İxtisasa girişSillabus

Fənn kodu

İF-3351y

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

Mühazirə30: Seminar:0 Laboratoriya:0

Auditoriyadan kənar saatlar

TSİ:54 MRTSİ:36

“İxtisasa giriş” fənni “Maşın mühəndisliyi” ixtisası üzrə təhsil alan II semestr tələbələrinin seçdikləri peşə sahəsinə şüurlu adaptasiyasını təmin etmək və onlarda ilkin baza biliklərini formalaşdırmaq məqsədi daşıyır. Kurs çərçivəsində tələbələr tədris proqramının strukturu, attestasiya qaydaları və gələcək peşə fəaliyyətinin istiqamətləri (layihə-konstruktor, elmi-tədqiqat və idarəetmə) ilə yaxından tanış olurlar. Fənn maşınqayırma istehsalının əsaslarını, maşınların həyat tsiklini, müəssisələrin təsnifatını və istehsalatda tətbiq edilən müasir texnoloji prosesləri əhatə edir. Eyni zamanda, tədris müddətində materiallar elmi, pəstahların alınma üsulları, metalkəsən dəzgahların quruluşu, hissələrin emal texnologiyaları və ölçmə-nəzarət vasitələri barədə fundamental məlumatlar verilir. Fənnin mənimsənilməsi tələbələrin mühəndislik ixtisasına marağını artırmaqla yanaşı, onların gələcəkdə rəqabətədavamlı və peşəkar mütəxəssis kimi formalaşması üçün möhkəm zəmin yaradır.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• komanda işi
• case study
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: FTN 1 (İxtisas və təhsil proqramının mənimsənilməsi): "Maşın mühəndisliyi" ixtisasının tədris proqramının strukturunu, fənlərin tədris ardıcıllığını, təhsil müddətini və Yekun Dövlət Attestasiyasının tələblərini izah etmək.

2. 2

   CLO 2: FTN 2 (Maşınqayırma və kəsmə proseslərinin nəzəri əsasları): Maşınqayırma texnologiyasının baza prinsiplərini, kəsmə prosesinin əsas anlayışlarını və texnoloji proseslərin layihələndirilməsi/avtomatlaşdırılması məsələlərini təhlil etmək.

3. 3

   CLO 3: FTN 3 (Dəqiqlik, keyfiyyət və ölçmə vasitələrinin qiymətləndirilməsi): Maşın hissələrinin səthlərinin dəqiqliyi və keyfiyyəti, eləcə də səthlərin nəzarət üsulları və ölçmə vasitələri haqqında ilkin mühəndislik biliklərini tətbiq etmək.

4. 4

   CLO 4: FTN 4 (Maşın istehsalı avadanlıqlarının mənimsənilməsi): Maşın istehsalında istifadə olunan əsas avadanlıqların, texnoloji vasitələrin təyinatını və peşə fəaliyyətindəki rolunu müəyyənləşdirmək.

5. 5

   CLO 5: FTN 5 (Peşəkar adaptasiya və baza biliklərin inteqrasiyası): Qazanılmış baza mühəndislik biliklərini seçilmiş ixtisas çərçivəsində tətbiq edərək akademik mühitə adaptasiya olunmaq və peşəkar mütəxəssis kimi inkişaf istiqamətini müəyyən etmək.

