Elektrik ölçmələri və vasitələriMövzu planı

Metrologiyanın mahiyyəti, ölçmə haqqında əsas anlayışlar və təyinlər, ölçmə texnikasının məqsədi və mühəndislik fəaliyyətində rolu izah edilir.

Ölçmə vasitələrinin əsas növləri, onların təsnifatı, etalon və nümunəvi ölçmə vasitələrinin təyinatı və metroloji əhəmiyyəti öyrənilir.

Ölçmələrin əsas xarakteristikaları və müxtəlif meyarlara görə təsnifatı, ölçülən fiziki kəmiyyətin zamandan asılılığı, nəticələrin əldə edilməsi və ifadə olunması üsulları öyrənilir.

Rəqəmli ölçü cihazlarında ölçmə informasiyasının çevrilmə mərhələləri, analoq-rəqəm çeviricilərinin iş prinsipi, əsas növləri və rəqəmli ölçmə sistemlərində rolu öyrənilir.

Ölçmə xətalarının yaranma səbəbləri, təşkilediciləri, təsnifatı və mütləq, nisbi və gətirilmiş xəta kimi ifadə üsulları nəzərdən keçirilir.

Rəqəmli ölçü cihazlarının quruluşu və iş prinsipi, ölçmə vasitələrinin əsas və metroloji xarakteristikaları, fiziki kəmiyyətlər və onların ölçü vahidləri haqqında məlumat verilir.

Ossilloqrafların təyinatı və təsnifatı, struktur sxemi, əsas hissələri və iş prinsipi, elektrik siqnallarının zaman oblastında müşahidəsi və parametrlərinin ölçülməsi öyrənilir.

Radioelektron dövrələrdə cərəyan və gərginliyin ölçülməsi, onların əsas və effektiv qiymətləri, elektron voltmetrlər və rəqəmli voltmetrlərin iş prinsipləri öyrənilir.

Elektrik rabitə siqnallarının əsas xarakteristikaları, onların zaman və tezlik xüsusiyyətləri, amplitud, tezlik və faza modulyasiyasının prinsipləri və zaman diaqramları nəzərdən keçirilir.

Ölçü generatorlarının təyinatı, təsnifatı və əsas parametrləri, sinusoidal siqnal generatorlarının xarakteristikaları, alçaq tezlikli generatorların struktur sxemi və iş prinsipi öyrənilir.

Optik-lifli rabitə xətlərində sönmə və zəifləmə hadisələri, optik kabellərdə zəifləmənin ölçülməsi, bilavasitə və əks səpələnmə üsullarının prinsipləri öyrənilir.

Siqnalların tezlik və zaman parametrlərinin ölçülməsi, tezliyin analoq və ossilloqraf üsulları ilə müəyyənləşdirilməsi, ölçmə prosesinin əsas mərhələləri öyrənilir.

Siqnalların spektral analizi, spektr analizatorlarının təyinatı və təsnifatı, paralel və ardıcıl analiz üsulları və siqnalların spektrinin müəyyənləşdirilməsi prinsipləri öyrənilir.

Faza sürüşməsinin ölçülməsi üsulları, xətti və sinusoidal açılış üsulları, faza fərqinin təyin edilməsi və ölçmə nəticələrinin qiymətləndirilməsi izah edilir.

Standartlaşdırma və sertifikatlaşdırmanın əsasları, bu sahələrdə əsas anlayışlar və prinsiplər, standartlaşdırmanın məqsədləri, sertifikatlaşdırmanın vəzifələri və növləri öyrənilir.

“Ölçmə xətaları. Ölçmə xətalarının təşkiledicilərinin meydana çıxma səbəbləri” mövzusu ölçmə nəticələrinin həqiqi qiymətdən fərqlənməsini, ölçmə xətalarının növlərini və onların yaranmasına səbəb olan amilləri öyrənir. Mövzu çərçivəsində ölçmə xətalarının təsnifatı, onların ölçmə nəticələrinə təsiri və xətaların qiymətləndirilməsi üsulları izah edilir.

