Üzvi sintezin əsaslarıSillabus

Fənn kodu

İFS-3070y

Kredit

7

Tələbənin iş yükü

210

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) Mühazirə-45 saat b) Seminar- 15 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

a) TSİ- 90 saat MRTSİ-55 saat

“Üzvi sintezin əsaslari” fənni üzvi sintezin ümumi metodologiyası, strategiya və taktikası, mono- və polifunksional birləşmələrin sintezinin retrosintetik planlaşdırılması qaydaları və onların dərman, ətirli, qida və dad verən birləşmələr, bitkilərin mühafizəsi vasitələri, feromonlar, boyaqlar və flotomaterialların sintezinin misalında tətbiqi verilir.

• mühazirə
• seminar
• komanda işi
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Üzvi sintezin əsas anlayışlarını, metodologiyasını, strategiyasını və taktikasını izah edir.

2. 2

   CLO 2: Mono- və polifunksional üzvi birləşmələrin retrosintetik planlaşdırılmasının prinsiplərini tətbiq edir və sintez marşrutlarını hazırlayır.

3. 3

   CLO 3: Üzvi sintez reaksiyalarını reagentlərin, katalizatorların və reaksiya şəraitinin təsirinə görə təhlil edir və optimal sintez üsulunu seçir.

4. 4

   CLO 4: Dərman preparatları, ətirli maddələr, qida və dad birləşmələri, bitki mühafizə vasitələri, feromonlar, boyalar və flotoreagentlərin sintez proseslərini qiymətləndirir və tətbiq sahələrini əsaslandırır.

5. 5

   CLO 5: Üzvi sintez proseslərini təhlükəsizlik, məhsuldarlıq, iqtisadi səmərəlilik və ətraf mühitin mühafizəsi baxımından qiymətləndirərək uyğun texnoloji həllər təklif edir.

6. 6

   CLO 6: Üzvi sintez üzrə nəzəri bilikləri kimya mühəndisliyi problemlərinin həllində tətbiq edir, sintez nəticələrini təhlil edir və elmi əsaslandırılmış qərarlar qəbul edir.

1. 1.
   GirişMühazirə

   Giriş. Üzvi sintezin aparılma yolları.

2. 2.
   Tsikllərin yaranması və açılması. Mühazirə

   Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar. Molekuldaxili tsiklyaranma, Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə proseslərində Mixael üzrə birləşmə.

3. 3.
   Heterotsiklik sistemlərin yaranmasıMühazirə

   Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması.

4. 4.
   Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqiMühazirə

   Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqi. Qrinyar reaktivi. Tam sintezə aid misallar. Yzvi reaksiyaların stimullaşdırılmasının yeni prinsipləri

5. 5.
   Fotokimyəvi tə’sirMühazirə

   Radiasion kimya. İfrat yüksək təzyiqin tətbiqi . Lazerlərin tətbiqi. Elektrokimyəvi sintez . Sintezdə fermentativ kataliz. Metal-kompleks katalizin istifadəsi

6. 6.
   Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sintezi. Mühazirə

   Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sintezi. Praktiki cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışı.

7. 7.
   Основы гражданской обороны . Цель, основные мероприятия и задачи гражданской обороны. Принципы организации гражданской обороны в Азербайджанской Республике. Силы гражданской обороны. Невоенизированные формирования гражданской обороны.Mühazirə
8. 8.
   Funksional qruplarin dəyişməsi

   Funksional qruplarin dəyişməsi, daxil edilməsi və qarşiliqli çevrilmələri.

9. 9.
   Karbohidrogenlərə və heterotsiklik birləşmələrə funksional qrupların daxil edilməsi.

   Karbohidrogenlərə və heterotsiklik birləşmələrə funksional qrupların daxil edilməsi. Alkanlar və tsikloalkanlara funksional qrupların daxil edilməsi.

10. 10.
    Alkenlərə funksional qrupların daxil edilməsi

    Alkenlərə funksional qrupların daxil edilməsi. Alkinlərə funksional qrupların daxil edilməs. Tsikloolefinlərə və tsikloalkinlərə funksional qrupların daxil edilməsi.

11. 11.
    Aromatik karbohidrogenlərə funksional qrupların daxil edilməsi.

    Aromatik karbohidrogenlərə funksional qrupların daxil edilməsi. Hüvədə əvəzetmə. Yan zəncirdə reaksiyalar. Benzol törəmələrinə funksional qrupların daxil edilməsi.

