Praktikum: Maliyyə modelləşdirməsi və qərar dəstəyiSillabus

Fənn kodu

MM-2106

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2026-2027

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat mühazirə

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 150 saat fərdi iş

Bu fənn tələbələrə biznes qərarlarının qəbulu, investisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi və maliyyə proqnozlaşdırılması üçün dinamik maliyyə modellərinin sıfırdan qurulması bacarıqlarını praktiki olaraq aşılamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kurs çərçivəsində maliyyə hesabatlarının (Mənfəət və Zərər, Balans, Pul Axınları) bir-biri ilə əlaqələndirilməsi, gələcək pul axınlarının diskontlaşdırılması (DCF), senari və həssaslıq analizlərinin (Scenario & Sensitivity Analysis) aparılması qaydaları tədris olunur. Tələbələr MS Excel və müasir analitik alətlərdən istifadə edərək biznesin dəyərləndirilməsi (Valuation), risk simulyasiyaları (Monte Karlo), kapital büdcələşdirilməsi (NPV, IRR, Payback) və strateji maliyyə qərarlarını dəstəkləyən interaktiv simulyasiya modellərini işləyib hazırlamağı mənimsəyəcəklər. Fənn real korporativ data və biznes keysləri əsasında rəhbərlik üçün əsaslandırılmış maliyyə qərarlarının verilməsini təmin edən praktiki vərdişləri formalaşdırır.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• təqdimatlar
• komanda işi
• layihə əsaslı öyrənmə

1. 1

   CLO 1: Maliyyə hesabatlarını (Mənfəət və zərər, Balans, Pul axınları) inteqrasiya olunmuş dinamik 3 hesabatlı maliyyə modelində (3-statement model) birləşdirir.

2. 2

   CLO 2: İnvestisiya layihələrini və biznes qərarlarını qiymətləndirmək üçün pul axınlarının diskontlaşdırılması (DCF, NPV, IRR, Payback) modellərini qurur.

3. 3

   CLO 3: Maliyyə göstəriciləri üzrə həssaslıq (Sensitivity Analysis) və ssenari analizləri vasitəsilə risklərin qərarqəbuletməyə təsirini ölçür.

4. 4

   CLO 4: Şirkətin kapital strukturunu və kapitalın orta çəkili dəyərini (WACC) hesablayaraq optimal maliyyələşmə qərarlarını dəstəkləyir.

5. 5

   CLO 5: Rəhbərlik üçün maliyyə simulyasiyaları və dashborad-lar hazırlayaraq strateji və əməliyyat qərarlarının maliyyə təsirlərini vizuallaşdırır.

1. 1.
   Maliyyə modelləşdirməsinə girişMühazirə

   "Maliyyə modelləşdirməsinə giriş" mövzusunda maliyyə modellərinin qurulma prinsipləri, strukturu və korporativ qərarların qəbulundakı strateji rolu kompleks şəkildə təhlil olunur. Fənn daxilində dinamik maliyyə modellərinin layihələndirilməsi, məlumat axınlarının təşkili və modelin etibarlılıq standartları araşdırılır.

2. 2.
   Pulun zaman dəyəri və maliyyə hesablamalarıMühazirə

   "Pulun zaman dəyəri və maliyyə hesablamaları" mövzusunda pulun vaxta görə dəyişən dəyəri, diskontlaşdırma və mürəkkəb faiz mexanizmləri təhlil olunur. Fənn daxilində gələcək dəyər (FV), indiki dəyər (PV), annuitetlər və perpetuitetlərin hesablama metodologiyası araşdırılır.

3. 3.
   Maliyyə hesablamalarının Excel-də tətbiqiMühazirə

   "Maliyyə hesablamalarının Excel-də tətbiqi" mövzusunda maliyyə riyaziyyatı funksiyalarının (PV, FV, NPV, IRR, PMT) Excel mühitində avtomatlaşdırılmış tətbiqi təhlil olunur. Fənn daxilində kredit amortizasiya cədvəllərinin, amortizasiya hesablama modellərinin və mürəkkəb faiz ssenarilərinin qurulması mexanizmləri araşdırılır.

4. 4.
   Maliyyə hesabatlarıMühazirə

   "Maliyyə hesabatları" mövzusunda korporativ maliyyənin əsasını təşkil edən Mənfəət və Zərər Hesabatı ($P\&L$), Balans Hesabatı və Pul Axınları Hesabatının ($Cash\ Flow$) strukturu təhlil olunur. Fənn daxilində hesabatlararası daxili əlaqələr, uçot prinsipləri və maliyyə əmsalları (KPI-lar) araşdırılır.

5. 5.
   Maliyyə hesabatlarının Excel-də modelləşdirilməsiMühazirə

   "Maliyyə hesabatlarının Excel-də modelləşdirilməsi" mövzusunda üç əsas maliyyə hesabatının dinamik və bir-biri ilə inteqrasiya olunmuş şəkildə Excel-də modelinin qurulması təhlil olunur. Fənn daxilində dəyişən fərziyyələrə (assumptions) əsasən gələcək dövrlər üçün proqnoz hesabatlarının hazırlanması araşdırılır.