“Ölçmə vasitələrinin xarakteristikaları, ölçmə vasitələrinin metroloji xarakteristikaları, fiziki kəmiyyətlər və onların ölçü vahidləri” mövzusu ölçmə prosesinin əsas anlayışlarını, ölçmə vasitələrinin xüsusiyyətlərini və fiziki kəmiyyətlərin ifadə olunması prinsiplərini əhatə edir.

“Cərəyan və gərginliyin əsas qiymətləri, cərəyan və gərginliyin ölçmə üsulları, rəqəmli elektron voltmetrlər, bilavasitə qiymət voltmetrlərinin və rəqəmli voltmetrlərin iş prinsipi” mövzusu elektrik dövrələrində cərəyan və gərginlik kimi əsas elektrik kəmiyyətlərinin ölçülməsi üsullarını və ölçmə vasitələrinin iş prinsiplərini əhatə edir.

“Ölçü generatorları, generatorların təsnifatı və əsas parametrləri, sinusoidal siqnal generatorlarının xarakteristikaları, alçaq tezlikli ölçü generatorlarının struktur sxemi və iş prinsipi” mövzusu elektrik və elektronika sistemlərində müxtəlif formalı və tezlikli sınaq siqnallarının yaradılması üçün istifadə olunan ölçü generatorlarının quruluşunu, iş prinsipini və əsas texniki göstəricilərini əhatə edir.

“Siqnalların spektral analizi, siqnalların spektral analiz üsulları, paralel və ardıcıl analiz üsulları ilə siqnalların spektral analizi” mövzusu müxtəlif siqnalların tezlik tərkibinin öyrənilməsini və onların spektral xüsusiyyətlərinin müəyyən edilməsini əhatə edir.

“Ossilloqraflar, ossilloqrafların vəzifəsi və təsnifatı, ossilloqrafların struktur sxemi və iş prinsipi” mövzusu elektrik siqnallarının müşahidəsi, ölçülməsi və təhlili üçün istifadə olunan ossilloqrafların quruluşunu və iş prinsipini əhatə edir. Mövzu çərçivəsində ossilloqrafların təyinatı, əsas növləri, tətbiq sahələri və ölçmə imkanları haqqında məlumat verilir.

“Amplitud modulyasiyası, tezlik modulyasiyası və faza modulyasiyasının zaman diaqramları” mövzusu analoq rabitə sistemlərində informasiyanın daşıyıcı siqnal üzərinə köçürülməsi prosesini və müxtəlif modulyasiya üsullarının zaman sahəsində xüsusiyyətlərini əhatə edir. Mövzu çərçivəsində amplitud modulyasiyasının (AM), tezlik modulyasiyasının (TM/FM) və faza modulyasiyasının (FM/PM) iş prinsipləri, modulyasiya olunmuş siqnalların quruluşu və zaman diaqramları izah edilir.

“Faza sürüşməsinin ölçülməsi üsulları, xətti və sinusoidal açılış üsullarından istifadə etməklə faza sürüşməsinin ölçülməsi” mövzusu elektrik və elektron sistemlərində siqnallar arasındakı faza fərqinin müəyyənləşdirilməsi üsullarını əhatə edir. Mövzu çərçivəsində faza sürüşməsi anlayışı, onun yaranma səbəbləri və ölçülməsi üçün istifadə olunan əsas metodlar izah edilir.

“Optik-lifli rabitə xətlərində yaranan sönmələr və onların ölçülməsi” mövzusu optik-lifli rabitə sistemlərində siqnal gücünün azalmasının səbəblərini, sönmə növlərini və onların ölçülməsi üsullarını əhatə edir. Mövzu çərçivəsində optik lifdə sönmənin yaranmasına səbəb olan udulma, səpilmə, lifdə əyilmələr, birləşmə və konnektor itkiləri haqqında məlumat verilir.

“Optik-lifli rabitə xətlərində yaranan sönmələr və onların ölçülməsi, optik kabellərdə zəifləmənin ölçülməsi, bilavasitə ölçü üsulu və əks səpələnmə üsulu ilə zəifləmənin ölçülməsi” mövzusu optik-lifli rabitə sistemlərində optik siqnalın zəifləməsinin yaranma səbəblərini, onun əsas parametrlərini və ölçülmə üsullarını əhatə edir.