12. 12.
    Heterotsiklik birləşmələrə funksional qrupların daxil edilməsi

    Sadə heterotsiklik birləşmələrə funksional qrupların daxil edilməsi

13. 13.
    Funksional qrupların qarşılıqlı çevrilmələri

    Funksional qrupların qarşılıqlı çevrilmələri. Hidroksil qrupunun çevrilmələri. Amin qrupunun çevrilmələri. Halogenli törəmələrin çevrilmələri.

14. 14.
    Nitrobirləşmələrin çevrilmələri.

    Nitrobirləşmələrin çevrilmələri. Aldehid və ketonların çevrilmələri . Üzvi turşular və onların törəmələrinin çevrilmələri.

15. 15.
    Molekulun quruluşunun ən az dəyişmə prinsipi.

    Molekulun quruluşunun ən az dəyişmə prinsipi. Üzvi molekullarda reaksiya qabiliyyətli yerlər. Azenerjili rabitələr.

16. 16.
    Polyar və asan polyarizə edən rabitələr.

    Polyar və asan polyarizə edən rabitələr. -rabitələr. Sərbəst elektron cütləri olan atomlar.

17. 17.
    Funksional qrupların mühafizəsi üsulları.

    Funksional qrupların mühafizəsi üsulları. Funksional qrupların aktivləşdirilməsi. Həlledicinin təbiətinin reaksiyanın istiqamətinə tə’siri. Sintezin əsas tipləri.

18. 18.
    Rabitələrin hissələrə parçalanması və yığılması.

    Rabitələrin hissələrə parçalanması və yığılması. Sintezin planlaşdırılmasında EHM-dən istifadənin mümkünlüyü.

19. 19.
    Sintonlar və sintetik ekvivalentlər haqqında anlayız.

    Sintonlar və sintetik ekvivalentlər haqqında anlayız. Sintezdə avtomatik cihazlardan istifadə olunması ("Sintezatorlar"). Sintezdə fazalararası kataliz.

20. 20.
    Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sintezi.

    Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sintezi. Praktiki cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışı.

21. 21.
    Zərif üzvi sintezih mühüm istiqamətləri. Mühazirə

    Zərif üzvi sintezih mühüm istiqamətləri. Tibbin ehtiyacı üçün bioloji aktiv birləşmələr. Kənd təsərrüfatının ehtiyacları üçün bioloji aktiv maddələr (pestisidlər). Kimyəvi reaktivlər və boyaqlar.

22. 22.
    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xüsusiyyətləri. Mühazirə

    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xüsusiyyətləri. Sintez prosesinin çoxmərhələliliyi və mürəkkəbliyi.

23. 23.
    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xüsusiyyətləri. Sintez prosesinin çoxmərhələliliyi və mürəkkəbliyi. Mühazirə

    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xüsusiyyətləri. Sintez prosesinin çoxmərhələliliyi və mürəkkəbliyi.

24. 24.
    Tsikllərin yaranması və açılması. Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar. Molekuldaxili tsiklyaranma, Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə proseslərində Mixael üzrə birləşmə.Məşğələ

    Tsikllərin yaranması və açılması. Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar. Molekuldaxili tsiklyaranma, Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə proseslərində Mixael üzrə birləşmə.

25. 25.
    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılmasıMəşğələ

    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması

26. 26.
    Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqi. Qrinyar reaktivi. Tam sintezə aid misallar. Yzvi reaksiyaların stimullaşdırılmasının yeni prinsipləri.Məşğələ

    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması

27. 27.
    Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqi. Qrinyar reaktivi. Tam sintezə aid misallar. Yzvi reaksiyaların stimullaşdırılmasının yeni prinsipləri.Məşğələ

    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması

28. 28.
    Fotokimyəvi tə’sir. Radiasion kimya. İfrat yüksək təzyiqin tətbi. Lazerlərin tətbiqi. Elektrokimyəvi sintez . Sintezdə fermentativ kataliz. Metal-kompleks katalizin istifadəsiMəşğələ

    Fotokimyəvi tə’sir. Radiasion kimya. İfrat yüksək təzyiqin tətbi. Lazerlərin tətbiqi. Elektrokimyəvi sintez . Sintezdə fermentativ kataliz. Metal-kompleks katalizin istifadəsi

29. 29.
    Tsikllərin yaranması və açılması. Məşğələ

    Tsikllərin yaranması və açılması. Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar.

30. 30.
    Molekuldaxili tsiklyaranma, proseslərində Mixael üzrə birləşmə. Məşğələ

    Molekuldaxili tsiklyaranma, proseslərində Mixael üzrə birləşmə.

