Mühəndis qrafikasıSillabus

Fənn kodu

İF-3935y

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

180

Semestr

Payız semestri

Akademik il

—

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

mühazirə-15 saat, seminar- 30 saat, laboratoriya- 15 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

120 saat

«Mühəndis qrafikası» fənni 050606 – «Ekologiya mühəndisliyi» ixtisası üzrə baka-lavriat pilləsində təhsil alan tələbələr üçün tədris olunan ixtisaslaşmanın ixtisas fənlərinə aid edilir. Ali-texniki məktəblərdə tədris olunan bir sıra ümumtexniki fənlər içərisində mexaniki profilli istiqamətlərdə tədris olunan «Mühəndis qrafikası» fənnin xüsusi yeri vardır. Yüksək ixtisaslı texniki kadrların hazırlanmasında əhəmiyyətli rol oynayan bu fənn dövlət stan-dartının (QOST) - Konstruktor Sənədlərinin Vahid Sisteminin (KSVS) və standarlaş¬dırma üzrə beynəlxalq təşkilatın (İSO) tələblərinə cavab verə biləcək texniki çertyojların tərtibinin nəzəri və təcrübü əsaslarının öyrənilməsilə məşğul olur. Müasir kompüter qrafikasında 3D modellərin yaradılması və onlar əsasında KSVS əsasında 2D cizgilərin avtomatik alınması əsas yer tutur.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Mühəndis qrafikasının əsas anlayışlarını, prinsiplərini və standartlarını izah edə biləcək. Nöqtə, düz xətt, müstəvi və həndəsi cisimlərin proyeksiyalarını düzgün qura biləcək. Texniki çertyojları oxuya, təhlil edə və onların əsas elementlərini müəyyən edə biləcək. Detalların görünüşlərini, kəsiklərini və sadə texniki təsvirlərini mühəndis qrafikası qaydalarına uyğun hazırlaya biləcək. Çertyojlarda miqyas, ölçüləndirmə, şərti işarələr və digər qrafik təsvir vasitələrindən düzgün istifadə edə biləcək. Mühəndis qrafikası məsələlərini proyeksiya və həndəsi qurma üsullarından istifadə etməklə həll edə biləcək. Müasir kompüter qrafikası və CAD proqramlarından istifadə etməklə ikiölçülü və üçölçülü texniki təsvirlər hazırlaya biləcək.

