Fənn · Kompüter elmləri
Optimallaşdırma üsullarıMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Optimallaşdırma məsələlərinin qoyuluşu.
MühazirəMövzuda şəbəkədə axın anlayışı, mənbə, mənsəb, tutum və axın məhdudiyyətləri öyrənilir. Maksimal axın məsələsinin riyazi qoyuluşu və onun qraf nəzəriyyəsində optimallaşdırma problemi kimi rolu izah olunur. Həmçinin ekstremal axının tapılması üçün əsas alqoritmik yanaşmalar və axın-kəsik əlaqəsi araşdırılır.
2. Birdəyişənli funksiyalar üçün şərtsiz ekstremum məsələsi.
MühazirəMövzuda birdəyişənli funksiyanın heç bir əlavə şərt olmadan maksimum və minimum qiymətlərinin tapılması məsələsi öyrənilir. Funksiyanın kritik nöqtələri, törəmənin sıfıra bərabər olduğu və ya mövcud olmadığı hallar izah olunur. Həmçinin ekstremumun zəruri və kafi şərtləri əsasında funksiyanın lokal ekstremumlarının müəyyən edilməsi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Birdəyişənli funksiyalar üçün şərtsiz ekstremum məsələsi. (yeni pəncərədə açılır)3. Birölçülü klassik şərti ekstremum məsələsi
MühazirəMövzuda birdəyişənli funksiyanın verilmiş əlavə şərt daxilində maksimum və minimum qiymətlərinin tapılması məsələsi öyrənilir. Şərti ekstremumun riyazi qoyuluşu, mümkün həll oblastı və ekstremum nöqtələrinin müəyyən edilməsi qaydaları izah olunur. Həmçinin klassik yanaşma əsasında şərtin nəzərə alınması və alınmış nəticələrin təhlili araşdırılır.
4. Birölçülü optimallaşdırma üsulları.
MühazirəMövzuda birdəyişənli funksiyanın minimum və maksimum qiymətlərinin ədədi üsullarla tapılması öyrənilir. Parçanın daraldılması, qızıl bölgü, dixotomiya və digər birölçülü axtarış üsullarının tətbiq prinsipləri izah olunur. Həmçinin üsulların dəqiqliyi, yığılması və uyğun optimallaşdırma məsələlərində istifadəsi araşdırılır.
5. Bir ölçülü optimallaşdırma məsələsi üçün qradiyent üsulu.
MühazirəMövzuda birdəyişənli funksiyanın ekstremumunun tapılması üçün qradiyent üsulunun mahiyyəti öyrənilir. Funksiyanın törəməsindən istifadə etməklə axtarış istiqamətinin və addım uzunluğunun seçilməsi izah olunur. Həmçinin qradiyent üsulunun yığılması, dəqiqliyi və optimallaşdırma məsələlərində tətbiqi araşdırılır.
6. Xətti proqramlaşdırma məsələsinin həndəsi interpretasiyası.
MühazirəMövzuda xətti proqramlaşdırma məsələsinin məqsəd funksiyası və məhdudiyyətlər sistemi əsasında həndəsi təsviri öyrənilir. Məhdudiyyətlərin müstəvidə yarımmüstəvilər şəklində göstərilməsi və mümkün həllər oblastının qurulması izah olunur. Həmçinin optimal həllin mümkün oblastın təpə nöqtələrində axtarılması prinsipi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Xətti proqramlaşdırma məsələsinin həndəsi interpretasiyası. (yeni pəncərədə açılır)7. Simpleks üsulu
MühazirəMövzuda xətti proqramlaşdırma məsələlərinin simpleks üsulu ilə həll edilməsi öyrənilir. Simpleks cədvəlinin qurulması, aparıcı sütun və aparıcı sətrin seçilməsi qaydaları izah olunur. Həmçinin optimal həllin tapılması və simpleks üsulunun nəticələrinin iqtisadi-riyazi mənada şərh edilməsi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Simpleks üsulu (yeni pəncərədə açılır)8. Qabarıq çoxluqlar
MühazirəMövzuda qabarıq çoxluq anlayışı və onun həndəsi mənası öyrənilir. İki nöqtəni birləşdirən parça həmin çoxluğa daxil olduqda çoxluğun qabarıq olması şərti izah olunur. Həmçinin qabarıq çoxluqların optimallaşdırma məsələlərində və xətti proqramlaşdırmada tətbiqi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Qabarıq çoxluqlar (yeni pəncərədə açılır)9. Qabarıq funksiyalar.
