Kommunikasiya nəzəriyyəsiSillabus

Fənn kodu

MM-1006

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

90

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat -seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 90 saat - TSİ b) 45 saat – MRTSİ

“Kommunikasiya nəzəriyyəsi” fənnini dinləmədən öncə tələbə sosial və texniki kommunikasiya sahəsində əsas anlayışlar, kommunikasiya və informasiya texnologiyaları sahəsində müəyyən biliklərə malik olmalıdır, tədris olunan fənn şəxsiyyətin fərdi xüsusiyyətlərinin təsir qanunauyğunluqlarını öyrənən psixologiya, müəyyən şəraitdə subyektlərin şüurunun və davranışının dialektikasını öyrənən kütləvi psixologiya, sosial bərabərsizliklərin sosial qarşılıqlı əlaqəyə təsirini öyrənən sosiologiya, cəmiyyətin siyasi sistemini və siyasi həyatını, daxili siyasət və beynəlxalq münasibətlərin problemlərini öyrənən politologiya, xalqın mənəvi mədəniyyəti öyrənən mədəniyyətşünaslıq (kulturologiya) və informasiyanın müəyyən rabitə kanalı ilə bir nöqtədən, qurğudan və ya şəxsdən digərinə məlumatın ötürülməsini təmin edən texniki kommunikasiya, informasiyanın məzmununun qəbuledici tərəfindən başa düşülməsi şərtilə verilməsi və qəbul edilməsi təmin edən semantik kommunikasiya, verilən informasiyanın qəbuledicinin fəaliyyətinə təsiri və səmərəli istifadə edilməsini təmin edən praqmatik kommunikasiya kimi digər fənlərlə ilə əlaqəlidir.

• mühazirə
• seminar
• layihə əsaslı öyrənmə
• interaktiv müzakirə
• komanda işi
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: CLO1 Kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas anlayışlarını, prinsiplərini və informasiya ötürülməsinin nəzəri əsaslarını izah edir. CLO2 Siqnalların növlərini, əsas parametrlərini və riyazi təsvir üsullarını müəyyən edir və təhlil edir. CLO3 Analoq və rəqəmsal rabitə sistemlərində modulyasiya və demodulyasiya proseslərinin iş prinsiplərini izah edir. CLO4 Rabitə kanallarının xüsusiyyətlərini, küyün və maneələrin siqnal ötürülməsinə təsirini qiymətləndirir. CLO5 İnformasiya nəzəriyyəsinin əsas müddəalarını, entropiya, informasiya miqdarı və kanalın buraxma qabiliyyəti anlayışlarını tətbiq edir. CLO6 Diskret və fasiləsiz siqnalların ötürülməsi zamanı kodlaşdırma və dekodlaşdırma üsullarını təhlil edir. CLO7 Rabitə sistemlərinin səmərəliliyini siqnal-küy nisbəti, spektral səmərəlilik və bit xətası ehtimalı kimi göstəricilər əsasında qiymətləndirir. CLO8 Kommunikasiya sistemlərində yaranan texniki problemləri təhlil edir və siqnal ötürülməsinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün uyğun üsullar seçir.

1. 1.
   1. Giriş. Kommunikasiya sistemi, fənnin hədəfi, fənnin mənimsənilməsinin vəzifəsi haqqında məlimatlar verilir.Mühazirə

   Kommunikasiya sistemi, fənnin məqsədi və fənnin mənimsənilməsinin əsas vəzifələri haqqında ümumi məlumat verilir.

2. 2.
   Ünsiyyət nəzəriyyəsinin obyekti, predmeti və metodologiyası, kommunikasiya nəzəriyyəsinin fənninin predmetininin əlaqəli fənnlərin predmet sahələri ilə əlaqəsi öyrənilir.Mühazirə

   Ünsiyyət nəzəriyyəsinin obyekti, predmeti, metodologiyası və əlaqəli elmlərlə qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir.

3. 3.
   Kommunikasiya nəzəriyyəsi fənninin elmi və tədris fənni kimi qiymətləndirilməsi nəzərdən keçirilir.Mühazirə

   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin elmi və tədris fənni kimi mahiyyəti, əhəmiyyəti və tətbiq sahələri nəzərdən keçirilir.

4. 4.
   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas aspektləri, qanunları və kateqoriyaları, cəmiyyətdə kommunikasyanın inkişaf tarixi, "Ünsiyyət", "Kommunikasiya", "Nitq fəaliyyəti" anlayışları araşdırılır.Mühazirə

   Kommunikasiya nəzəriyyəsinin əsas aspektləri, qanunları və kateqoriyaları, kommunikasiyanın inkişaf tarixi, “ünsiyyət”, “kommunikasiya” və “nitq fəaliyyəti” anlayışları araşdırılır.

5. 5.
   Kommunikasiyanın növləri, tipləri, formaları, kommunikasiya prosesinin Şennon-Uiverin təklif etdiyi xətti modeli araşdırılır.Mühazirə

   Kommunikasiyanın növləri, tipləri və formaları, həmçinin Şennon-Uiverin xətti kommunikasiya modeli araşdırılır.

