi modelləri (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Reaktorların riyazi modellərini qurur və hesablamalar aparır.
14. Optimallaşdırma üsulları
MühazirəOptimallaşdırma üsullarının təsnifatı. Onların müsbət və mənfi cəhətləri. Tətbiq olunma sahələri. Optimallaşdırma üsulları haqqında məlumat. Onların program təminatları və istifadə olunma sahələri.
Mənbəyə keç: Optimallaşdırma üsulları (yeni pəncərədə açılır)Mövzu təlim nəticələri
- Optimallaşdırma üsullarını seçir və praktiki məsələlərin həllində tətbiq edir.
15. Kimyəvi-texnoloji obyektlərin miqyas-laşdırılması və onların optimal layihələndirilməsi
MühazirəKimyəvi-texnoloji obyektlər. Kimyəvi-texnoloji obyektlərin miq-yaslaşdırılması.Meyarlar. Meyarların qarşılıqlı əlaqələri. Damköhler meyarı və Damköhler meyarının tətbqi. Kimyəvi-texnoloji obyektlərin optimal layihələndirilməsi.
Mənbəyə keç: Kimyəvi-texnoloji obyektlərin miqyas-laşdırılması və onların optimal layihələndirilməsi (yeni pəncərədə açılır)