1. 1.
   Giriş. Fənnin məzmunu və predmeti. Fən-nin məqsədi və vəzifələri. Bakalavrların hazırlanmasında fən­nin yeri. Bakalavrın hazırlanmasının normativ-hüququ bazası. Azər­baycan Respublikasında ali təhsilin müasir vəziyyəti. 050622 – Maşın mühən-disliyi ixtisasının Təhsil proqramı və tədris planı. Təd­ris planlarında bölümlərin səciy-yəsi. Tədris dərslərinin növləri. Bi­liyin qiy-mətləndirilməsi üsulları. Tədris qrafiki və dərs cədvəli. Sər­bəst işin təşkili üçün töv-siyələr. “Maşın mühəndisliyi” təhsil proq-ramı üzrə bakalavr və magistr hazırlığıMühazirə
2. 2.
   Peşə növləri və xüsusiyyətləri. 050622 – Maşın mühəndisliyi ix­ti­sası üzrə bakalavr-ların peşə fəaliyyətinin sahələri, obyekt-ləri, növləri və vəzifələri. Bakalavrın ümu-mi və peşə kom­petensiyaları. 050622 - Maşın mühəndisliyi ix­ti­sası üzrə ba­kalvr­ların peşə fəaliyyəti sahələri. Peşəkar inki-şafın əsas mərhə­lə­ləri. Bakalavr ixtisası-nın qiymətləndirmə meyarları.Mühazirə
3. 3.
   Maşın istehsalı texnologiyası – maşınların hazırlanması haqqında elm kimi. Maşın-qayırma texnologiyasının əsas in­kişaf isti-qamətləri. Maşın istehsalının inkişaf pers-pektivləri. Maşın istehsalında istifadə olu-nan əsas ter­min­lər və anlayışlar.Mühazirə
4. 4.
   Maşın, onun təyinatı və onun həyat tsik-linin mərhələlərində keyfiyyət göstəriciləri. Maşının istehsal obyekti ki­mi strukturu və tərkibi. Hissə düyümlərin hazırlanma key-fiyyətinə tə­ləblər. Maşın istehsalının indiki inkişaf mərhələsində mühəndisin rolu. Keyfiyyətin təminində bakalavrların rolu.Mühazirə
5. 5.
   Maşınqayırma müəssisələrinin təs­ni­fa­tı və xarakteristikası. Maşınqayırma müəssisə-lərinin strukturu. Sənaye müəssisələrinin növləri.Mühazirə
6. 6.
   Müasir sənaye müəssisələri üçün maşın istehsalının yeri və rolu. Sex­lərin ümumi xarakteristikası. Onların işinin keyfiyyətinə tə­ləb­lər. Maşınqayırma müəssisələrinin fəaliyyətinin idarəedilməsində texnoloqun rolu.Mühazirə
7. 7.
   Ali təhsilli mütəxəssis üçün ixtisas tə­ləb­ləri. İstehsalın hazırlama mərhələsində peşə fəaliyyətinin növləri. İstehsal-texno-loji sahədə mühəndis fəaliyyətinin vəzifə-ləri. Elmi-tədqiqat fəaliyyəti. Maşın isteh-salının tarixi. Müxtəlif sənaye sahələri üçün maşın istehsalına Azərbaycan alim-lərinin töhfəsi.Mühazirə
8. 8.
   İstehsal və tex­noloji proses haqqında ümumi məlumat. Müəssisədə texnoloji prosesin növləri. Tipik texnoloji proseslə-rin növləri. Əsas və kö­mək­çi əməliy-yatların növləri. Texnoloji proseslərin av-tomat­laş­dı­rıl­ma­sı.Mühazirə
9. 9.
   Rəqəmli proq­ramla idarə edilən (RPİ) dəz-gahlar. Dəzgaharın quruluşu haq­qında ümumi məlumat. Dəzgahların xüsusi növ-lərinin xü­su­siy­yət­ləri. Dəzgahqayırma və onun inkişaf yolları.Mühazirə
10. 10.
    Pəstah səthlərinin emal üsulları. Ko­bud, təmiz emal payları və onların təyini üsul-ları. Kəsmə ilə emal za­manı texnoloji ke-çidlər.Mühazirə
11. 11.
    Maşın istehsalında istifadə olunan alət­lə­rin ümumi xarakteristikası. Torna, burğu, pardaq və frez dəz­gahlarının alət tipləri.Mühazirə
12. 12.
    Ölçmə haqqında. Ölçmə vasitələrinin növ­ləri. Nəzarət vasitələri haqqında qısa mə-lumat. Kalibrlərin növ­lə­ri və onlardan isti-fadə.Mühazirə
13. 13.
    Hissələrin ayrı-ayrı səthlərinin nəzarət üsul­ları və ölçmə vasitələri. Texnoloji pro-seslərin effektivliyinin tə­mi­ni zamanı baka-lavr-texnoloqun rolu.Mühazirə
14. 14.
    Maşın hissələrinin pəstahlarına ümumi tə­ləblər, pəstahalma növləri. Pəstahların növləri. Maşın isteh­sa­lın­da istifadə olu-nan alət və konstruksiya materialları.Mühazirə
15. 15.
    Maşın istehsalında istifadə olunan tex­no­loji avadanlıqların növləri. Metalkəsən dəzgahların təsnifat xü­susiyyətləri. Torna, frez, burğu, aqreqat dəzgah qruplarıMühazirə

