Fənn · Nəqliyyat mühəndisliyi

: Yol hərəkətinin təşkilinin kompleks sxemlərinin layihələndirilməsiMövzu planı

MS-01266 kreditPayız semestriSeçmə2025-2026

Mövzu planı

Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.

15 mövzu

1. YHTKS-nin nəzəri əsasları və şəhər mobilliyi: YHTKS-nin məqsədi, tərkibi, normativ-hüquqi bazası. Avropa (Sustainable Urban Mobility Planning – SUMP) və ABŞ təcrübəsi.
Mühazirə
2. Yol hərəkəti parametrlərinin tədqiqi və məlumatların toplanması: Axının intensivliyi, sıxlıq, sürət və buraxılış qabiliyyəti. Müasir GPS, Radar, Looper və AI-video analitika detektorları.
Mühazirə
3. : Nəqliyyat düyünləri və kəsişmələrin layihələndirilməsi: Birsəviyyəli və çəkisəviyyəli kəsişmələr, dairəvi hərəkət (Roundabouts) və Turbo-dairələr. Buraxılış qabiliyyətinin HCM metodikası ilə hesabı
Mühazirə
4. Svetofor tənzimlənməsinin nəzəriyyəsi və layihələndirilməsi: Fazaların bölgüsü, kritik axınlar, İzləmə intervalı və Webster alqoritmi ilə sikl müddətinin hesablanması.
Mühazirə
5. : Koordinasiyalı svetofor idarəetməsi ("Yaşıl dalğa"): Şəbəkə daxilində koordinasiya, magistral küçələrdə fazaların sürüşdürülməsi (offset), band-width optimallaşdırılması.
Mühazirə
6. İctimai Nəqliyyatın Təşkili və Önlik Sistemləri: Avtobus zolaqları (Dedicated Bus Lanes), BRT və LRT sistemlərinin nəqliyyat axınına inteqrasiyası. TSP (Transit Signal Priority).
Mühazirə
7. Dayanacaq və Parklama İnfrastrukturunun Layihələndirilməsi: Parklama tələbatının proqnozlaşdırılması, On-street/Off-street parklama, dinamik qiymətləndirmə və parklama idarəetmə sxemləri.
Mühazirə
8. Mikro və Makro Nəqliyyat Modelləşdirilməsi: Modelləşdirmə proqramlarının (PTV VISSIM, VISUM, Aimsun) iş prinsipi. 4-pilləli modelləşdirmə (Trip generation, distribution, mode choice, assignment).
Mühazirə
9. : Piyada və Mikro-mobillik İnfrastrukturunun Təşkili: Piyada axınlarının təhlili, velosiped zolaqları, skuterlər və "Sakit Hərəkət Zonaları" (Traffic Calming Zones - 30 km/s).
Mühazirə
10. Yol Hərəkəti Təhlükəsizliyi Mühəndisliyi və AUDİT: "Vision Zero" konsepsiyası, qəza ocaqlarının (Black Spots) tespiti, yol hərəkəti təhlükəsizliyi auditi (RSA) prosedurları.
Mühazirə
11. : İntellektual Nəqliyyat Sistemləri (İNS) və Dinamik İdarəetmə: Dəyişkən məlumat lövhələri (VMS), Adaptiv Svetofor İdarəetməsi (SCATS, SCOOT), Smart Şəhər İNS arxitekturası.
Mühazirə
12. YHTKS-də Yük Nəqliyyatının və Logistikanın Tənzimlənməsi: Şəhərdaxili yük daşımaları (Urban Freight), daxilolma məhdudiyyətləri, yük terminalları və "Last-Mile" logistika zonaları.
Mühazirə
13. Ekoloji Təsir və Davamlı Hərəkətlilik (SUMP): Yol hərəkətindən yaranan zərərli qazların (CO2, NOx) və səs-küyün qiymətləndirilməsi, ekoloji zonaların (Low Emission Zones) salınması
Mühazirə
14. YHTKS-nin Texniki-İqtisadi Qiymətləndirilməsi və Tətbiqi: Tədbirlərin iqtisadi səmərəliliyi (BCR - Benefit-Cost Ratio), yol istifadəçilərinin vaxt itkisinin iqtisadi dəyəri (VOC & VOT).
Mühazirə
15. YHTKS Layihə Sənədləşməsi və Gələcək Trendlər: Avtonom nəqliyyat vasitələri (AVs) və V2X texnologiyalarının hərəkətin təşkilinə təsiri. YHTKS baş planının yekun tərtibi.
Mühazirə

: Yol hərəkətinin təşkilinin kompleks sxemlərinin layihələndirilməsiMövzu planı

Mövzu planı

1. YHTKS-nin nəzəri əsasları və şəhər mobilliyi: YHTKS-nin məqsədi, tərkibi, normativ-hüquqi bazası. Avropa (Sustainable Urban Mobility Planning – SUMP) və ABŞ təcrübəsi.

