Mülki müdafiə və ilkin tibbi yardımMövzu planı

«Mülki müdafiə haqqında AR-nın qanunu». FH-da MM-nin rolu, məqsədi, tapşırıqları və təşkili prinsipləri. MM qüvvələri. Sənaye obyektlərində MM-in təşkili, hərbiləşdirilməmiş dəstələri.

FH, onların təsnifaiı.Texnogen xarakterli FH və təsnifatı. Radiasiya təhlükəli obyektlər.İonlaşdırıcı şüalar. Şüalanma dozası və doza gücü. Şüa xəstəliyi. İcazə verilən şüalanma dozaları.AES qəzalarında yerin radioaktiv zəhərlənməsi.

Nüvə partlayışı,AES qəzası nəticəsində yaranan radiasiya şəraitlərinin proqnoz və kəşfiyyat məlumatları əsasında aşkarı və xəritəyə çəkilməsi. Radiasiya şəraitinin qiymətləndirilməsi.

Kimyəvi təhlükəli obyektlər.Kimyəvi təhlükəli maddələr, onların təsnifat, əsas fiziki xassə və insanlara təsiri. Partlayış, yanğın təhlükəli qəzalar, onların əsas xarakteristikaları.

KTM çıxımı və kimyəvi silahın tətbiqi nəticəsində yaranan kimyəvi şəraitin qiymətləndirilməsi

Harbi xarakterli fövqəladə hallar. Nüvə silahı. Nüvə sursatları və parlayışları. Nüvə parlayışlarının əsas zədələyici amilləri

Kimyəvi silah. Zəhərləyici maddələr və onların təsnifatı. Bakterioloji (bioloji) silah. Adi qırğın vasitələri. Təbii xarakterli fövqəladə hallar

FH-da yaranan şəraitin aşkarı və qiymətləndirilməsi.Radiasiya nəzarəti (dozimetrik), radiasiya və kimyəvi kəşfiyyat cihazlarının istifadəsi. DP-5V (DP-5B), İMD-1, DP-22V (İD-1, İD-11), VPXR cihazlarının təyinatı,dəsti, quruluşu, işə hazırlaması və istifadəsi

Radiasiya, kimyəvi, partlayış və yanğın şəraiti haqqında anlayış, onların aşkarı və qiymətləndirilmə üsuları İonlaşdırıcı şüalanmanın aşkarı və ölçülməsi üsulları. MM sistemində tətbiq olunan radiasiya, kimyəvi kəşfiyyat və dozimetrik nəzarət cihazları. Onların təsnifatı, təyinatı və qısa xarakteristikaları

Mühəndis şəraitinin aşkarı və qiymətləndirilməsi. Dağılma və yanğın zonalarının sərhədlərinin təyin edilməsi

FH-da əhalinin mühafizəsinin əsas prinsipləri və üsulları. Radiasiya və kimyaya qarşı mühafizə tədbirləri.MM-in vahid xəbərdarlıq siqnalları.Sənaye obyektlərinin personalının, MM dəstələrinin şəxsi heyəti və işləməyən əhalinin FH-a hazırlanması

«Mülki müdafiə haqqında AR-nın qanunu». FH-da MM-nin rolu, məqsədi, tapşırıqları və təşkili prinsipləri. MM qüvvələri. Sənaye obyektlərində MM-in təşkili, hərbiləşdirilməmiş dəstələri

«Mülki müdafiə haqqında AR-nın qanunu». FH-da MM-nin rolu, məqsədi, tapşırıqları və təşkili prinsipləri. MM qüvvələri. Sənaye obyektlərində MM-in təşkili, hərbiləşdirilməmiş dəstələri

FH-da əhalinin mühafizəsinin əsas prinsipləri və üsulları. Radiasiya və kimyaya qarşı mühafizə tədbirləri.MM-in vahid xəbərdarlıq siqnalları.Sənaye obyektlərinin personalının, MM dəstələrinin şəxsi heyəti və işləməyən əhalinin FH-a hazırlanması

Fərdi mühafizə vəsaitləri, onların təsnifatı. Tənəffüs üzvlərinin FMV, onların təsnifatı və təyinatları. Dərinin fərdi mühafizə vasitələri, onların təsnifatı və təyinatları. Gözlərin fərdi mühafizə vasitələri. Tibbi fərdi mühafizə vasitələri və onların təyinatı

Əleyhqazdan istifadə qaydaları. R-2 respiratorunun seçilməsi, istifadə edilməsi. L-1 yüngül mühafizə kostyumunun (yaxud OZK ümumqoşun mühafizə kom-plektinin) istifadə edilməsi.Pambıq-tənzif sarğının hazırlanması, istifadəsi

