İqtisadiyyat obyektlərinin işinin daya..Mövzu planı

Fövqəladə hallarda iqtisadiyyat obyektlərinin işinin dayanıqlığı müəssisələrin və təşkilatların qəza və fəlakətlər zamanı fəaliyyətini davam etdirmək və ya qısa müddətdə bərpa etmək qabiliyyətidir. Dayanıqlığa istehsal binalarının möhkəmliyi, avadanlıqların etibarlılığı, enerji və su təchizatı, rabitə sistemləri, ixtisaslı kadrlar və ehtiyat resursların mövcudluğu təsir göstərir. Təbii fəlakətlər, texnogen qəzalar, yanğınlar, partlayışlar və digər fövqəladə hallar müəssisələrin fəaliyyətini dayandıra və böyük iqtisadi zərərlərə səbəb ola bilər. Dayanıqlığın artırılması üçün risklərin qiymətləndirilməsi, mühafizə tədbirlərinin həyata keçirilməsi, ehtiyat sistemlərinin yaradılması və fövqəladə hallar planlarının hazırlanması vacibdir. Bu tədbirlər istehsal prosesinin fasiləsizliyini təmin etməyə və mümkün itkiləri azaltmağa kömək edir.

İqtisadiyyat obyektlərinin fövqəladə hallarda işinin dayanıqlığının tədqiqatı müəssisələrin təhlükələrə davamlılığının qiymətləndirilməsi məqsədilə aparılır. Tədqiqat zamanı istehsal binaları, avadanlıqlar, enerji və su təchizatı, rabitə sistemləri, nəqliyyat və kadr təminatı təhlil edilir. Mövcud risklər müəyyən olunur, zəif cəhətlər qiymətləndirilir və onların aradan qaldırılması üçün tədbirlər hazırlanır. Tədqiqatın nəticələri əsasında fövqəladə hallara hazırlıq planları tərtib edilir və müəssisənin fəaliyyətinin davamlılığını təmin edən tədbirlər həyata keçirilir. Bu proses müəssisənin təhlükəsizlik səviyyəsinin yüksəldilməsində mühüm rol oynayır.

İqtisadiyyat obyektlərinin planlaşdırılması, layihələndirilməsi və tikilməsi zamanı təhlükəsizlik, etibarlılıq və dayanıqlılıq prinsipləri əsas götürülür. Obyektlər təbii və texnogen təhlükələrin təsiri nəzərə alınmaqla təhlükəsiz ərazilərdə yerləşdirilməli, möhkəm konstruksiyalar və müasir mühəndis həlləri tətbiq edilməlidir. Layihələndirmə zamanı yanğın təhlükəsizliyi, seysmik davamlılıq, enerji və su təchizatının fasiləsizliyi, ehtiyat rabitə və mühafizə sistemləri təmin olunmalıdır. Tikinti prosesində normativ sənədlərin tələblərinə riayət edilməli və istifadə olunan materialların keyfiyyəti ciddi nəzarətdə saxlanılmalıdır. Bu tələblər fövqəladə hallar zamanı obyektlərin fəaliyyətinin davamlılığını və insanların təhlükəsizliyini təmin etməyə xidmət edir.

İqtisadiyyat obyektlərinin planlaşdırılması, layihələndirilməsi və tikilməsi zamanı təhlükəsizlik, etibarlılıq və dayanıqlılıq əsas tələblər hesab olunur. Obyektlər təhlükəli zonalardan kənarda yerləşdirilməli, tikinti zamanı möhkəm və keyfiyyətli materiallardan istifadə edilməlidir. Layihələndirmədə yanğın təhlükəsizliyi, seysmik davamlılıq, enerji və su təchizatının fasiləsizliyi, rabitə və ehtiyat sistemləri nəzərə alınmalıdır. Tikinti işləri qüvvədə olan norma və standartlara uyğun aparılmalı, fövqəladə hallarda insanların təxliyəsi və obyektin fəaliyyətinin davamlılığı üçün lazımi şərait yaradılmalıdır. Bu tələblər obyektlərin təhlükəsiz və etibarlı fəaliyyətini təmin etməyə xidmət edir.