1. 1. Корчак С.Н., Кошин А.А. и др. Системы ав¬то¬мa¬т謬¬з謬рованного проек¬тирования техноло¬ги¬чес¬ких про¬цес¬¬¬¬сов,приспособлений и режущих инс¬тру¬¬мен¬тов: Учеб¬ник для вузов.- М.: Маши¬но¬стро¬ение, 1988.- 352 с. 2. В.С. Корсаков Основы технологии машиностроения. Учебник, 1974, 335 с. 3. А.А. Маталин Технология машиностроения. Учебник, 1985, 496 с. 4. А.Г. Суслов Технология машиностроения. Учебник, 2007, 429 с. 5. Б.М. Базров Основы технологии машиностроения. Учебник, 2007, 736 с. 6. Технология машиностроения: В 2 т. Т.1., Основы технологии машиностроения.; 2. Производство машин. Учебник для вузов / В.М. Бурцев и др.; Под ред. А,М. Дальского, М.: Изд-во МГТУ им. Н.Э. Баумана, 2001 . – 564 с.; – 640 с. 7. Туктанов А.Г. Технология производства стрелково-пушечного оружия. М. Машиностроение, 2007. 376 с. 8. Крекнин Л. Т. Производство автоматического оружия. Часть 1, Ижевск 1998 стр.-237; Часть 2, Ижевск 2001 стр.-195; Часть 3. Ижевск 2001 стр.-123. 9. И.М. Баранчукова, А.А. Гусев и др. Проектирование технологии. Учебник, 1990, 416 с. 10. Кондаков А.И. САПР технологических про¬цес¬сов. Учебник, М.: Изд. «Академия»2008, 272 с. 11. Юсубов Н. Д. Обобщение теории точности мно¬гинстру¬ментной токарной обработки. Баку, Эльм, -2007. 362 с. 12. Токарный станок. Руководства оператора. HAASAutomationInc. USA, 2008, 204 c. 13. Фрезерный станок. Руководства опе¬ра¬то¬ра. HAASAutomationInc. USA, 2008, 220 c. 14. Справочник технолога-машиностроителя: В 2 т. Т.2/ Под ред. А.М. Дальского, А.Г. Суслова, А.Г. Ко¬си¬ло¬вой, Р.К. Мещерякова.-М.:Машиностроение-1, 2001. - 944 с. 15. Обработка на токарных станках: наладка, ре¬жи¬мы резания: Справочник / Колл. aвт. и Юсубов Н.Д.; под общей ред. докт. техн. наук, проф. А.А. Кошина. - Челябинск: Сити-Принт, 2012. - 744 с.:ил. Агентство CIP Челябинской ОУНБ. 16. Гузеев В.И., Батуев В.А., Сурков И.В. Режимы резания для токарных и сверлильно-фрезерно-рас¬точ¬ных станков с числовым програмным уп¬рав¬ле¬нием: Справочник. 2-е изд./ Под ред. В.И. Гузеева. М.: Машиностроение, 2007. 368 с. 17. Мазеин П.Г., Шаламов А.В. Сквозное ав¬то¬ма¬ти¬зи¬ро¬ван¬¬ное проектирование в CAD/CAM системах: Учеᬬное пособие. − Челябинск: Изд-во ЮУрГУ, 2002. − 83 с. 18. Щуров И.А. Сквозное проектирование в ме¬та¬лоб¬ра¬ботке на базе CAD/CAM/CAE: Учеᬬное по¬со¬бие. −Челябинск: Издательский центр ЮУрГУ, 2010. 