6. 6.
   İnvestisiya layihələrinin qiymətləndirilməsiMühazirə

   "İnvestisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi" mövzusunda kapilal büdcələşdirməsi alətləri, layihələrin gəlirlilik və risk göstəricilərinin nəzəri əsasları təhlil olunur. Fənn daxilində Xalis İndiki Dəyər ($NPV$), Daxili Gəlirlilik Norması (IRR), Ödəniş Müddəti (Payback\ Period) və Gəlirlilik İndeksi (PI) kriteriyaları araşdırılır.

7. 7.
   İnvestisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi (tətbiq)Mühazirə

   "İnvestisiya layihələrinin qiymətləndirilməsi (tətbiq)" mövzusunda real biznes ssenariləri üzərində investisiya modellərinin Excel-də praktiki qurulması və həssaslıq təhlili (Sensitivity Analysis) təhlil olunur. Fənn daxilində Monte Carlo simulyasiyaları və Data Tables alətləri vasitəsilə layihə risklərinin test edilməsi araşdırılır.

8. 8.
   Kapitalın dəyəri və şirkət qiymətləndirməsiMühazirə

   "Kapitalın dəyəri və şirkət qiymətləndirməsi" mövzusunda orta çəkili kapital dəyəri (WACC), özəl kapitalın dəyəri ($CAPM$ modeli) və biznesin qiymətləndirilməsi metodologiyaları təhlil olunur. Fənn daxilində Diskontlaşdırılmış Pul Axınları (DCF) və müqayisəli şirkət təhlili (Comps) modelləri araşdırılır.

9. 9.
   Kapitalın dəyəri və şirkət qiymətləndirməsi (tətbiq)Mühazirə

   "Kapitalın dəyəri və şirkət qiymətləndirməsi (tətbiq)" mövzusunda real şirkətlərin maliyyə məlumatları əsasında WACC və DCF qiymətləndirmə modellərinin Excel-də qurulması təhlil olunur. Fənn daxilində terminal dəyərin (Terminal\ Value) hesablana bilməsi və terminal artım tempi fərziyyələrinin modelə inteqrasiyası araşdırılır.

10. 10.
    Portfel modelləri 1Mühazirə

    "Portfel modelləri 1" mövzusunda investisiya portfelinin formalaşdırılması, aktivlərin gəlirliliyi və riskinin (standart kənarlaşma, dispersiya) nəzəri əsasları təhlil olunur. Fənn daxilində Markoviç portfel nəzəriyyəsi, şaxələndirmə (diversification) effekti və aktivlər arasındakı kovariasiya/korelyasiya əlaqələri araşdırılır.

11. 11.
    Portfel modelləri 2Mühazirə

    "Portfel modelləri 2" mövzusunda Portfel Aktivlərinin Qiymətləndirilməsi Modeli (CAPM), Beta kəmsayısı, Efektiv Sərhəd (Efficient Frontier) və portfel performans göstəriciləri təhlil olunur. Fənn daxilində Sharpe, Treynor və Jensen Alpha nisbətləri vasitəsilə portfelin riskə uyğunlaşdırılmış gəlirliliyinin ölçülməsi araşdırılır.

12. 12.
    Portfelin optimallaşdırılmasıMühazirə

    "Portfelin optimallaşdırılması" mövzusunda riyazi optimallaşdırma alətləri (Excel Solver) vasitəsilə verilmiş risk səviyyəsində gəlirin maksimallaşdırılması və ya verilmiş gəlir səviyyəsində riskin minimallaşdırılması təhlil olunur. Fənn daxilində aktiv çəkilərinin məhdudiyyətlər çərçivəsində tənzimlənməsi mexanizmləri araşdırılır.

13. 13.
    Göstəricilər əsasında Dashboard-ların qurulması (PowerBI)Mühazirə

    "Göstəricilər əsasında Dashboard-ların qurulması (PowerBI)" mövzusunda maliyyə və əməliyyat məlumatlarının PowerBI mühitinə inteqrasiyası, ETL (Extract, Transform, Load$ prosesləri və DAX funksiyaları təhlil olunur. Fənn daxilində interaktiv vizuallaşdırma, əsas performans göstəricilərinin (KPI) dinamik izlənməsi mexanizmləri araşdırılır.

14. 14.
    Göstəricilər əsasında Dashboard-ların qurulması (PowerBI - Tətbiq)Mühazirə

    "Göstəricilər əsasında Dashboard-ların qurulması (PowerBI - Tətbiq)" mövzusunda real biznes datası əsasında mürəkkəb maliyyə dashbord-larının, çarpaz filtrləmə modellərinin və hesabat interfeyslərinin praktiki hazırlanması təhlil olunur. Fənn daxilində maliyyə trendlərinin real vaxt rejimində monitorinqi araşdırılır.

15. 15.
    Layihə üzərində tətbiqMühazirə

    "Layihə üzərində tətbiq" mövzusunda kurs boyunca mənimsənilmiş maliyyə modelləşdirilməsi, qiymətləndirmə, portfel optimallaşdırılması və PowerBI vizuallaşdırma biliklərinin kompleks real biznes keysi üzərində inteqrasiyası təhlil olunur. Fənn daxilində sıfırdan modelin qurulması və yekun investisiya/idarəetmə təqdimatının hazırlanması araşdırılır.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.