İqtisadiyyat obyektlərinin işinin dayanıqlığının qiymətləndirilməsi nüvə partlayışının zədələyici amillərinin istehsal prosesinə və infrastruktura təsirinin müəyyən edilməsini əhatə edir. Qiymətləndirmə zamanı zərbə dalğası, işıq şüalanması, nüfuzedici radiasiya, radioaktiv çirklənmə və elektromaqnit impulsunun obyektlərə təsiri təhlil edilir. Binaların möhkəmliyi, avadanlıqların etibarlılığı, enerji və rabitə sistemlərinin dayanıqlığı, həmçinin mühafizə qurğularının vəziyyəti araşdırılır. Əldə olunan nəticələr əsasında zəif cəhətlər müəyyən edilir və dayanıqlığın artırılması üçün mühəndis-texniki və təşkilati tədbirlər hazırlanır. Bu qiymətləndirmə fövqəladə hallarda obyektlərin fəaliyyətinin davamlılığını təmin etmək üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Sürət təzyiqinin qurğu və avadanlıqlara təsirinə görə obyektin dayanıqlığının qiymətləndirilməsi zərbə dalğasının yaratdığı hava axınının texniki qurğulara təsirinin müəyyən edilməsidir. Qiymətləndirmə zamanı avadanlıqların möhkəmliyi, dayaq konstruksiyalarının vəziyyəti, boru xətləri, rabitə və enerji sistemlərinin davamlılığı təhlil edilir. Sürət təzyiqinin təsiri nəticəsində avadanlıqların deformasiyası, aşması və ya sıradan çıxması mümkündür. Əldə olunan nəticələrə əsasən zəif hissələr müəyyən edilir və onların möhkəmləndirilməsi üçün mühəndis-texniki tədbirlər hazırlanır. Bu qiymətləndirmə obyektin fövqəladə hallarda etibarlı fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır.

Obyektin işinin dayanıqlığının işıq şüalanmasının təsirinə görə qiymətləndirilməsi nüvə partlayışı zamanı yaranan güclü işıq və istilik şüalarının bina, qurğu, avadanlıq və materiallara təsirinin müəyyən edilməsidir. Qiymətləndirmə zamanı tikinti materiallarının yanıcılığı, avadanlıqların istiliyədavamlılığı, yanğın təhlükəsi və mühafizə vasitələrinin effektivliyi təhlil edilir. Güclü işıq şüalanması yanğınların baş verməsinə, materialların zədələnməsinə və istehsal prosesinin dayanmasına səbəb ola bilər. Əldə olunan nəticələr əsasında obyektin zəif cəhətləri müəyyən edilir və yanğından mühafizə, istilik izolyasiyası və digər mühəndis-texniki tədbirlər planlaşdırılır. Bu qiymətləndirmə obyektin fövqəladə hallarda təhlükəsiz fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır

Obyektlərin işinin dayanıqlığının nüfuzedici radiasiyanın təsirinə görə qiymətləndirilməsi nüvə partlayışı zamanı yaranan qamma şüaları və neytron axınının bina, avadanlıq, işçi heyəti və istehsal prosesinə təsirinin müəyyən edilməsidir. Qiymətləndirmə zamanı mühafizə qurğularının effektivliyi, tikinti materiallarının radiasiyadan qoruma qabiliyyəti, avadanlıqların dayanıqlığı və işçi heyətinin təhlükəsizliyi təhlil edilir. Nüfuzedici radiasiya insanların sağlamlığına zərər verə, elektron avadanlıqların işinə mənfi təsir göstərə və istehsal prosesini poza bilər. Əldə olunan nəticələr əsasında radiasiyadan mühafizə tədbirləri və təhlükəsizlik planları hazırlanır. Bu qiymətləndirmə obyektin fövqəladə hallarda etibarlı fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Obyektin işinin dayanıqlığının radioaktiv zəhərlənmə şəraitində qiymətləndirilməsi radioaktiv çirklənmənin istehsal prosesinə, işçi heyətinə və texniki avadanlıqlara təsirinin müəyyən edilməsidir. Qiymətləndirmə zamanı radiasiya səviyyəsi, çirklənmə zonası, işçi heyətinin mühafizə imkanları və obyektin fəaliyyətini davam etdirmə qabiliyyəti təhlil edilir. Radioaktiv zəhərlənmə işçilərin sağlamlığına təhlükə yarada, avadanlıqların istismarını çətinləşdirə və istehsalın dayanmasına səbəb ola bilər. Əldə olunan nəticələrə əsasən fərdi və kollektiv mühafizə tədbirləri, dezaktivasiya işləri və təhlükəsiz iş rejimi müəyyən edilir. Bu qiymətləndirmə fövqəladə hallarda obyektin dayanıqlı və təhlükəsiz fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır.

Obyektlərin dayanıqlığının nüvə partlayışının elektromaqnit impulsunun (EMP) təsirinə görə qiymətləndirilməsi elektron avadanlıqların, rabitə və idarəetmə sistemlərinin bu təsirə davamlılığının müəyyən edilməsidir. Qiymətləndirmə zamanı enerji təchizatı, kompüter sistemləri, avtomatlaşdırılmış idarəetmə qurğuları və rabitə vasitələrinin etibarlılığı təhlil edilir. Elektromaqnit impulsu elektron avadanlıqların sıradan çıxmasına, məlumatların itirilməsinə və istehsal prosesinin pozulmasına səbəb ola bilər. Əldə olunan nəticələr əsasında ekranlaşdırma, torpaqlama, ehtiyat enerji mənbələrinin yaradılması və digər mühafizə tədbirləri planlaşdırılır. Bu qiymətləndirmə obyektlərin fövqəladə hallarda fasiləsiz və təhlükəsiz fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm əhəmiyyət daşıyır.