Fənn · Mədən mühəndisliyi
Markşeyderiyanın əsaslarıMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Markşeyder ölçmələri və çəkilişləri.
MühazirəFənnin predmeti, markşeyderiya elminin dağ-mədən sənayesindəki rolu. Ölçmələr haqqında ümumi məlumat və markşeyder planı üzrə dağ qazmalarında həll olunan əsas mühəndislik məsələləri.
2. Karyerlərdə markşeyder xidməti və onun rolu.
MühazirəAçıq üsulla (karyer) işlənmə zamanı markşeyder işlərinin məqsədi. Faydalı qazıntı yataqlarının həndəsi vəziyyətinin əsaslandırılması və yatağın istismarı mərhələlərində markşeyder nəzarəti.
3. Yataqların həndəsi parametrlərinin təsviri.
MühazirəYatağın konturlanması, filiz kütləsinin həcmi və qalınlığının təyini. İzoxətlər (izopaxit) vasitəsilə faydalı qazıntı miqdarının qrafik və analitik hesabatı.
4. Yataqların istismara hazırlanması və açılması.
MühazirəAçılış qazmalarının yerinin və həcminin təyini. Xəndəklərin və şaxta lülələrinin yerləşdirilməsi. Qazma-partlatma işlərinin istiqamətləndirilməsində markşeyderin rolu.
5. Süxurların yerləşməsi və qoruyucu bütövlər.
MühazirəDağ işlərinin təsirindən süxurların yerdəyişməsi (deformasiya) prosesi. Yerüstü və yeraltı qurğuların qorunması məqsədilə qoruyucu bütövlərin (təhlükəsizlik sütunlarının) layihələndirilməsi.
6. Şaquli lülələrdə markşeyder çəkilişləri.
MühazirəYer səthindən yeraltı sahələrə koordinatların ötürülməsi (şaquli birləşdirici çəkilişlər). Uzun lent vasitəsilə hündürlüyün ötürülməsi və yeraltı plan şəbəkəsinin qurulması.
7. Dayaq və çəkiliş şəbəkələrinin qurulması.
MühazirəMədən sahəsində daimi dayaq məntəqələrinin seçilməsi və ölçülməsi. Çöl şəraitində aparılan müşahidələrin və çəkiliş nəticələrinin riyazi emalı.
8. Mədən qazmalarında istiqamətin verilməsi.
MühazirəHorizontallar üzrə və maili qazmalarda istiqamətləndirmə. Qazmaların kəsişmə nöqtələrinin hesablanması və qarşı-qarşıya qazma zamanı markşeyder işləri.
9. Partlayış quyularının layihələndirilməsi və istiqamətləndirilməsi.
MühazirəDərin quyuların, oyucu və qoparıcı quyuların istiqamətləndirilməsi. Yeraltı qazma-partlatma işlərində markşeyderin nəzarət ölçmələri.
10. Dağ işlərinin operativ planlaşdırılması.
MühazirəMədən işlərinin cari planlarının tərtibi. Səpinti yataqlarının açıq-hiravlik üsulla işlənməsində şaquli və üfüqi kəsiklərin tətbiqi və markşeyder təminatı.
11. İstismar mərhələsində markşeyder işləri.
MühazirəYatağın hazırlanması və istismar mərhələsində davamlı markşeyder təminatı. Hasilatın miqdarına və texnoloji rejimə markşeyder nəzarəti.
12. Pozulmuş torpaqların rekultivasiyası.
MühazirəMədən sənayesində pozulmuş torpaq sahələrinin bərpası (rekultivasiyası) zamanı markşeyder işləri. Landşaftın yenidən formalaşdırılmasına nəzarət.
13. Mədən ölçmələrinin riyazi emalı (Kameral işlər).
MühazirəÇöldə aparılan ölçmələrin kompüter proqramları vasitəsilə emalı. Plan və kəsiklərin avtomatlaşdırılmış şəkildə tərtibi.
14. Müasir texnologiyalar: GPS və Lazer skanerləri.
MühazirəMədən sənayesində GNSS (GPS) və yerüstü lazer skanerlərinin (TLS) istifadəsi. Mədən sahələrinin 3D modelləşdirilməsi.
15. Yekun: Mədən sənayesində təhlükəsizlik və sənədləşmə.
MühazirəMədən ölçmə sənədlərinin (jurnallar, planlar) rəsmiləşdirilməsi. Markşeyder xidmətinin istehsalat təhlükəsizliyinə birbaşa təsiri.