Subject · Nəqliyyat mühəndisliyi

: yol hərəkətinin təşkilinin kompleks sxemlərinin layihələndirilməsiTopics

MS-01266 creditsAutumn semesterElective2025-2026

Topic plan

The subject's topics and the learning outcomes attached to each one.

15 topics

1. Yhtks-nin nəzəri əsasları və şəhər mobilliyi: yhtks-nin məqsədi, tərkibi, normativ-hüquqi bazası. avropa (sustainable urban mobility planning – sump) və abş təcrübəsi.
Lecture
2. Yol hərəkəti parametrlərinin tədqiqi və məlumatların toplanması: axının intensivliyi, sıxlıq, sürət və buraxılış qabiliyyəti. müasir gps, radar, looper və ai-video analitika detektorları.
Lecture
3. : nəqliyyat düyünləri və kəsişmələrin layihələndirilməsi: birsəviyyəli və çəkisəviyyəli kəsişmələr, dairəvi hərəkət (roundabouts) və turbo-dairələr. buraxılış qabiliyyətinin HCM metodikası ilə hesabı
Lecture
4. Svetofor tənzimlənməsinin nəzəriyyəsi və layihələndirilməsi: fazaların bölgüsü, kritik axınlar, i̇zləmə intervalı və webster alqoritmi ilə sikl müddətinin hesablanması.
Lecture
5. : koordinasiyalı svetofor idarəetməsi ("yaşıl dalğa"): şəbəkə daxilində koordinasiya, magistral küçələrdə fazaların sürüşdürülməsi (offset), band-width optimallaşdırılması.
Lecture
6. İctimai nəqliyyatın təşkili və önlik sistemləri: avtobus zolaqları (dedicated bus lanes), BRT və LRT sistemlərinin nəqliyyat axınına inteqrasiyası. TSP (transit signal priority).
Lecture
7. Dayanacaq və parklama i̇nfrastrukturunun layihələndirilməsi: parklama tələbatının proqnozlaşdırılması, on-street/off-street parklama, dinamik qiymətləndirmə və parklama idarəetmə sxemləri.
Lecture
8. Mikro və makro nəqliyyat modelləşdirilməsi: modelləşdirmə proqramlarının (ptv vissim, visum, aimsun) iş prinsipi. 4-pilləli modelləşdirmə (trip generation, distribution, mode choice, assignment).
Lecture
9. : piyada və mikro-mobillik i̇nfrastrukturunun təşkili: piyada axınlarının təhlili, velosiped zolaqları, skuterlər və "sakit hərəkət zonaları" (traffic calming zones - 30 km/s).
Lecture
10. Yol hərəkəti təhlükəsizliyi mühəndisliyi və audi̇t: "vision zero" konsepsiyası, qəza ocaqlarının (black spots) tespiti, yol hərəkəti təhlükəsizliyi auditi (rsa) prosedurları.
Lecture
11. : i̇ntellektual nəqliyyat sistemləri (i̇ns) və dinamik i̇darəetmə: dəyişkən məlumat lövhələri (vms), adaptiv svetofor i̇darəetməsi (scats, scoot), smart şəhər i̇ns arxitekturası.
Lecture
12. Yhtks-də yük nəqliyyatının və logistikanın tənzimlənməsi: şəhərdaxili yük daşımaları (urban freight), daxilolma məhdudiyyətləri, yük terminalları və "last-mile" logistika zonaları.
Lecture
13. Ekoloji təsir və davamlı hərəkətlilik (sump): yol hərəkətindən yaranan zərərli qazların (co2, nox) və səs-küyün qiymətləndirilməsi, ekoloji zonaların (low emission zones) salınması
Lecture
14. Yhtks-nin texniki-i̇qtisadi qiymətləndirilməsi və tətbiqi: tədbirlərin iqtisadi səmərəliliyi (bcr - benefit-cost ratio), yol istifadəçilərinin vaxt itkisinin iqtisadi dəyəri (voc & vot).
Lecture
15. Yhtks layihə sənədləşməsi və gələcək trendlər: avtonom nəqliyyat vasitələri (avs) və v2x texnologiyalarının hərəkətin təşkilinə təsiri. YHTKS baş planının yekun tərtibi.
Lecture

: yol hərəkətinin təşkilinin kompleks sxemlərinin layihələndirilməsiTopics

Topic plan

1. Yhtks-nin nəzəri əsasları və şəhər mobilliyi: yhtks-nin məqsədi, tərkibi, normativ-hüquqi bazası. avropa (sustainable urban mobility planning – sump) və abş təcrübəsi.

