Qəza-xilasetma texnikasıMövzu planı

Fənn haqqında ümumi məlumat fövqəladə hadisələr zamanı təhlükəsiz və səmərəli fəaliyyətin təşkili prinsiplərini əhatə edir. Bu mövzuda fövqəladə reaksiya xidməti əməkdaşlarının təhlükə növünü müəyyən etməsi, hadisəni düzgün qiymətləndirməsi və uyğun tədbirlər seçməsi öyrənilir. Həmçinin təhlükə tipinin müəyyənləşdirilməsi üçün istifadə olunan açarlar və qiymətləndirmə üsulları haqqında məlumat verilir. Bu bacarıqlar əməliyyatların düzgün planlaşdırılmasına və təhlükəli şəraitdə operativ qərarların qəbul edilməsinə kömək edir.

Fövqəladə hadisələr zamanı təhlükə tipini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan açarlar hadisənin düzgün qiymətləndirilməsi və təhlükəsiz əməliyyatların təşkili üçün tətbiq edilir. Bu mövzuda hadisə yerində təhlükələrin tanınması, istifadə olunan materialların xüsusiyyətlərinin müəyyən edilməsi və onların daşınması ilə bağlı risklərin qiymətləndirilməsi öyrənilir. Həmçinin əldə olunan məlumatlar əsasında hadisə prioritetlərinin seçilməsi və uyğun tədbirlərin planlaşdırılması izah olunur. Bu yanaşma xilasedicilərin təhlükəsizliyini təmin etməyə və əməliyyatların səmərəli aparılmasına kömək edir.

Fövqəladə hadisələr zamanı təhlükə tipini müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunan açarların növlərinin araşdırılması hadisələrin düzgün qiymətləndirilməsi və təhlükəsiz müdaxilənin təşkili üçün vacibdir. Bu mövzuda təhlükə mənbələrinin tanınması, hadisə növünün müəyyən edilməsi və istifadə olunan qiymətləndirmə açarlarının xüsusiyyətləri öyrənilir. Həmçinin kimyəvi, bioloji, radiasiya, yanğın və digər təhlükə növlərinin müəyyənləşdirilməsi üsulları araşdırılır. Bu açarlar xilasedicilərə düzgün qərar qəbul etməyə və əməliyyatları təhlükəsiz şəkildə həyata keçirməyə imkan verir.

BMT tərəfindən qəbul olunmuş lövhəcik və nişanlar təhlükəli maddələrin, yüklərin və fövqəladə vəziyyətlərin düzgün tanınması üçün istifadə olunan beynəlxalq məlumatlandırma vasitələridir. Bu mövzuda lövhəcik və nişanlarda məlumatların rənglər, simvollar və işarələr vasitəsilə çatdırılması üsulları öyrənilir. Həmçinin nişanlarda istifadə olunan simvolların mənası və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının identifikasiya nömrələrinin (UN nömrələri) tətbiqi izah olunur. Bu işarələr təhlükəli maddələrin daşınması, saxlanması və fövqəladə hallarda təhlükəsiz tədbirlərin görülməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Rənglər, simvollar və nişanlardakı işarələrin araşdırılması təhlükəli maddələrin və fövqəladə vəziyyətlərin düzgün müəyyənləşdirilməsi üçün aparılır. Bu mövzuda nişanlarda istifadə olunan rənglərin, simvolların mənası və onların təhlükə haqqında verdiyi məlumatlar öyrənilir. Həmçinin identifikasiya nömrələrinin təyin edilməsi və təhlükəli yüklərin xüsusiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi üsulları izah olunur. Bu məlumatlar hadisələrin proqnozlaşdırılması, risklərin qiymətləndirilməsi və təhlükəsizlik tədbirlərinin seçilməsi üçün vacibdir.

BMT-nin təhlükə sinifləri təhlükəli yüklərin xüsusiyyətlərinə və yaratdığı risklərə görə təsnifatını müəyyən edir. Bu mövzuda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının təhlükə klas nömrələri, onların mənası və təhlükəli maddələrin daşınmasında tətbiqi öyrənilir. Həmçinin müxtəlif konteyner formaları, baklar, balonlar və xüsusi konteynerlərin quruluşu və istifadə məqsədləri izah olunur. Bu təsnifat və qablaşdırma sistemləri təhlükəli maddələrin təhlükəsiz daşınması və saxlanılması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

NFPA 704 markalanma sistemi ABŞ Milli Yanğın Assosiasiyası tərəfindən təhlükəli maddələrin yaratdığı riskləri göstərmək üçün istifadə olunan beynəlxalq tanınmış işarələmə sistemidir. Bu mövzuda markalanmanın quruluşu, rənglərin mənası və istifadə olunan işarələr öyrənilir. Həmçinin hadisə yerində olan göstəricilərin oxunması, maddələrin sağlamlıq, yanğın və reaktivlik təhlükələrinin müəyyən edilməsi izah olunur. Bu sistem fövqəladə hallarda xilasedicilərə təhlükəni tez qiymətləndirməyə və düzgün qərar qəbul etməyə kömək edir.

Fövqəladə vəziyyətlərdə “Əks tədbirlər soraq kitabçası” və Beynəlxalq kimyəvi təhlükəsizlik cədvəlləri təhlükəli maddələrlə bağlı hadisələr zamanı düzgün qərarların qəbul edilməsi üçün istifadə olunan məlumat mənbələridir. Bu mövzuda kimyəvi maddələrin xüsusiyyətləri, yaratdığı təhlükələr və hadisə zamanı görüləcək ilkin mühafizə tədbirləri öyrənilir. Həmçinin 2000-ci il Fövqəladə vəziyyətlərdə əks tədbirlər soraq kitabçasının quruluşu və istifadə qaydaları izah olunur. Bu sənədlər xilasedicilərə təhlükəni qiymətləndirmək, uyğun müdaxilə üsullarını seçmək və insanların təhlükəsizliyini təmin etməkdə kömək edir.

Çeşidləmə fövqəladə hadisə yerində zərərçəkmişlərin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi və onlara göstəriləcək yardımın prioritetlərinin müəyyən edilməsidir. Bu mövzuda əhalinin mühafizəsi, yerli qüvvələrin iştirakı ilə zərərçəkmişlərin axtarılması, xilas edilməsi və ilkin yardımın təşkili öyrənilir. Həmçinin fövqəladə halların nəticələrinin aradan qaldırılması üçün qüvvə və vəsaitlər qruplaşmasının yaradılması, onların vəzifələri və fəaliyyət prinsipləri izah olunur. Çeşidləmə xilasetmə işlərinin düzgün planlaşdırılmasına və resurslardan səmərəli istifadəyə imkan verir.