PhilosophySyllabus

Subject code

ÜF-1303y

Credits

3

Student workload

90

Semester

Autumn semester

Academic year

2025/2026

Subject type

Elective

Form of education

Full-time

Language of instruction

Azerbaijani

In-class hours

30

Out-of-class hours

a)45 b)15

The future of azerbaijan will largely depend on the training of highly qualified personnel and competent specialists operating here. in addition to mastering their specialty in depth, the specialists we train must also have a meeting circle, must deeply assimilate the culture of our people, be able to represent it at a high level, master universal and national-spiritual values, and guide them in their practical activities. one of the ways to form these qualities in future specialists is to expand their circle of meetings. for this, it is necessary to introduce them to philosophical knowledge. from this point of view, the development of students' interest in the philosophical understanding of reality, world-historical-cultural process, and human life is one of the goals of the "philosophy" subject.

• lecture
• project-based learning
• interactive discussion
• problem-based learning
• case study
• presentations

1. 1

   CLO 1: .ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir.

2. 2

   CLO 2: .ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.

3. 3

   CLO 3: .ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.

4. 4

   CLO 4: .ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.

5. 5

   CLO 5: .ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.

6. 6

   CLO 6: .ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.

7. 7

   CLO 7: .ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir

8. 8

   CLO 8: .ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.

1. 1.
   Fəlsəfənin predmeti, cəmiyyətin mənəvi həyatında roluLecture

   Bu mövzunun məqsədi fəlsəfənin predmetini, əsas problemlərini və digər elmlərlə əlaqəsini öyrətməkdir. fəlsəfənin insanın dünyagörüşünün formalaşmasında və cəmiyyətin mənəvi inkişafında oynadığı rol izah edilir. tələbələr fəlsəfi düşüncənin mahiyyətini və funksiyalarını mənimsəyirlər.

   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
2. 2.
   Antik dövr fəlsəfəsiLecture

   Mövzunun məqsədi antik yunan və roma fəlsəfəsinin yaranmasını və inkişaf mərhələlərini öyrənməkdir. sokrat, platon, aristotel və digər filosofların ideyaları təhlil edilir. antik fəlsəfənin sonrakı fəlsəfi fikrə təsiri araşdırılır.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
3. 3.
   Qədim və orta əsrlərdə azərbaycanda fəlsəfi fikirLecture

   Bu mövzu azərbaycanda qədim və orta əsrlərdə formalaşmış fəlsəfi fikrin inkişaf xüsusiyyətlərini öyrənməyə həsr olunur. yerli mütəfəkkirlərin irsi və onların şərq fəlsəfəsində tutduğu yer araşdırılır. milli fəlsəfi ənənələrin formalaşması izah edilir.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
4. 4.
   İslam fəlsəfəsiLecture

   Mövzunun məqsədi i̇slam fəlsəfəsinin yaranma səbəblərini, inkişaf mərhələlərini və əsas istiqamətlərini öyrənməkdir. fərabi, i̇bn sina, i̇bn rüşd kimi filosofların baxışları təhlil edilir. din və fəlsəfə münasibətləri izah olunur. nəticə:

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
5. 5.
   Azərbaycan maarifçilik fəlsəfəsiLecture

   Bu mövzuda azərbaycan maarifçiliyinin ideyaları və nümayəndələrinin fəlsəfi baxışları öyrənilir. maarifçilik hərəkatının cəmiyyətin inkişafına təsiri təhlil edilir. elm, təhsil və milli tərəqqə ideyalarının əhəmiyyəti izah olunur.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
6. 6.
   Qərb fəlsəfəsiLecture

   Mövzunun məqsədi qərb fəlsəfəsinin əsas inkişaf mərhələlərini və istiqamətlərini öyrənməkdir. rasionalizm, empirizm, idealizm və digər cərəyanlar müqayisəli şəkildə təhlil edilir. müasir qərb fəlsəfi fikrinin xüsusiyyətləri izah olunur.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
7. 7.
   Fəlsəfədə varlıq və materiya problemiLecture

