Fənn · Metallurgiya mühəndisliyi
Metallurji sobalarMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Fənn haqqında məlumat. Yanacaqlar. Yanacaqların növləri. Yanacaqların kimyəvi tərkibi. Fiziki-mexniki üsul. Fiziki-kimyəvi üsul. Kömürbasma. Bərk yanacağın növləri. Ağac materialları. Qonur kömür. Daş kömür
MühazirəFənnə giriş, metallurgiyada istifadə olunan bərk yanacaqların (oduncaq, qonur və daş kömür) təsnifatı, kimyəvi tərkibi və emal üsullarının öyrənilməsi
2. Torf. Torfun növləri. Antrasit. Koks. Kokslaşma prosesi. Maye yanacaqlar. Təbii neft. Neftin fiziki, kimyəvi xassələri
MühazirəKokslaşma prosesinin texnologiyası, antrasit və torfun xüsusiyyətləri, eləcə də maye yanacaqların (neftin) fiziki-kimyəvi xassələrinin təhlili
3. Texniki gerosin. Daş kömür qətranı. Qazoyl. Qazoylun göstəriciləri. Mazut. Mazutun fiziki-kimyəvi xassələri. Qaz yanacaqları. Təbii qazın texniki xarakteristikası
MühazirəNeft emalı məhsullarının (mazut, qazoyl) və daş kömür qətranının yanacaq kimi istifadəsi, həmçinin təbii qazın texniki göstəricilərinin analizi
4. Material balansı tənliyi. Yanacaqların istiliktörətmə qabiliyyəti. Şərti yanacaq. Bir tərkibdən digər tərkibə keçid düsturları. Tam yanma məhsullarının tərkibi və miqdarı. Bərk və maye yanacağın yandırılması
MühazirəYanma prosesinin stexiometriyası, material və istilik balansının qurulması, yanacaqların istiliktörətmə qabiliyyətinin hesablanması metodikası
5. İstiliyin konveksiya vasitəsilə ötürülməsi. Konveksiya ilə istilikötürmənin diferensial tənliyi. İstiliyin şüalanma vasitəsilə ötürülməsi. Şüalanmanın əsas qanunları. Vin qanunu. Stefan-Bolsman qanunu. Kosinuslar teoremi
MühazirəMetallurji sobalarda istilik mübadiləsi növləri: konveksiya və şüalanma (radiasiya) qanunlarının (Stefan-Bolsman, Vin) riyazi analizi.
6. Maye və qazların boru kanallarda hərəkəti zamanı yaranan itkiləri. Sürtünmə nəticəsində axının enerjisinin itməsi. Axının yerli müqavimətlərlə itkisi. Axının deşiklərdən axması.
MühazirəSobaların qaz-hava traktında hidravlik və aerodinamik itkilərin yaranma səbəbləri, sürtünmə və yerli müqavimətlərin hesablanması
7. Sürtünmə nəticəsində axının enerjisinin itməsi. Axının yerli müqavimətlərlə itkisi. Axının deşiklərdən axmas
MühazirəAerodinamik itkilər bölməsinin praktiki tətbiqi, konkret soba kanalları üzərində qazların hərəkətinə dair məsələlərin həlli.
8. Odadavamlı materiallar. Kimyəvi davamlılıq. Həcmin sabit saxlanması. Ərimə temperaturuna görə odadavamlı materialların qruplaşması. Şamot məmulatlarının alınma ardıcıllığı
MühazirəSobaların astarlanmasında istifadə olunan odadavamlı materialların təsnifatı, istismar xassələri və şamot (alümosilikat) məmulatlarının texnologiyası
9. Metalların qızdırılması və soyudulması. İstilikkeçirmə əmsalı
MühazirəMetalların termiki işlənməsi və əridilməsi prosesində istilikkeçirmə nəzəriyyəsi, qızdırma və soyuma sürətlərinin idarə edilməsi
10. Odadavamlı materiallar. Kimyəvi davamlılıq. Həcmin sabit saxlanması. Ərimə temperaturuna görə odadavamlı materialların qruplaşması. Şamot məmulatlarının alınma ardıcıllığı.
MühazirəOdadavamlı materialların laboratoriyada və istehsalatda sınaqdan keçirilməsi göstəricilərinin (odadavamlılıq, cürufadavamlılıq) praktiki təhlili
11. Maqnezit əsaslı odadavamlı materialların hazırlanma texnologiyası. Karbon əsaslı odadavamlı materiallar hazırlanma texnologiyası. Odadavamlı materialların işçi fiziki xassələri.
MühazirəƏsas xassəli (maqnezit) və neytral (karbon əsaslı) odadavamlı materialların istehsal texnologiyası, onların xüsusi aqressiv mühitlərdə davranışı.
12. İstilik izoləedici materiallar. Odadavamlı betonlar. Odadavamlı məhlullar. Odadavamlı suvaqlar. Tikinti materialları
MühazirəSobanın istilik itkilərinin qarşısını alan izoləedici materiallar və soba hörgüsündə istifadə olunan monolit odadavamlılar (beton və məhlullar)
13. İstilik izoləedici materiallar. Odadavamlı betonlar. Odadavamlı məhlullar. Odadavamlı suvaqlar. Tikinti materialları
MühazirəMonolit odadavamlıların (beton və məhlulların) tərkibinin hesablanması və soba hörgüsü qaydalarının praktiki olaraq mənimsənilməsi
14. Rekuperatorlar. Rekuperatorların növləri
MühazirəTərk edilmiş qazların istiliyindən istifadə edərək havanı və ya qazı isidən istilikdəyişdirici aparatların (rekuperatorların) quruluşu və iş prinsipi.
15. Əridici sobalar. Domna sobası. Marten sobası. Elektrik sobaları. Konvertorlar. Vaqrankalar.
MühazirəQara və əlvan metallurgiyanın əsas aqreqatlarının (Domna, Marten, Qövs və İnduksiya sobaları, Konvertor və Vaqranka) konstruktiv və texnoloji xüsusiyyətlərinin icmalı.