138 с. 19. Юсубов Н.Д., Мамедов А.М. Проектирование мବши¬но¬стрительных технологических процессов (Про¬ек¬ти¬ро¬вବние технологических операций для стан-ков с ЧПУ): Учебное пособие. – Баку: АзТУ, 2005, 164 с. 20. Юсубов Н. Д. Методическое указание к вы¬пол¬не¬нию лабораторных работ по дисциплине «Про¬ек¬ти¬ро¬вание машиностроительных технологических про¬цес¬сов» - Баку: АзТУ, 2006, 53 с. 21. Суслов А.Г. Технология машиностроения. Учеб¬ник. Москва: Машиностроение, 2007. -430 с.
2. 1.M.İ. İlyasov. Peşə, ixtisas seçimi. Bakı: ADPU, 2015, 100 s.
3. 2. 050622 – Maşın mühəndisliyi ixtisası üzrə bakalavriat səviyyəsinin ixtisas üzrə təhsil proqramı. –Bakı: AR Təhsil Nazirliyi, -2020.-30 s
4. 3. Mövla-zadə V.Z., Rəsulov N.M., Hüseynova N.R. və b. Maşınqayırma texnologiyası. I hissə. Maşınqayırma Texnologiyasının əsasları. Dərslik. Bakı, Çaşıoğlu. Təhsil – 1995,386 s.
5. 4. V.Z.Mövla-zadə. Maşınqayırma texnologiyası. II hissə. «Maşınqayırma texnoloji proses-lərinin layihələndirilməsi. Ali texniki məktəblər üçün dərslik. - Bakı, «AzTU», 2008. - 421 s.
6. 5. Mövlazadə V.Z , Qasımov Ə.S. Mexaniki – yığma sexlərinin layihələndirilməsi. Dərs vəsaiti, Bakı, “Təhsil “ NPM , 2002 – 136s.
7. 6. Qasımov Ə.S, Yusubov N.D . Maşınqayırma müəssələrinin layihələndirilməsi və renovasiyası. Dərslik,Bakı. «Təhsil» EİM, 2007,390 s
8. 7. Yusubov, N.D. “Maşınqayırma texnologiyası”. Dərs vəsaiti. / N.D. Yusubov, İ.A. Xankişiyev, R.C. Cabbarov; ‒ Bakı: ADDA, ‒ 2020. – 211 s.
9. 8. Yusubov N.D., Məmmədov A.M. Maşınqayırma texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi (Rəqəmli proqramla idarəolunan dəzgahlarda texnoloji əməliyyatların layihələn-dirilməsi). Dərs vəsaiti-Bakı: AzTU, 2005, 156 s
10. 9. Yusubov N.D., Məmmədov A.M. «Maşınqayırmada texnoloji proseslərin kom¬pyu¬¬ter layihələndirilməsi» fənni üzrə laboratoriya işləri to¬plu¬¬su. Dərs vəsaiti. - Bakı, AzTU, 2012, 288 səh.
11. 10. Yusubov N.D. «Maşınqayırmada texnoloji proseslərin kompyuter layihələn¬diril¬mə¬si (Elektron kataloqlardan kəsən alətlərin avtomatlaşdırılmış seçilməsi)». – Bakı: AzTU, 2012 – 53s.
12. 10. Yusubov N.D. «Maşınqayırmada texnoloji proseslərin kompyuter layihələn¬diril¬mə¬si (Elektron kataloqlardan kəsən alətlərin avtomatlaşdırılmış seçilməsi)». – Bakı: AzTU, 2012 – 53s.