   Bu mövzuda varlıq, materiya və onların qarşılıqlı əlaqəsi haqqında fəlsəfi baxışlar öyrənilir. materializm və idealizm mövqeləri müqayisə edilir. kainatın mahiyyəti haqqında müxtəlif nəzəri yanaşmalar təhlil olunur.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
8. 8.
   Fəlsəfədə və müasir təbiətşünaslıqda şüur problemiLecture

   Mövzunun məqsədi şüurun mahiyyətini, mənşəyini və funksiyalarını fəlsəfi və elmi baxımdan izah etməkdir. şüur və beyin münasibətləri, süni intellekt və idrak problemləri müzakirə edilir. müasir elmi yanaşmalar təhlil olunur.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
9. 9.
   İdrak. elmi idrakın forma və metodlarıLecture

   Bu mövzuda idrakın mahiyyəti, mərhələləri və elmi idrakın əsas metodları öyrənilir. empirik və nəzəri idrak formaları izah edilir. elmi tədqiqat metodlarının tətbiqi prinsipləri mənimsədilir.

   • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
   • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
   • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
   • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
   • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
   • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
   • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
   • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
10. 10.
    Dialektikanın qanunları və kateqoriyalarıLecture

    Mövzunun məqsədi dialektikanın əsas qanun və kateqoriyalarını öyrətməkdir. i̇nkişaf, dəyişmə və qarşılıqlı əlaqə prinsipləri izah edilir. dialektik metodun elmi və praktik əhəmiyyəti göstərilir.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
11. 11.
    Təbiət fəlsəfi düşüncələrin obyekti kimiLecture

    Bu mövzuda təbiətin fəlsəfi baxımdan mahiyyəti və insanla qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir. ekoloji problemlər və davamlı inkişaf prinsipləri müzakirə edilir. təbiətə məsuliyyətli münasibətin fəlsəfi əsasları izah olunur.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
12. 12.
    Fəlsəfədə insan problemiLecture

    Mövzunun məqsədi insanın mahiyyəti, azadlığı, məsuliyyəti və həyatın mənası haqqında fəlsəfi baxışları öyrənməkdir. müxtəlif fəlsəfi məktəblərdə insan anlayışı müqayisə edilir. şəxsiyyətin formalaşmasına təsir edən amillər araşdırılır.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
13. 13.
    Cəmiyyətin mənəvi həyatı. i̇ctimai şüur, onun strukturu və formalarıLecture

    Bu mövzuda ictimai şüurun mahiyyəti, strukturu və əsas formaları öyrənilir. əxlaq, din, elm, hüquq və incəsənətin cəmiyyət həyatındakı rolu təhlil edilir. mənəvi dəyərlərin sosial inkişafda əhəmiyyəti izah olunur.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
14. 14.
    Sivilizasiya və mədəniyyətLecture

    Mövzunun məqsədi sivilizasiya və mədəniyyət anlayışlarının mahiyyətini və qarşılıqlı əlaqəsini öyrənməkdir. dünya sivilizasiyalarının inkişaf xüsusiyyətləri və mədəni müxtəliflik təhlil edilir. qloballaşmanın mədəniyyətə təsiri araşdırılır.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
15. 15.
    Azərbaycançılıq məfkurəsi və onun elmi-nəzəri əsaslarıLecture

    Bu mövzuda azərbaycançılıq məfkurəsinin formalaşması, prinsipləri və elmi-nəzəri əsasları öyrənilir. milli birlik, dövlətçilik, vətənpərvərlik və multikulturalizm ideyaları təhlil edilir. azərbaycançılığın müasir cəmiyyətin inkişafındakı rolu izah olunur.

    • • ftn1: fəlsəfənin əsas anlayışlarını, kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir;
    • • ftn2: əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir;
    • • ftn3: fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analitik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir;
    • • ftn4: müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir;
    • • ftn5: fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir;
    • • ftn6: müasir ictimai, etik, sosial və elmi-texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir;
    • • ftn7: öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir;
    • • ftn8: fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.

No reading list has been added.