Fənn · Materiallar mühəndisliyi
Texniki xarici dil (ingilis)Mövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Materialşünaslıq və mühəndisliyin ümumi anlayışları (General concepts of materials science and engineering)
MəşğələMaterialşünaslıq fənninə giriş, materialların makro və mikro strukturu, xassələri, emal texnologiyaları və istismar performansı arasındakı fundamental əlaqələrin öyrənilməsi.
2. Metalların tədqiqi üçün ümumi xarakteristika və struktur metodları (General characterisation and structural methods for the study of metals)
MəşğələMetalların daxili strukturunu öyrənmək üçün istifadə olunan ənənəvi və müasir tədqiqat metodlarının (optik metalloqrafiya, rentgen difraksiyası, elektron mikroskopiyası) xarakteristikası.
3. Atom-kristallik quruluş (Atomic crystal structure)
MəşğələMetalların daxili qəfəs quruluşu, atomların fəzada yerləşmə qaydaları, əsas kristal sistemləri (BCC, FCC, HCP), qablaşdırma sıxlığı və koordinasiya ədədləri.
4. Polimorf çevrilmələr (Polymorphic transformations)
MəşğələTemperatur və təzyiqin dəyişməsi ilə bərk halda olan metalların (məsələn, dəmir, titan) bir kristal modifikasiyasından digərinə keçməsi (allotropiya) hadisəsi.
5. Ərintilərdə kristallaşma prosesi və faza çevrilmələri (Crystallisation process and phase transformations in alloys)
MəşğələMaye fazadan bərk faza keçid zamanı kristallaşma mərkəzlərinin (rüşeymlərin) yaranması və böyüməsi mexanizmləri, çoxkomponentli sistemlərdə termodinamik faza çevrilmələri.
6. Metallik xassələrin ümumi xarakteristikası (General characterization of metallic properties)
MəşğələMetalların əsas fiziki (elektrik və istilik keçiriciliyi, maqnit xassələri), kimyəvi və texnoloji xassələrinin icmalı və metal rabitəsinin bu xassələrə təsiri.
7. Metalların bərkliyi (Hardness of Metals)
MəşğələBərklik anlayışı, materialın xarici sərt cismin nüfuzetməsinə qarşı müqaviməti və bərkliyin Brinell, Rokvell, Vikkers üsulları ilə ölçülməsi metodikası.
8. Metalların deqradasiyası və dağılması (Metal deterioration)
Məşğələİstismar şəraitində materialların dağılma mexanizmləri: tsiklik yüklənmədən yorulma, yüksək temperaturda sürüncəklik (krip), kövrək qırılma və ətraf mühitin təsiri ilə korroziya prosesləri.
9. Metalların möhkəmliyinin artırılması yolları (Ways of increasing the strength of metals)
MəşğələDislokasiya nəzəriyyəsinə əsaslanan möhkəmləndirmə mexanizmləri: dənəölçüsünün kiçildilməsi (Xoll-Petç tənliyi), bərk məhlulla legirləmə, dispersiya və naqillənmə (plastik deformasiya) ilə bərkitmə.
10. Faza tarazlığı diaqramı (Phase equilibrium diagram)
MəşğələÇoxkomponentli sistemlərdə temperatur və konsentrasiyadan asılı olaraq faza tarazlıqlarını göstərən hal diaqramlarının qurulması, Qibbsin fazalar qaydası və rıçaq qaydasının tətbiqi.
11. Dəmir-karbon hal diaqramı (Iron-carbon diagram)
MəşğələMaterialşünaslığın baza diaqramı olan Fe-C (dəmir-sementit) sisteminin ətraflı analizi, kritik temperaturlar ($A_1, A_3, A_{cm}$) və sistemdə formalaşan fazalar (ferrit, austenit, perlit, ledeburit).
12. Karbonlu poladlar (Carbon steels)
MəşğələTərkibindəki karbonun faizinə görə poladların təsnifatı (az, orta və yüksək karbonlu), onların mikrostrukturu, əsas mexaniki xassələri və sənayedəki spesifik tətbiq sahələri.
13. Çuqunlar: Strukturu və xassələri. Terminoloji izah (Hissə I)
MəşğələDəmir-karbon ərintisi olan çuqunların ümumi xarakteristikası, tərkibindəki karbonun fiziki-kimyəvi vəziyyəti (sərbəst qrafit və ya sementit şəklində) və ağ çuqunların struktur formalarnın izahı.
14. Çuqunlar: Strukturu və xassələri. Tətbiqi və Təsnifatı (Hissə II)
MəşğələÇuqunlarda qrafitləşmə prosesinin termodinamikası; boz, yüksək möhkəmlikli və döyülən çuqunların mikrostruktur xüsusiyyətləri, qrafit formalarının modifikasiyası və markalanması.