31. 31.
    Bolduin qaydaları. TsiklləşməMəşğələ

    Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə

32. 32.
    OpenFlow protokolu və flow table mexanizmiMühazirə

    OpenFlow protokolunun əsas prinsipləri, SDN kontrolleri ilə şəbəkə avadanlığı arasında əlaqə və flow table mexanizminin quruluşu öyrənilir.

33. 33.
    Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması.Məşğələ

    Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması.

34. 34.
    Sintezin planlaşdırılması. Sintezin strategiyası və taktikası. Sintezin sxemləri. Sintetik reaksiyalara tələblər.Sərbəst iş

    Sintezin planlaşdırılması. Sintezin strategiyası və taktikası. Sintezin sxemləri. Sintetik reaksiyalara tələblər.

35. 35.
    Rabitələrin hissələrə parçalanması və yığılması. Sintezin planlaşdırılmasında EHM-dən istifadənin mümkünlüyü.Sərbəst iş

    Rabitələrin hissələrə parçalanması və yığılması. Sintezin planlaşdırılmasında EHM-dən istifadənin mümkünlüyü.

36. 36.
    Sintonlar və sintetik ekvivalentlər haqqında anlayış. Sintezdə avtomatik cihazlardan istifadə olunması ("Sintezatorlar"). Sintezdə fazalararası kataliz.Sərbəst iş

    Sintonlar və sintetik ekvivalentlər haqqında anlayış. Sintezdə avtomatik cihazlardan istifadə olunması ("Sintezatorlar"). Sintezdə fazalararası kataliz.

37. 37.
    Tsikllərin yaranması və açılması. Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar. Molekuldaxili tsiklyaranma, Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə proseslərində Mixael üzrə birləşmə.Sərbəst iş

    Tsikllərin yaranması və açılması. Elektrofil-nukleofil tə’sir nəticəsində molekuldaxili tsiklləşməyə aid misallar. Molekuldaxili tsiklyaranma, Bolduin qaydaları. Tsiklləşmə proseslərində Mixael üzrə birləşmə.

38. 38.
    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması.Sərbəst iş

    Heterotsiklik sistemlərin yaranması. Tsiklobirləşmə reaksiyaları . Elektrotsiklik tsiklyaranması. Tsikllərin açılması.

39. 39.
    Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqi. Qrinyar reaktivi. Tam sintezə aid misallar. Üzvi reaksiyaların stimullaşdırılmasının yeni prinsipləri.Sərbəst iş

    Element üzvi birləşmələrin sintezdə tətbiqi. Qrinyar reaktivi. Tam sintezə aid misallar. Yzvi reaksiyaların stimullaşdırılmasının yeni prinsipləri.

40. 40.
    Fotokimyəvi tə’sir. Radiasion kimya. İfrat yüksək təzyiqin tətbiqi. Lazerlərin tətbiqi. Elektrokimyəvi sintez. Sintezdə fermentativ kataliz. Metal-kompleks katalizin istifadəsiSərbəst iş

    Fotokimyəvi tə’sir. Radiasion kimya. İfrat yüksək təzyiqin tətbiqi. Lazerlərin tətbiqi. Elektrokimyəvi sintez. Sintezdə fermentativ kataliz. Metal-kompleks katalizin istifadəsi

41. 41.
    Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sihtezi. Praktiki cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışı.Sərbəst iş

    Praktiki cəhətdəh dəyərli maddələrih sihtezi. Praktiki cəhətdən dəyərli maddələrin axtarışı.

42. 42.
    Zərif yzvi sihtezih myhym istiqamət-ləri. Tibbin ehtiyacı üçün bioloji aktiv birləşmələr. Kənd təsərrüfatının ehtiyacları üçün bioloji aktiv maddələr (pestisidlər). Kimyəvi reaktivlər və boyaqSərbəst iş

    Zərif yzvi sihtezih myhym istiqamət-ləri. Tibbin ehtiyacı üçün bioloji aktiv birləşmələr. Kənd təsərrüfatının ehtiyacları üçün bioloji aktiv maddələr (pestisidlər). Kimyəvi reaktivlər və boyaq

43. 43.
    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xysusiyyətləri. Sintez prosesinin çoxmərhələliliyi və mürəkkəbliyi. Sərbəst iş

    Zərif üzvi sihtezin səhaye sahəsi kimi xysusiyyətləri. Sintez prosesinin çoxmərhələliliyi və mürəkkəbliyi.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.