Kommunikasiya nəzəriyyəsiSyllabus

Subject code

MM-1006

Credits

6

Student workload

90

Semester

Autumn semester

Academic year

2025-2026

Subject type

Mandatory

Form of education

Full-time

Language of instruction

Azerbaijani

In-class hours

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat -seminar

Out-of-class hours

a) 90 saat - TSİ b) 45 saat – MRTSİ

“kommunikasiya nəzəriyyəsi” fənnini dinləmədən öncə tələbə sosial və texniki kommunikasiya sahəsində əsas anlayışlar, kommunikasiya və informasiya texnologiyaları sahəsində müəyyən biliklərə malik olmalıdır, tədris olunan fənn şəxsiyyətin fərdi xüsusiyyətlərinin təsir qanunauyğunluqlarını öyrənən psixologiya, müəyyən şəraitdə subyektlərin şüurunun və davranışının dialektikasını öyrənən kütləvi psixologiya, sosial bərabərsizliklərin sosial qarşılıqlı əlaqəyə təsirini öyrənən sosiologiya, cəmiyyətin siyasi sistemini və siyasi həyatını, daxili siyasət və beynəlxalq münasibətlərin problemlərini öyrənən politologiya, xalqın mənəvi mədəniyyəti öyrənən mədəniyyətşünaslıq (kulturologiya) və informasiyanın müəyyən rabitə kanalı ilə bir nöqtədən, qurğudan və ya şəxsdən digərinə məlumatın ötürülməsini təmin edən texniki kommunikasiya, informasiyanın məzmununun qəbuledici tərəfindən başa düşülməsi şərtilə verilməsi və qəbul edilməsi təmin edən semantik kommunikasiya, verilən informasiyanın qəbuledicinin fəaliyyətinə təsiri və səmərəli istifadə edilməsini təmin edən praqmatik kommunikasiya kimi digər fənlərlə ilə əlaqəlidir.

• lecture
• seminar
• project-based learning
• interactive discussion
• teamwork
• presentations

1. 1

   CLO 1: Clo1 kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas anlayışlarını, prinsiplərini və informasiya ötürülməsinin nəzəri əsaslarını izah edir. clo2 siqnalların növlərini, əsas parametrlərini və riyazi təsvir üsullarını müəyyən edir və təhlil edir. clo3 analoq və rəqəmsal rabitə sistemlərində modulyasiya və demodulyasiya proseslərinin iş prinsiplərini izah edir. clo4 rabitə kanallarının xüsusiyyətlərini, küyün və maneələrin siqnal ötürülməsinə təsirini qiymətləndirir. clo5 i̇nformasiya nəzəriyyəsinin əsas müddəalarını, entropiya, informasiya miqdarı və kanalın buraxma qabiliyyəti anlayışlarını tətbiq edir. clo6 diskret və fasiləsiz siqnalların ötürülməsi zamanı kodlaşdırma və dekodlaşdırma üsullarını təhlil edir. clo7 rabitə sistemlərinin səmərəliliyini siqnal-küy nisbəti, spektral səmərəlilik və bit xətası ehtimalı kimi göstəricilər əsasında qiymətləndirir. clo8 kommunikasiya sistemlərində yaranan texniki problemləri təhlil edir və siqnal ötürülməsinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün uyğun üsullar seçir.

1. 1.
   1. giriş. kommunikasiya sistemi, fənnin hədəfi, fənnin mənimsənilməsinin vəzifəsi haqqında məlimatlar verilir.Lecture

   Kommunikasiya sistemi, fənnin məqsədi və fənnin mənimsənilməsinin əsas vəzifələri haqqında ümumi məlumat verilir.

2. 2.
   Ünsiyyət nəzəriyyəsinin obyekti, predmeti və metodologiyası, kommunikasiya nəzəriyyəsinin fənninin predmetininin əlaqəli fənnlərin predmet sahələri ilə əlaqəsi öyrənilir.Lecture

   Ünsiyyət nəzəriyyəsinin obyekti, predmeti, metodologiyası və əlaqəli elmlərlə qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir.

3. 3.
   Kommunikasiya nəzəriyyəsi fənninin elmi və tədris fənni kimi qiymətləndirilməsi nəzərdən keçirilir.Lecture

   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin elmi və tədris fənni kimi mahiyyəti, əhəmiyyəti və tətbiq sahələri nəzərdən keçirilir.

4. 4.
   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas aspektləri, qanunları və kateqoriyaları, cəmiyyətdə kommunikasyanın inkişaf tarixi, "ünsiyyət", "kommunikasiya", "nitq fəaliyyəti" anlayışları araşdırılır.Lecture

   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas aspektləri, qanunları və kateqoriyaları, kommunikasiyanın inkişaf tarixi, “ünsiyyət”, “kommunikasiya” və “nitq fəaliyyəti” anlayışları araşdırılır.