MM-nin mühafizə qurğularının təyinatı və təsnifatı. Sığınacaqlar, onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı təyinatlı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları,iş rejimi. Radiasiya əleyhinə daldanacaqlar (radiasiya daldanacaqları), onların təyinatı, təsnifatı, əsas və yardımçı otaqları, mühəndis-texniki avadanlıqları. Sadə daldanacaqlar, növləri və quruluşları. Mühafizə qurğularının sülh dövründə saxlanılma və istifadəsi

MM-nin mühafizə qurğuları. Sənaye obyektlərinin fəhlə və qulluqçularının mühəndis mühafizəsinin qiymətləndirilməsi. Mühafizə qurğularının istifadəsi. Mühafizə qurğularının əhalinin qəbuluna hazırlanması. Mühafizə qurğularında əhalinin yerləşdirilməsi. Mühafizə qurğularında əhalinin davranış qaydaları

Fövqəladə hallarda əhalinin köçürülməsi. Köçürmənin mahiyyəti və üsulları. Köçürmə orqanları, onların tərkibi və vəzifələri. Köçürmənin təminatı və həyata keçirilməsi

Sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığının mahiyyəti, məzmunu. Obyektin dayanıqlığına təsir edən amillər

FH-da sənaye obyektlərinin işinin dayanıqlığı. Sənaye obyekt-lərinin işinin dayanıqlığının nüvə partlayışının zərbə dalğası-nın, işıq şüalanmasının, radiasiya şəraitinin, yanacaq-hava qarışığı partlayışının və KTM kimyəvi zəhərlənmə şəraitinin təsirinə görə qiymətləndirilməsinə aid məsələlərin həlli

Sənaye obyektlərinin dayanıqlığının tədqiqatının aparılması. Mülki müdafiənin mühəndis-texniki tədbirləri

FH-da keçirilən xilasetmə və digər təxirəsalınmaz işlərin (X və DTİ) məqsəd,mahiyyət və tapşırıqları. X və DTİ təşkili və yerinə yetirilməsi. X və DTİ-nin keçirilməsi üçün cəlb olunan qüvvə və vəsaitlər

Xüsusi təmizləmənin keçirilməsi. Qismi xüsusi təmizləmənin – dezaktivizasiyanın, deqazasiyanın və dezinfeksiyanın keçirilməsi. am və qismi sanitar təmizləmənin keçirilməsi. İPP-8 (İPP-9, İPP-10) kimyaya qarşı fərdi paket, onun təyinatı, dəsti və istifadə qaydası. Xüsusi təmizəmədə təhlükəsizlik tədbirləri

FH-da X və DTİ-nin təşkili və keçirilməsində obyekt dəstə komandirinin işinin mahiyyəti, məzmunu və ardıcıllığı. Xüsusi təmizləmənin təşkili və həyata keçirilməsi. FH-da obyektlər və MM dəstələrinin fəaliyyətinin idarə olunması

İlkin tibbi yardım haqqında anlayış. Əhalinin sağlamlığının qorunasının hüquqi-normativ bazası

İlkin tibbi yardım qaydaları və sağlamlığın qorunması üzrə qanunvericiliyin praktik tətbiqi

Fövqəladə halların qarşısının alınması və belə hallarda fəaliyyət üzrə Azərbaycan Dövlət Sistemi. Fövqəladə hallar Nazirliyinin qüvvə və vəsitələri. Mülki Müdafiə tibb xidmətinin qüvvə və vasitələri. Təcili tibbi yardım xidməti.

İlkin tibbi yardımın təşkili: fövqəladə hallarda FHN-in, Mülki Müdafiə tibb xidmətinin və təcili tibbi yardımın qüvvə və vasitələrinin tətbiqi

Burxulma, çıxıq və sınıq haqqında anlayış. Burxulma, çıxıq və sınıq zamanı ilkin tibbi yardım. Sınmış sümüklərin hərəkətsizləşdirilməsi

Burxulma, çıxıq və sınıqlar zamanı ilk yardım bacarıqları və sümüklərin hərəkətsizləşdirilməsi praktikası

Qanaxma növləri. Kapilyar, venoz və arterial qanaxmalarda ilkin tibbi yardım. Bintləmə qaydaları, jqutun qoyulması

Qanaxma zamanı ilk yardım: kapilyar, venoz və arterial qanaxmalarda yardım üsulları və praktik tətbiqlər

Ürək-ağciyar reanimasiyası. Süni tənəffüsün verilməsi. Ürəyin masajı

KPR (kardiopulmonar reanimasiya) üzrə praktiki məşğələ: süni tənəffüs və ürək masajı ilə həyati funksiyaların bərpası

