Əməyin mühafizəsi və texniki təhlükəsizlikMövzu planı

- Əmək mühafizəsi anlayışı. Əmək mühafizəsinin vacibliyi. Gündəlik həyatda və iş yerlərində əmək mühafizəsinin rolu.

- Əmək mühafizəsi anlayışı. Əmək mühafizəsinin vacibliyi. Gündəlik həyatda və iş yerlərində əmək mühafizəsinin rolu.

Təhlükəli və zərərli istehsal amilləri. Travmatizm və xəstələnmənin analizi. Peşə xəstəliklərinin müxtəlifliyi və onların yaranma səbəblərinin təyini.

- İş yerlərində hava şəraitinin işçilərə və iş prosesinə təsiri. İş yerlərində meteroloji şəraitin təsir amilləri. Sağlam əmək şəraitinin yaradılması üçün meteroloji şəraitin təyin olunma üsulları, normalaşdırılması və standartları. (M)

Nizamlanan təbii ventilyasiya. Nizamlanmayan təbii ventilyasiya. Sorucu, üfürüci və kombinə edilmiş ümumdəyişdirici mexaniki ventilyasiya. Yerli ventilyasiya

Təbii ventilyasiyanın effektivliyinə təsir edən amillər. Bəra¬bər təzyiqlər müstəvisi. Ümumi qravitasiya təzyiqi. Deflektorlar. Ümumidəyişdirici ventilyasiya üçün havadəyişmənin hesablanması. Mexaniki ventilyasiya izafi istilik ayrılmaları olan binanın iş zonasında olan me¬teo¬roloji şərait yaratmaq məqsədi. Üfürücü ventilyasiya sistemlərinin əsas elementlərinin yaradılması. Havaqəbuledicilər. Təmizləyicilər. Havanın təmizlənmə effektivliyi.

İstehsalat işıqlandırılmasının vəzifələri. İstehsalat işıqlandırılmasının kəmiyyət və keyfiyyət göstəriciləri. Şüa seli. İşıq şiddəti. Səth parlaqlığı. Əksetmə əmsalı. Yandan, üstdən və kom¬binəedilmiş işıqlanma. Gözqamaşdırma dərəcəsi. İşıqlanma

İşıqlandırmanın elektrik, işıq-texniki, iqtisadi və konstruktiv xarakteris¬tikaları. Közərmə lampaları. Qaz boşalmalı lampaları. İşıqlandırıcı qurğular. Süni işıqlandırmanın normallaşdırılması. Süni işıqlandırma inşaat normaları və qaydaları. Süni işıqlandırmanın hesablanması. İşıq selinin faydalı istifadə əmsalı. Ümumi bərabər işıqlandırmada vatt üsulu.

pnevmatik sistemlərdə titrəyişlər. Titrəyişlərin fiziki parmetrləri, yerdəyişmə amplitudu (xm) titrəyiş sürəti (m) sürət amplitudu (am), rəqs periodu (T) və tezlik (f). pnevmatik sistemlərdə titrəyişlər. Titrəyişlərin fiziki parmetrləri, yerdəyişmə amplitudu (xm) titrəyiş sürəti (m) sürət amplitudu (am), rəqs periodu (T) və tezlik (f).

Ümumi titrəyişlər, onların təsiri. Aşağı tezlikli ümumi titrəyişlər, daxili orqanların toxumalarının mexaniki zədələnməsi və parçalanması. Ümumi titrəyişlərin mərkəzi və periferik sinir sisteminə, həzm siste¬minə və istinad-hərəkət aparatına təsiri. Yerli (lokal) titrəyişlər. Yerli titrəyişlərin əzələ və sümük toxuma-la¬rı¬na təsiri. Titrəyiş xəstəliyi. (

İstehsalat titrəyişlərinin gigiyenik və texniki normalaşdırılması. Ümumi texnoloji titrəyişlərin normalaşdırma qrafiki. yaranma mənbəyini nəzərə alaraq nəqliyyat, nəqliyyat-texnoloji və texnoloji titrəyişlərin normallaşdırılması

İstehsalat titrəyişlərinin gigiyenik və texniki normalaşdırılması. Ümumi texnoloji titrəyişlərin normalaşdırma qrafiki. yaranma mənbəyini nəzərə alaraq nəqliyyat, nəqliyyat-texnoloji və texnoloji titrəyişlərin normallaşdırılması

Səs-küyün səviyyəsinin normal¬laşdırılması, DÜİST 12.1.003-76. İş yerlərində səs-küyün azaldılması üsulları, səs-küy mənbəyinə təsir, səs-küyün yayılma istiqamətinin dəyişilməsi, müəssisə və sexlərin rasional planlaşdırılması, istehsalat otaqla¬rının akustik emalı, səs-küyün yayılma yolunda azaldılması. (