6. 6.
   Kommunikasiyada informasiya-telekommunikasiya texnologiyaları haqqında mlumatlar verilir.Mühazirə

   Kommunikasiya prosesində informasiya və telekommunikasiya texnologiyalarının rolu və tətbiq imkanları haqqında məlumat verilir.

7. 7.
   Kommunikasiyada informasiya texnologiyaları, informatikanın əsas tərkib hissəsi, informasiyanın ölçü vahidləri haqqında mlumatlar verilir.Mühazirə

   İnformasiya texnologiyalarının əsas anlayışları, informatikanın əsas tərkib hissələri və informasiyanın ölçü vahidləri öyrənilir.

8. 8.
   Elek¬trik ra¬bi¬tə siq¬nal¬la¬rı və əsas xa¬rak¬te¬ris¬ti¬ka-la¬rı, analoq və rəqəmli modulyasiyanın növləri öyrənilir.Mühazirə

   Elektrik rabitə siqnallarının əsas xarakteristikaları, analoq və rəqəmli modulyasiyanın əsas növləri öyrənilir.

9. 9.
   Kommunikasiyada telekommunikasiya texnologiyaları və xidmətləri, növləri, şəbəkə telekommunikasiya texnologiyaları araşdırılır.Mühazirə

   Telekommunikasiya texnologiyaları və xidmətlərinin növləri, şəbəkə telekommunikasiya texnologiyaları araşdırılır.

10. 10.
    Rəqəmli modulyasiya üsulları, delta, differensial impuls-kod modulyasiyalarının nəzəri aspekti öyrənilir.Mühazirə

    Rəqəmli modulyasiya üsulları, delta və differensial impuls-kod modulyasiyasının nəzəri əsasları araşdırılır.

11. 11.
    Kommunikasiya sistemlərində analoq siqnalların rəqəm siqnallarına çevrilməsi prosesi və onun mərhələlərinin nəzəri əsasları öyrənilir.Mühazirə

    Analoq siqnalların rəqəm siqnallarına çevrilməsi prosesi və onun əsas mərhələləri – diskretləşdirmə, kvantlaşdırma və kodlaşdırma – öyrənilir.

12. 12.
    Xətti rəqəm siqnallarının formalaşdırılması prosesi və tətbiq sahələri araşdırılır.Mühazirə

    Xətti rəqəm siqnallarının formalaşdırılması prosesi və onların müxtəlif kommunikasiya sistemlərində tətbiq sahələri öyrənilir.

13. 13.
    Kommunikasiyada istifadə olunan transmissiya texnologiyaları, PDH və SDH iyerarxiya sxemləri, E1 rəqəm seli əsasında STM-1 sinxron nəqliyyat modulunun və STM-1 səviyyəsinin bir kadrının formalaşdırılması prosesinin öyrənilir.Mühazirə

    PDH və SDH iyerarxiyaları, E1 rəqəm seli əsasında STM-1 sinxron nəqliyyat modulunun və STM-1 səviyyəsinin bir kadrının formalaşdırılması prosesi öyrənilir.

14. 14.
    Kommunikasiyanın təşkili zamanı istifadə olunan optik liflərin təsnifatı və xarakteristikaları araşdırılır.Mühazirə

    Optik liflərin təsnifatı, əsas texniki xarakteristikaları və kommunikasiya sistemlərində tətbiqi öyrənilir.

15. 15.
    Kommunikasiyada istifadə olunan optik telekommunikasiya sistemləri, istifadə olunan mo¬dul¬ya¬si¬yanın növləri və qurulma prinsipləri araşdırılır.Mühazirə

    Optik telekommunikasiya sistemlərinin quruluşu, iş prinsipləri və istifadə olunan optik modulyasiya üsulları araşdırılır.

1. 1. Mansurov, T.M., Qulakov, İ.R., Zeneviç, A.O. Optik telekommunikasiya sistemlərinin elmi məsələləri. Ali məktəblər üçün dərslik. -Bakı, AzTU, 2021. -336s. 2. Mansurov, T.M. Optik istiqamətləndirici sistemlər və OLRX-lərinin passiv komponentləri. Ali məktəblər üçün dərslik / T.M. Mansurov, C.Ə. Əliyev, N.S. Salmanov. -Bakı: Təhsil NPM, 2013. -578s. 3. Mansurov, T.M. Çoxkanallı telekommunikasiya sistemləri. Ali məktəblər üçün dərslik. –Bakı, 2009. -335 s. 4. Cəfərov, V.B. Azərbaycan dilində işgüzar və akademik kommunikasiya. Dərs vəsaiti. -Bakı 5. R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. "Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər", Bakı, "İnformasiya Texnologiyaları", 2009. -201 s. 6. Гулаков, И.Р., Зеневич, А.О. Мансуров, Т.М. Компоненты волоконно-оптических линий связи. Учебное пособие для ВТУЗов. -Минск: БГАС, 2020. -336с. 7. Зеневич, А.О., Мансуров Т.М. Квантовые информационные системы. Монография. -Минск: БГАС, 2019. -280с.