2. Yol hərəkəti parametrlərinin tədqiqi və məlumatların toplanması: Axının intensivliyi, sıxlıq, sürət və buraxılış qabiliyyəti. Müasir GPS, Radar, Looper və AI-video analitika detektorları.

3. : Nəqliyyat düyünləri və kəsişmələrin layihələndirilməsi: Birsəviyyəli və çəkisəviyyəli kəsişmələr, dairəvi hərəkət (Roundabouts) və Turbo-dairələr. Buraxılış qabiliyyətinin HCM metodikası ilə hesabı

4. Svetofor tənzimlənməsinin nəzəriyyəsi və layihələndirilməsi: Fazaların bölgüsü, kritik axınlar, İzləmə intervalı və Webster alqoritmi ilə sikl müddətinin hesablanması.

5. : Koordinasiyalı svetofor idarəetməsi ("Yaşıl dalğa"): Şəbəkə daxilində koordinasiya, magistral küçələrdə fazaların sürüşdürülməsi (offset), band-width optimallaşdırılması.

6. İctimai Nəqliyyatın Təşkili və Önlik Sistemləri: Avtobus zolaqları (Dedicated Bus Lanes), BRT və LRT sistemlərinin nəqliyyat axınına inteqrasiyası. TSP (Transit Signal Priority).

7. Dayanacaq və Parklama İnfrastrukturunun Layihələndirilməsi: Parklama tələbatının proqnozlaşdırılması, On-street/Off-street parklama, dinamik qiymətləndirmə və parklama idarəetmə sxemləri.

8. Mikro və Makro Nəqliyyat Modelləşdirilməsi: Modelləşdirmə proqramlarının (PTV VISSIM, VISUM, Aimsun) iş prinsipi. 4-pilləli modelləşdirmə (Trip generation, distribution, mode choice, assignment).

9. : Piyada və Mikro-mobillik İnfrastrukturunun Təşkili: Piyada axınlarının təhlili, velosiped zolaqları, skuterlər və "Sakit Hərəkət Zonaları" (Traffic Calming Zones - 30 km/s).

10. Yol Hərəkəti Təhlükəsizliyi Mühəndisliyi və AUDİT: "Vision Zero" konsepsiyası, qəza ocaqlarının (Black Spots) tespiti, yol hərəkəti təhlükəsizliyi auditi (RSA) prosedurları.

11. : İntellektual Nəqliyyat Sistemləri (İNS) və Dinamik İdarəetmə: Dəyişkən məlumat lövhələri (VMS), Adaptiv Svetofor İdarəetməsi (SCATS, SCOOT), Smart Şəhər İNS arxitekturası.

12. YHTKS-də Yük Nəqliyyatının və Logistikanın Tənzimlənməsi: Şəhərdaxili yük daşımaları (Urban Freight), daxilolma məhdudiyyətləri, yük terminalları və "Last-Mile" logistika zonaları.

13. Ekoloji Təsir və Davamlı Hərəkətlilik (SUMP): Yol hərəkətindən yaranan zərərli qazların (CO2, NOx) və səs-küyün qiymətləndirilməsi, ekoloji zonaların (Low Emission Zones) salınması

14. YHTKS-nin Texniki-İqtisadi Qiymətləndirilməsi və Tətbiqi: Tədbirlərin iqtisadi səmərəliliyi (BCR - Benefit-Cost Ratio), yol istifadəçilərinin vaxt itkisinin iqtisadi dəyəri (VOC & VOT).

15. YHTKS Layihə Sənədləşməsi və Gələcək Trendlər: Avtonom nəqliyyat vasitələri (AVs) və V2X texnologiyalarının hərəkətin təşkilinə təsiri. YHTKS baş planının yekun tərtibi.