Elektromaqnit sahələri, ultrabənövşəyi şüalanmalar (=0,136-0,4 mkm), infraqırmızı şüalar (=0,76-0,4 mkm) radiotezlikli elektromaqnit dalğaları (3 km-1 mm). Tezlik, dalğa uzunluğu, sürət, güc axınının sıxlığı, elektrik və maqnit sahələrinin gərginliyi. İnduksiya və şüalanma zonası. Elektromaqnit sahələrinin normallaşdırılması, DÜİST 12.1.006-84. Elektromaqnit sahələrindən mühafizə üsulları və vasitələri

İonlaşdırıcı şüalanmalar haqqında anlayış. İonlaşdırıcı şüalanma dozası udulan, ekspozisiya, ekvivalent və effektiv ekvivalent şüalanma dozası. Şüalanmanın növləri, rentgen və qamma şüalanmalar, elektron və pozitron ( şüalar), protonlar, neytronlar (enerji  0,02 MeV), alfa şüalanma (enerji  10 MeV), ağır nüvə axını. Şüalanma mənbələri. İonlaşdırıcı şüalanmanın təsiri nəticəsində insan orqanizmində dəyişikliklər. Daxili və xarici şüalanmalar. Radiohəssaslıqdan asılı olaraq kritik orqanlar. İş-çilərin şülanmadan mühafizəsi ümumdövlət tədbirlər sistemi.

Elektrik zədələri, elektrik yanığı, elektrik nişanları, dərinin metallaşması, mexaniki zədələr. Elektrik zədələrinin 4 kateqoriyası. İnsan orqanizminin elektrik müqaviməti və elektrik cərəyan şiddətinin təsir dərəcəsi. (M)

Gərginlik altında olan cərəyan daşıyan hissələrə toxunma, yük-sək gərginlikli qurğulara yol veriləndən daha qısa məsafəyədək yaxınlaşma, gərginlik altında olan konstruktiv elementlərə toxunma, yer səthində yaranan addım gərginliyi, elektrik avadanlıqlarını quraşdırdıqda, təmir etdikdə və nizamladıqda onların səhvən dövrəyə qoşulması. Elektrik zədələnməllərinin qarşısını almaq üçün tədbirlər. İnsanın elektrik dövrəsinə qoşulmasının iki sxemi. Elektrik şəbəkəsinin növü və onun neytralının rejimi. Mühafizəedici yerləbirləşdirmə. Elektrik avadan¬lığını təhlükəli hal¬larda dövrədən avtomatik açan qurğular(

Dövrədən avtomatik açan qurğular. İzoləedici qoruyucu vasitələr. Çəpərləyici qurğular və onların iş prinsipi. Siqnal¬verici vasitələrin tətbiqi. (M

Təzyiq altında və ya vakuum şəraitində işləyən müxtəlif qurğular, hermetik bağlanan boru xət¬lə¬ri, balonlar, mayeləşdirilmiş qazlar üçün qablar,sister¬na¬lar,çənlər, avtoklavlar, resiverlər, kompressor qurğuları, buxar qazanları, qazholderlər, vakuum-çalovları, yüksək təzyiq və ya vakuum şəraitində işləyən reaktorlar. (M)

Təzyiq altında və ya vakuum şəraitində işləyən müxtəlif qurğular, hermetik bağlanan boru xət¬lə¬ri, balonlar, mayeləşdirilmiş qazlar üçün qablar,sister¬na¬lar,çənlər, avtoklavlar, resiverlər, kompressor qurğuları, buxar qazanları, qazholderlər, vakuum-çalovları, yüksək təzyiq və ya vakuum şəraitində işləyən reaktorlar. (M)

İnşaat norma və qaydaları (İN və QP-90-81). 6 yanğın-partlayış təhlükəsizlik kateqoriyası. Yanğına qarşı rejimin pozul¬ması. Bina və qurğuların layi¬hə¬lərində buraxılmış nöqsanlar. Elektrik xətlərinin və avadan¬lıq¬larının nasazlığı. Müvəqqəti qızdırıcı¬ların düzgün qurulmaması.Yanğının davametmə müddəti və temperatur rejimi.(

İnşaat materiallarının və konstruksiyalarının yanma qabiliyyəti. İnşaat konstruksiyalarının odadavamlığı. Odadavamlıq həddi. İnşaat konstruksiyalarının odadavamlığına təsir edən amillər. Binaların odadavamlıq dərəcələri. (