Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyiMövzu planı

Mövzu Həyat Fəaliyyətinin Təhlükəsizliyinin mahiyyətini, təhlükələrin yaranma səbəblərini, onların təsnifatını və insan fəaliyyətinə təsirini əhatə edir. Burada risk anlayışı, risklərin qiymətləndirilməsi və idarə olunması, eləcə də təhlükəsizliyin təmin edilməsində tətbiq olunan əsas prinsip və metodlar izah olunur.

Mövzu Həyat Fəaliyyətinin Təhlükəsizliyinin səmərəli idarə olunması üçün metodiki yanaşmaları, erqonomikanın əsas prinsiplərini və insan–mühit qarşılıqlı əlaqəsini əhatə edir. Burada insanın psixoloji xüsusiyyətlərinin, informasiya uyğunluğunun və antropometrik, biofiziki, texniki-estetik amillərin təhlükəsiz fəaliyyətin təmin edilməsindəki rolu izah olunur.

Bu mövzu Həyat Fəaliyyətinin Təhlükəsizliyinin ekoloji və təbii əsaslarını, insan, cəmiyyət və ətraf mühit arasındakı qarşılıqlı əlaqələri öyrənir. Həmçinin qlobal ekoloji problemlərin yaranma səbəbləri, onların insan fəaliyyətinə təsiri və ekoloji təhlükəsizliyin təmin olunmasının əhəmiyyəti izah edilir.

Bu mövzu atmosfer çirkləndiricilərinin əsas növlərini, onların yaranma mənbələrini və ətraf mühitə təsirini əhatə edir. Həmçinin atmosfer havasının mühafizəsində istifadə olunan toztutucu qurğuların iş prinsipləri, növləri və tətbiq sahələri haqqında məlumat verir.

Bu mövzu əmək fəaliyyətinin təhlükəsiz təşkili üçün hüquqi normaları, idarəetmə prinsiplərini və nəzarət mexanizmlərini əhatə edir. Burada iş yerlərində yaranan təhlükəli amillər, istehsalat xəsarətləri və peşə xəstəliklərinin qarşısının alınması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər izah olunur.

Bu mövzu istehsalat zədələnmələrinin araşdırılması və qiymətləndirilməsi üsullarını, iş mühitində sağlam və təhlükəsiz şəraitin yaradılması üçün əsas tələbləri əhatə edir. Həmçinin laboratoriya işi çərçivəsində hava axınının sürətinin ölçülməsi və onun əmək şəraitinin qiymətləndirilməsində əhəmiyyəti öyrənilir.

Bu mövzu yanğın təhlükəsizliyinin təşkili prinsiplərini, yanğın və partlayış hadisələrinin yaranma mexanizmlərini və onların yaratdığı təhlükələri əhatə edir. Eyni zamanda müəssisələrin yanğın təhlükəsi səviyyəsinə görə qruplaşdırılması, risklərin müəyyən edilməsi və mühafizə tədbirlərinin seçilməsi məsələləri öyrənilir.

Bu mövzu yanğınların qarşısının alınması və aradan qaldırılması üçün istifadə olunan müasir söndürmə vasitələrini, onların tətbiq sahələrini və iş prinsiplərini əhatə edir. Burada yanğınsöndürən balonlar, avtomatik sistemlər, sprinkler və drençer qurğularının xüsusiyyətləri, eləcə də laboratoriya şəraitində köpük vasitələrinin keyfiyyət göstəricilərinin qiymətləndirilməsi öyrənilir.

Bu mövzu istehsalat mühitində iş şəraitinə təsir edən meteoroloji amilləri, onların normallaşdırılması yollarını və əmək məhsuldarlığında rolunu araşdırır. Həmçinin istehsalat sahələrinin ventilyasiya və istilik sistemlərinin təşkili, eləcə də laboratoriya işi zamanı havanın temperaturu və nisbi rütubətinin ölçülməsi üsulları izah olunur.

Bu mövzu istehsalat və məişət şəraitində yaranan səs-küy və titrəyişlərin insan orqanizminə təsirini, onların yaratdığı təhlükələri və sağlamlığa mümkün mənfi nəticələrini öyrənir. Eyni zamanda səs və vibrasiyanın səviyyəsinin azaldılması, mühafizə tədbirlərinin təşkili və təhlükəsiz iş şəraitinin yaradılması yolları nəzərdən keçirilir.

Bu mövzu istehsalat sahələrində işıqlandırma sistemlərinin təşkili, təbii işığın əhəmiyyəti və iş şəraitinə təsir edən əsas amilləri əhatə edir. Həmçinin təbii işıqlandırmanın qiymətləndirilməsi, hesabatların hazırlanması və laboratoriya şəraitində işıq səviyyəsinin müəyyən olunması üsulları izah edilir.

Bu mövzu istehsalat sahələrində süni işıqlandırma sistemlərinin növlərini, onların tətbiq xüsusiyyətlərini və hesablanma prinsiplərini əhatə edir. Laboratoriya işi vasitəsilə süni işıqlandırma səviyyəsinin müəyyən edilməsi, hesablama üsullarının tətbiqi və iş şəraitinin normativ tələblərə uyğun qiymətləndirilməsi öyrənilir.

Bu mövzu elektromaqnit, ionlaşdırıcı və radioaktiv şüalanmaların yaranma mənbələrini, onların insan orqanizminə və ətraf mühitə təsir xüsusiyyətlərini araşdırır. Həmçinin bu təhlükəli amillərdən qorunmaq üçün istifadə olunan texniki, təşkilati və fərdi mühafizə üsulları haqqında məlumat verir.