2. Yol hərəkəti parametrlərinin tədqiqi və məlumatların toplanması: axının intensivliyi, sıxlıq, sürət və buraxılış qabiliyyəti. müasir gps, radar, looper və ai-video analitika detektorları.

3. : nəqliyyat düyünləri və kəsişmələrin layihələndirilməsi: birsəviyyəli və çəkisəviyyəli kəsişmələr, dairəvi hərəkət (roundabouts) və turbo-dairələr. buraxılış qabiliyyətinin HCM metodikası ilə hesabı

4. Svetofor tənzimlənməsinin nəzəriyyəsi və layihələndirilməsi: fazaların bölgüsü, kritik axınlar, i̇zləmə intervalı və webster alqoritmi ilə sikl müddətinin hesablanması.

5. : koordinasiyalı svetofor idarəetməsi ("yaşıl dalğa"): şəbəkə daxilində koordinasiya, magistral küçələrdə fazaların sürüşdürülməsi (offset), band-width optimallaşdırılması.

6. İctimai nəqliyyatın təşkili və önlik sistemləri: avtobus zolaqları (dedicated bus lanes), BRT və LRT sistemlərinin nəqliyyat axınına inteqrasiyası. TSP (transit signal priority).

7. Dayanacaq və parklama i̇nfrastrukturunun layihələndirilməsi: parklama tələbatının proqnozlaşdırılması, on-street/off-street parklama, dinamik qiymətləndirmə və parklama idarəetmə sxemləri.

8. Mikro və makro nəqliyyat modelləşdirilməsi: modelləşdirmə proqramlarının (ptv vissim, visum, aimsun) iş prinsipi. 4-pilləli modelləşdirmə (trip generation, distribution, mode choice, assignment).

9. : piyada və mikro-mobillik i̇nfrastrukturunun təşkili: piyada axınlarının təhlili, velosiped zolaqları, skuterlər və "sakit hərəkət zonaları" (traffic calming zones - 30 km/s).

10. Yol hərəkəti təhlükəsizliyi mühəndisliyi və audi̇t: "vision zero" konsepsiyası, qəza ocaqlarının (black spots) tespiti, yol hərəkəti təhlükəsizliyi auditi (rsa) prosedurları.

11. : i̇ntellektual nəqliyyat sistemləri (i̇ns) və dinamik i̇darəetmə: dəyişkən məlumat lövhələri (vms), adaptiv svetofor i̇darəetməsi (scats, scoot), smart şəhər i̇ns arxitekturası.

12. Yhtks-də yük nəqliyyatının və logistikanın tənzimlənməsi: şəhərdaxili yük daşımaları (urban freight), daxilolma məhdudiyyətləri, yük terminalları və "last-mile" logistika zonaları.

13. Ekoloji təsir və davamlı hərəkətlilik (sump): yol hərəkətindən yaranan zərərli qazların (co2, nox) və səs-küyün qiymətləndirilməsi, ekoloji zonaların (low emission zones) salınması

14. Yhtks-nin texniki-i̇qtisadi qiymətləndirilməsi və tətbiqi: tədbirlərin iqtisadi səmərəliliyi (bcr - benefit-cost ratio), yol istifadəçilərinin vaxt itkisinin iqtisadi dəyəri (voc & vot).

15. Yhtks layihə sənədləşməsi və gələcək trendlər: avtonom nəqliyyat vasitələri (avs) və v2x texnologiyalarının hərəkətin təşkilinə təsiri. YHTKS baş planının yekun tərtibi.