1. 1.
   Mühəndis qrafikasının predmeti. Çertyojların tərtibi üçün bəzi standartlar. Həndəsi qurmalar.(M)Mühazirə
2. 2.
   Nöqtə. Nöqtənin ortoqonal proyeksiyaları. Düz xəttin proyek¬si¬ya¬ları, izləri və əsl boyunun təyini (düzbucaqlı üçbucaq və proyeksiya müstəvilərinin əvəz edilməsi üsulu). Nöqtənin düz xəttə mənsub olması. İki düz xəttin fəzada qarşılıqlı vəziyyətləri. (M)Mühazirə
3. 3.
   Müstəvinin verilmə üsulları. Nöqtə və xəttin müstəviyə mənsub olması. Müstəvilə düz xəttin və iki müstəvinin qarşılıqlı vəziyyəti. (M)Mühazirə
4. 4.
   Çoxüzlülər və fırlanma səthlərinin ortoqonal proyeksiyaları. Nöqtə və xətlərin səthlərə mənsubluğu. Səthlərin düz xət və müstəvilə kəsişməsi (xüsusi hal). (M)Mühazirə
5. 5.
   Çoxüzlülər və fırlanma səthlərinin ortoqonal proyeksiyaları. Nöqtə və xətlərin səthlərə mənsubluğu. Səthlərin düz xət və müstəvilə kəsişməsi (xüsusi hal). (M)Mühazirə
6. 6.
   Detal birləşmələri haqqında ümumi məlumat. Detallarda və birləşmələrdə yivlərin təsviri və işarə olunması. Standart yivli detalların cizgisi. Detal birləşmələrində istifadə edilən emprik düsturlar. Qaynaq, lehim və yapışqan birləşmələrinin çertyojda təsviri. Digər növ birləşmələr və ötürmələrin cizgidə təsviri.(M)Mühazirə
7. 7.
   Eskizlər və işçi çertyojlar. Yığım vahidinin tərtibi ardıcıllığı. Yığım vahidinin ümumi görünüş çertyoju şərtiliklər və sadələşmələr haqqında. Təsnifat cədvəli. Yığım vahidinin oxunması və hissələrə ayrılması ardıcıllığı.(M)Mühazirə
8. 8.
   Çertyoj standartları: formatlar, miqyaslar, xətlərin növləri, şriftlər, materialların şərti işarələri, çertyojda ölçülərin göstərilməsi. Əsas yazının yerinə yetirilməsi.(S)Məşğələ
9. 9.
   Həndəsi qurmalar. Qovuşmalar. İki düz xəttin qovuşması. Düz xətlə çevrənin və iki çevrənin qovuşması. Sadə konturların çəkil¬məsinə aid məşğələ. Sərbəst işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (1-ci məsələ).(S)Məşğələ
10. 10.
    Maillik və konusluğun qurulması (xətkeş və pərgardan və ya AutoCAD proqramından istifadə etməklə). sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (2-ci məsələ(S)Məşğələ
11. 11.
    Çertyojların tərtibinin nəzəri əsasları. Nöqtənin ortoqonal proyek¬siyaları. Ümumi və xüsusi vəziyyətdə olan nöqtələrin təsviri sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (3-cüi məsələ)(S)Məşğələ
12. 12.
    Duz xəttin kompleks çertyoju, xüsusi vəziyyətləri, izləri haqqında. Proyeksiya müstəvilərinin əvəz edilməsi üsulu ilə düz xətt parçasının əsl boyunun qurulması. İki düz xəttin fəzada qarşılıqlı vəziyyətinə aid məşğələ.(S)Məşğələ
13. 13.
    Müstəvinin verilmə üsulları və xüsusi vəziyyətli müs¬təvilər. Düz xəttin və nöqtənin müstəviyə mənsub olması (xüsusi hal). Düz xətlə müstəvinin və iki müstəvinin kəsişməsinə aid məşğələ (xüsusi hal).(S) Məşğələ
14. 14.
    Səthlərin (prizma, piramida, silindr, konus) çertyojda təsviri. Nöqtə və xəttin səthlərə mənsub olması. Səthlərin müstəvi və düz xətlə kəsişməsi (xüsusi hal). sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (4-cü məsələ)(S)Məşğələ
15. 15.
    Çertyojda təsvirlər: görünüşlər, kəsiklər, en kəsiklər. Sadə fəza fiqurlarının görünüşlərinin qurulmasına aid fərdi tapşırıgların yerinə yetirilməsi. 1 №-li sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (5-ci məsələ, ənənəvi üsulla və AutoCAD proqramında).(S)Məşğələ
16. 16.
    Kvadrat, çevrənin və naturadan verilmiş detalın aksonometrik proyeksiyaları. 1 №-li sərbət işin tapşırıqlarının verilməsi və izahı (6-ci məsələ).(S)Məşğələ
17. 17.
    Birləşmələr haqda ümumi məlumat. Yivli birləşmələr və onun ele¬ment-lərinin cizgilərinin tərtibinə (bolt, qayka, vint) aid ənənəvi üsulla və ya AutoCAD proqramında 2D cizgi kimi yerinə yetirilməsinə aid məş¬ğələ. Sİ №4-ün tapşırığının verilməsi (1-ci məsələ)(S)Məşğələ
18. 18.
    Yivli birləşmələr. Emprik düsturlardan istifadə etməklə bolt, vint birləşməsi və onun elementlərinin cizgilərinin tərtibinə aid məşğələ. (S)Məşğələ
19. 19.
    Sökülməyən birləşmələr, birləşmələrin digər növləri və ötürmələr. Qaynaq, lehim, yapışqan birləşmələrinin təsviri və işarə olunmasına aid məşğələ. (S)Məşğələ
20. 20.
    Eskizlər. Eskizlər haqqında məlumat, yerinə-yetirilməsi ardıcıllığı və tətbiq sahələri. Naturadan verilmiş yivli detalın eskizinin çəkilməsi ardıcıllığı. Sİ №5-in tapşırığının verilməsi (1-ci məsələ)(S)Məşğələ
21. 21.
    Yığımın ümumi görünüş cizgisi. Yığım cizgisində istifadə edilən şərtiliklər və sadələşdirmələr. Yığım vahidinin ümumi görünüş cizgi¬sinin oxunması və hissələnməsinə aid məşğələ. Sİ №5-in tapşırığının verilməsi (2-ci məsələ)(S)Məşğələ
22. 22.
    Müasir komputer texnologiyalarında vektor qrafika haqqında ümumi məlumat. AutoCAD proqramında 3D modeldən avtomatik 2D cizgilərin qurulması və çapı.(M) Yığım vahidinin ümumi görünüş cizgi¬sinin oxunması və hissələn¬mə-sinə aid məşğələ(S)Məşğələ
23. 23.
    LAB. №1. Təhkükəsizlik texnikası ilə tanışlıq. AutoCAD proqramı ilə tanışlıq. Line və Mtext əmrlərindən istifadə etməklə əsas yazıların yerinə yetirilməsi və şablon kimi yadda saxlanması.Laboratoriya
24. 24.
    LAB. №1. Təhkükəsizlik texnikası ilə tanışlıq. AutoCAD proqramı ilə tanışlıq. Line və Mtext əmrlərindən istifadə etməklə əsas yazıların yerinə yetirilməsi və şablon kimi yadda saxlanması.Laboratoriya
25. 25.
    LAB. №2. AutoCAD proqramında 2D-də çəkmə, redaktəetmə, ölçülərin qoyulması və həndəsi qurmalardan istifadə etməklə KSVS-uyğun konturların çəkilməsi və ölçülərinin qoyulması.Laboratoriya
26. 26.
    LAB. №2. AutoCAD proqramında 2D-də çəkmə, redaktəetmə, ölçülərin qoyulması və həndəsi qurmalardan istifadə etməklə KSVS-uyğun konturların çəkilməsi və ölçülərinin qoyulması.Laboratoriya
27. 27.
    LAB.№3. Üçbucaq müstəvisinin kompleks cizgisinin çəkilməsi (L)Laboratoriya
28. 28.
    LAB. №3. AutoCAD proqramında verilmiş modelin iki görünüşünə görə üçüncü görünüşünün, lazımı kəsiklərinin verilməsi və stillərdən istifadə etməklə ölçülərin qoyulması.Laboratoriya
29. 29.
    LAB. №4. AutoCAD proqramında 3D modellərin yaradılması, redaktəsi və realistik görünüş üçün vasitələrdən istifadə etməklə verilmiş 3D modelin qurulması, dizaynı, avtomatik 2D cizgilərinin alınması, çapı.Laboratoriya
30. 30.
    LAB. №4. AutoCAD proqramında 3D modellərin yaradılması, redaktəsi və realistik görünüş üçün vasitələrdən istifadə etməklə verilmiş 3D modelin qurulması, dizaynı, avtomatik 2D cizgilərinin alınması, çapı.Laboratoriya

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.