Bu mövzu elektrik enerjisindən istifadə zamanı yaranan təhlükələri, elektrik cərəyanının insan orqanizminə təsirini və təhlükəsizliyin təmin olunması yollarını əhatə edir. Həmçinin elektrik qurğularında tətbiq edilən texniki və təşkilati mühafizə tədbirləri, elektrik təhlükəsizliyi üzrə təsnifatlar və torpaqlama qurğularının hesablanması prinsipləri izah olunur.

Bu mövzu təzyiq altında işləyən avadanlıqların, kompressorların və qaz qurğularının təhlükəsiz istismarı zamanı yaranan riskləri və mühafizə tədbirlərini əhatə edir. Burada partlayışların yaranma səbəbləri, onların qarşısının alınması yolları, həmçinin qaz balonları və digər təzyiqli sistemlərlə işləyərkən əməl olunmalı təhlükəsizlik qaydaları izah edilir.

Zədələnmələrin təhlili istehsalatda təhlükəli amillərin müəyyən edilməsi və qarşısının alınması üçün aparılır. Laboratoriya işində hava axınının sürəti ölçülərək iş yerinin mikroiqlim şəraiti qiymətləndirilir.

Yanğın söndürən vasitələr və avtomatik yanğınsöndürmə qurğuları yanğınların qarşısının alınması və təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün istifadə olunur. Laboratoriya işində kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyəti yoxlanılaraq onun yanğınsöndürmə qabiliyyəti qiymətləndirilir.

İş yerlərinin meteoroloji parametrləri (temperatur, rütubət və hava hərəkəti) sağlam əmək şəraitinin yaradılmasına təsir edir. Laboratoriya işində havanın temperaturu və nisbi nəmliyi ölçülərək iş mühitinin uyğunluğu müəyyən edilir.

İstehsalat otaqlarında düzgün işıqlandırma işçilərin təhlükəsiz və səmərəli işləməsi üçün vacibdir. Laboratoriya işində təbii işıqlandırma səviyyəsi təyin edilərək Təbii İşıqlanma Əmsalı (T.İ.Ə.) hesablanır.

Süni işıqlandırma istehsalat otaqlarında iş yerlərinin kifayət qədər işıqla təmin olunması üçün istifadə edilir. Laboratoriya işində süni işıqlandırma hesablanaraq iş şəraitinin normalara uyğunluğu müəyyən edilir.

HFT (Həyat Fəaliyyətinin Təhlükəsizliyi) fənni insanın təhlükəsiz yaşayış və əmək şəraitinin təmin edilməsi yollarını öyrənir. Bu fənn istehsalatda təhlükələrin qarşısının alınması, sağlamlığın qorunması və təhlükəsizlik qaydalarını əhatə edir.

HFT-nin ekoloji və erqonomik əsasları insanın ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsini və iş şəraitinin insan xüsusiyyətlərinə uyğun təşkilini öyrənir. Bu əsaslar sağlam, təhlükəsiz və rahat əmək şəraitinin yaradılmasına xidmət edir.

Əmək mühafizəsi üzrə qanunvericiliyin əsasları işçilərin sağlamlığının və təhlükəsizliyinin qorunmasına yönəlmiş hüquqi normaları əhatə edir. Bu qanunlar təhlükəsiz iş şəraitinin yaradılmasını və işəgötürənlə işçinin məsuliyyətlərini müəyyən edir.

İstehsalatda sağlam əmək şəraiti işçilərin həyat və sağlamlığını qoruyan təhlükəsiz və rahat iş mühitinin yaradılmasıdır. Buraya normal mikroiqlim, düzgün işıqlandırma, havalandırma və təhlükəsizlik qaydalarına riayət edilməsi daxildir.

İstehsalat otaqlarının işıqlandırılması iş yerlərində normal görmə şəraitinin yaradılması və təhlükəsiz əmək fəaliyyətinin təmin edilməsi üçün vacibdir. İşıqlandırma təbii və süni olmaqla iş prosesinin xüsusiyyətlərinə uyğun təşkil edilir.

İstehsalatda səs-küy iş zamanı yaranan və insan sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilən fiziki amillərdən biridir. Səs-küyün səviyyəsinin normaya uyğun saxlanılması işçilərin eşitmə qabiliyyətinin qorunması və sağlam əmək şəraitinin təmin edilməsi üçün vacibdir.

İş yerlərində titrəyişlər əsasən maşın və mexanizmlərin işləməsi, balanssız fırlanan hissələr və avadanlıqların düzgün quraşdırılmaması nəticəsində yaranır. Titrəyişlər uzun müddət təsir etdikdə insan sağlamlığına və əmək fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Elektrik təhlükəsizliyinin əsasları elektrik cərəyanının insan orqanizminə təsirindən qorunma üsullarını və təhlükəsiz iş qaydalarını öyrənir. Buraya izolyasiya, torpaqlama, qoruyucu vasitələrdən istifadə və elektrik qurğularının düzgün istismarı daxildir.

Yanğın təhlükəsizliyinin əsasları yanğınların yaranma səbəblərini, qarşısının alınması və söndürülməsi üsullarını öyrənir. Bu sahə yanğın zamanı insanların və əmlakın qorunması üçün təhlükəsizlik tədbirlərini əhatə edir.

Təzyiq altında işləyən qurğulara qaz balonları, kompressorlar və müxtəlif təzyiq sistemləri daxildir. Bu qurğularla işləyərkən texniki təhlükəsizlik qaydalarına, düzgün istismar və nəzarət tələblərinə riayət etmək vacibdir.