MühazirəMövzuda qabarıq funksiya anlayışı və onun həndəsi mənası öyrənilir. Funksiyanın qabarıqlığının törəmələr və qabarıq çoxluqlar vasitəsilə müəyyən edilməsi izah olunur. Həmçinin qabarıq funksiyaların optimallaşdırma məsələlərində minimum nöqtələrinin tapılmasında rolu araşdırılır.
Mənbəyə keç: Qabarıq funksiyalar. (yeni pəncərədə açılır)10. Qabarıq proqramlaşdırma məsələsi.
MühazirəMövzuda məqsəd funksiyası və məhdudiyyətləri qabarıq olan optimallaşdırma məsələlərinin riyazi qoyuluşu öyrənilir. Qabarıq proqramlaşdırma məsələsində lokal minimumun qlobal minimum olması xüsusiyyəti izah olunur. Həmçinin qabarıq optimallaşdırma məsələlərinin həllində istifadə olunan əsas şərtlər və tətbiq sahələri araşdırılır.
11. Bolsa məsələsi.
MühazirəMövzuda optimallaşdırma nəzəriyyəsində Bolsa məsələsinin riyazi qoyuluşu və əsas xüsusiyyətləri öyrənilir. Məqsəd funksionalının inteqral və sərhəd hədlərindən ibarət olması, həmçinin verilmiş məhdudiyyətlər daxilində ekstremumun tapılması izah olunur.
Mənbəyə keç: Bolsa məsələsi. (yeni pəncərədə açılır)12. İkidəyişənli funksiya üçün şərtsiz ekstremum məsələsi.
MühazirəMövzuda ikidəyişənli funksiyanın əlavə məhdudiyyət olmadan maksimum və minimum qiymətlərinin tapılması öyrənilir. Stasionar nöqtələrin müəyyən edilməsi və ikinci tərtibli xüsusi törəmələr vasitəsilə ekstremumun araşdırılması izah olunur. Həmçinin lokal maksimum, lokal minimum və yəhər nöqtələrinin fərqləndirilməsi qaydaları araşdırılır.
Mənbəyə keç: İkidəyişənli funksiya üçün şərtsiz ekstremum məsələsi. (yeni pəncərədə açılır)13. İkidəyişənli funksiya üçün şərti ekstremum məsələsi
MühazirəMövzuda ikidəyişənli funksiyanın verilmiş məhdudiyyət şərti daxilində maksimum və minimum qiymətlərinin tapılması öyrənilir. Şərti ekstremum məsələsinin riyazi qoyuluşu və Laqranj vurucuları üsulu ilə həll qaydası izah olunur. Həmçinin alınmış kritik nöqtələrin yoxlanılması və ekstremumun növünün müəyyən edilməsi araşdırılır.
Mənbəyə keç: İkidəyişənli funksiya üçün şərti ekstremum məsələsi (yeni pəncərədə açılır)14. Adi diferensal tənliklərlə təsvir olunan proseslərdə optimal idarəetmə məsələsinin qoyuluşu. .
MühazirəMövzuda adi diferensial tənliklərlə təsvir olunan dinamik proseslərdə optimal idarəetmə məsələsinin riyazi qoyuluşu öyrənilir. İdarəedici funksiya, vəziyyət dəyişənləri, məqsəd funksionalı və məhdudiyyət şərtləri izah olunur. Həmçinin optimal idarəetmə məsələsinin tətbiqi sahələri və həllin əsas prinsipləri araşdırılır.
15. Adi diferensal tənliklərlə təsvir olunan proseslərdə optimal idarəetmə məsələsinin qoyuluşu.
MühazirəMövzuda adi diferensial tənliklərlə təsvir olunan dinamik proseslər üçün optimal idarəetmə məsələsinin riyazi modeli öyrənilir. Vəziyyət dəyişənləri, idarəedici funksiya, başlanğıc və son şərtlər, həmçinin məqsəd funksionalı izah olunur. Həmçinin optimal idarəetmənin tətbiq sahələri və məsələnin həllinə aparan əsas yanaşmalar araşdırılır.