5. 5.
   Kommunikasiyanın növləri, tipləri, formaları, kommunikasiya prosesinin şennon-uiverin təklif etdiyi xətti modeli araşdırılır.Lecture

   Kommunikasiyanın növləri, tipləri və formaları, həmçinin şennon-uiverin xətti kommunikasiya modeli araşdırılır.

6. 6.
   Kommunikasiyada informasiya-telekommunikasiya texnologiyaları haqqında mlumatlar verilir.Lecture

   Kommunikasiya prosesində informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarının rolu və tətbiq imkanları haqqında məlumat verilir.

7. 7.
   Kommunikasiyada informasiya texnologiyaları, informatikanın əsas tərkib hissəsi, informasiyanın ölçü vahidləri haqqında mlumatlar verilir.Lecture

   İnformasiya texnologiyalarının əsas anlayışları, informatikanın əsas tərkib hissələri və informasiyanın ölçü vahidləri öyrənilir.

8. 8.
   Elek¬trik ra¬bi¬tə siq¬nal¬la¬rı və əsas xa¬rak¬te¬ris¬ti¬ka-la¬rı, analoq və rəqəmli modulyasiyanın növləri öyrənilir.Lecture

   Elektrik rabitə siqnallarının əsas xarakteristikaları, analoq və rəqəmli modulyasiyanın əsas növləri öyrənilir.

9. 9.
   Kommunikasiyada telekommunikasiya texnologiyaları və xidmətləri, növləri, şəbəkə telekommunikasiya texnologiyaları araşdırılır.Lecture

   Telekommunikasiya texnologiyaları və xidmətlərinin növləri, şəbəkə telekommunikasiya texnologiyaları araşdırılır.

10. 10.
    Rəqəmli modulyasiya üsulları, delta, differensial impuls-kod modulyasiyalarının nəzəri aspekti öyrənilir.Lecture

    Rəqəmli modulyasiya üsulları, delta və differensial impuls-kod modulyasiyasının nəzəri əsasları araşdırılır.

11. 11.
    Kommunikasiya sistemlərində analoq siqnalların rəqəm siqnallarına çevrilməsi prosesi və onun mərhələlərinin nəzəri əsasları öyrənilir.Lecture

    Analoq siqnalların rəqəm siqnallarına çevrilməsi prosesi və onun əsas mərhələləri – diskretləşdirmə, kvantlaşdırma və kodlaşdırma – öyrənilir.

12. 12.
    Xətti rəqəm siqnallarının formalaşdırılması prosesi və tətbiq sahələri araşdırılır.Lecture

    Xətti rəqəm siqnallarının formalaşdırılması prosesi və onların müxtəlif kommunikasiya sistemlərində tətbiq sahələri öyrənilir.

13. 13.
    Kommunikasiyada istifadə olunan transmissiya texnologiyaları, PDH və SDH iyerarxiya sxemləri, e1 rəqəm seli əsasında stm-1 sinxron nəqliyyat modulunun və stm-1 səviyyəsinin bir kadrının formalaşdırılması prosesinin öyrənilir.Lecture

    Pdh və SDH iyerarxiyaları, e1 rəqəm seli əsasında stm-1 sinxron nəqliyyat modulunun və stm-1 səviyyəsinin bir kadrının formalaşdırılması prosesi öyrənilir.

14. 14.
    Kommunikasiyanın təşkili zamanı istifadə olunan optik liflərin təsnifatı və xarakteristikaları araşdırılır.Lecture

    Optik liflərin təsnifatı, əsas texniki xarakteristikaları və kommunikasiya sistemlərində tətbiqi öyrənilir.

15. 15.
    Kommunikasiyada istifadə olunan optik telekommunikasiya sistemləri, istifadə olunan mo¬dul¬ya¬si¬yanın növləri və qurulma prinsipləri araşdırılır.Lecture

    Optik telekommunikasiya sistemlərinin quruluşu, iş prinsipləri və istifadə olunan optik modulyasiya üsulları araşdırılır.

1. 1. mansurov, t.m., gulakov, i.r., zenevich, a.o. scientific issues of optical telecommunication systems. textbook for higher schools. -baku, aztu, 2021. -336p. 2. mansurov, t.m. passive components of optical guidance systems and olrxs. textbook for higher schools / t.m. mansurov, j.a. aliyev, n.s. salmanov. -baku: NPM of education, 2013. -578p. 3. mansurov, t.m. multichannel telecommunication systems. textbook for higher schools. -baku, 2009. -335 p. 4. jafarov, v.b. business and academic communication in azerbaijani language. teaching aids. - baku 5. r. aliguliyev, s. shukurlu, s. kazimova. "main terms used in scientific activity", baku, "information technologies", 2009. -201 p. 6. gulakov, i.r., zenevich, a.o. mansurov, t.m. components of fiber-optic lines of communication. teaching manual for vtuzov. -minsk: бгас, 2020. -336 с. 7. zenevich, a.o., mansurov t.m. quantum information systems. monograph. -minsk: бгас, 2019. -280 с.