Yanıqların dərəcələrə bölünməsi. Termik və kiınyəvi yarnıqlar zamanı ilkin tibbi yardım. Gözlərin termik yanıqları zamanı ilkin tibbi yardım. İstivurma və günvurmada ilkin tibbi yardım. Kimyəvi təhlükəli maddələrlə zəhərlənməda və qida zəhərlənməsində ilkin tibbi yardım

Suda boğulanların xilas edilməsi üsulları. Şirin və daniz sularında boğulmalarda ilkin tibbi yardım. Qida boğulmasında ilkin tibbi yardım. Elektrik cərəyanı ilə zədələnmədə zərərçəkənin elektrik cərəyənından azad edilməsi və ilkin tibbi yardımın göstərilməsi. Hipotermiya və donvurma haqqında anlayış. Hipotermiya və donvurmada ilkin tibbi yardım

Suda və qida boğulmalarında, elektrik cərəyanı ilə zədələnmələrdə, hipotermiya və donvurmada ilk yardım tədbirlərinin praktiki tətbiqi

İonlaşdırıcı şüalanmaların aşkar edilməsi və ölçülməsi üsulları; mülki müdafiə sistemində tətbiq edilən radiasiya, kimyəvi kəşfiyyat və dozimetrik nəzarət cihazlarının (DP-5V, İMD-1, DP-22V və s.) təsnifatı, təyinatı, quruluşu və iş prinsiplərinin müstəqil şəkildə araşdırılması.

Tənəffüs üzvlərinin, dərinin, gözlərin fərdi mühafizə vasitələrinin (FMV) və tibbi fərdi mühafizə paketlərinin təsnifatı; mülki əhali və MM dəstələri üçün FMV-lərin (əleyhqazlar, respiratorlar, xüsusi geyimlər) seçilməsi, ölçülərinin təyini və saxlanılması qaydalarının təhlili.

Radiasiya təhlükəli obyektlərin (məsələn, AES-lərin) qəza strukturu; ionlaşdırıcı şüalanmanın insan orqanizminə fəsadları (şüa xəstəliyi), radioaktiv zəhərlənmə zonaları, qəza zamanı tətbiq olunan təhlükəsizlik rejimləri və yod profilaktikası tədbirlərinin öyrənilməsi.

Mülki müdafiənin mühəndis qurğularının (sığınacaqlar, radiasiya əleyhinə daldanacaqlar və sadə daldanacaqlar) memarlıq-planlaşdırma strukturu, daxili mühəndis-texniki avadanlıqları (FVA sistemləri); qurğuların əhalinin qəbuluna hazırlanması və sığınacaqlarda davranış qaydalarının araşdırılması.

Təbii xarakterli fövqəladə hallardan olan zəlzələlərin yaranma səbəbləri, seysmik zonalar, zəlzələnin gücünün qiymətləndirilməsi şkalaları (Rixter və MSK-64); seysmik risklərin azaldılması, zəlzələdən əvvəl, zəlzələ anında və zəlzələdən sonra davranış qaydaları və fəaliyyət taktikası.

FH zamanı evakuasiya tədbirlərinin mahiyyəti, növləri (qismən, kütləvi, lokal) və köçürmə üsulları; köçürmə komissiyalarının, toplanış və qəbul məntəqələrinin təşkili, köçürmənin nəqliyyat, tibbi və maddi-texniki təminatının strukturunun tədqiq edilməsi.

Meteoroloji xarakterli təbii fəlakətlərin (qasırğa, fırtına, tufan, çovğun, burağan) yaranma mexanizmləri, sürət parametrləri (Bofort şkalası) və törətdiyi dağıntılar; meteoroloji FH-lar zamanı erkən xəbərdarlıq sistemləri və əhalinin mühafizə tədbirləri.

Sənaye və iqtisadiyyat obyektlərinin FH-da fəaliyyətinin dayanıqlığı anlayışı; obyektlərin zərbə dalğasına, işıq şüalanmasına, yanğınlara və kimyəvi-radiasiya şəraitinə qarşı dözümlülüyünün tədqiqi prinsipləri və dayanıqlığı yüksəltmək üçün mühəndis-texniki tədbirlərin planlaşdırılması.

FH-larda tibbi reaksiyanın təşkili; Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) müvafiq qurumları, Mülki Müdafiə tibb xidməti, Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım xidmətlərinin strukturu, qarşılıqlı fəaliyyəti, hadisə yerində triaj (zərərçəkənlərin çeşidlənməsi) prinsipləri və tibbi vəsaitlər.