Hərbi sistemlərin arxitekturası və inteqrasiyasıSillabus

Fənn kodu

İFS-4598x

Kredit

9

Tələbənin iş yükü

195

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2026-2027

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

45 saat - mühazirə 30 saat - məşğələ

Auditoriyadan kənar saatlar

TSİ-95 saat MTSİ-100 saat

Fənnin məqsədi tələbələrdə mürəkkəb hərbi sistemlərin arxitekturalaşdırılması və müxtəlif alt sistemlərin vahid funksional mühitdə inteqrasiyası üzrə sistemli bilik formalaşdırmaqdır. Kursda arxitektura təsvirləri, sistem tələbləri, interfeyslər, məlumat axınları, sensor-rabitə-komanda-idarəetmə inteqrasiyası, qarşılıqlı işləmə qabiliyyəti, kibertəhlükəsizlik, etibarlılıq, verifikasiya, validasiya və inteqrasiya sınaqları akademik və tətbiqi yanaşmada öyrənilir. Məşğələlərdə EasyEDA proqramından istifadə etməklə elektron komponentlərin seçilməsi, sadə prinsipial sxemlərin hazırlanması, alt sistemlər arasındakı elektron interfeys əlaqələrinin qurulması və sxemlərin ilkin yoxlanılması üzrə praktik bacarıqlar formalaşdırılır.

• mühazirə
• seminar
• təqdimatlar
• interaktiv müzakirə
• komanda işi

1. 1

   CLO 1: Hərbi sistem arxitekturasının əsas anlayışlarını və arxitektura yanaşmalarını izah edir.

2. 2

   CLO 2: Sistem, alt sistem, interfeys və məlumat axınları arasındakı funksional əlaqələri təhlil edir.

3. 3

   CLO 3: Sensor, rabitə, komanda-idarəetmə və icraedici alt sistemlərin inteqrasiya prinsiplərini fərqləndirir.

4. 4

   CLO 4: İnterfeys, uyğunluq, etibarlılıq, təhlükəsizlik və inteqrasiya sınaqlarını qiymətləndirir.

5. 5

   CLO 5: Hərbi sistem üçün funksional arxitektura modeli və inteqrasiya planı hazırlayır, EasyEDA mühitində sadə elektron sxem və interfeys əlaqələrini layihələndirir və nəticələri texniki təqdimat şəklində təqdim edir.

1. 1.
   Hərbi sistem arxitekturasının predmeti, məqsədi və metodoloji əsaslarıMühazirə
2. 2.
   Mürəkkəb hərbi-texniki sistemlərdə sistem yanaşmasının əsaslarıMühazirə
3. 3.
   Hərbi rabitə sistemlərinin sistemləşdirilməsiMühazirə
4. 4.
   Hərbi rabitə sistemlərinin arxitekturası və quruluş prinsipləriMühazirə
5. 5.
   Hərbi rabitə sistemlərinə texniki tələblərin müəyyənləşdirilməsiMühazirə
6. 6.
   Hərbi rabitə sistemlərinin funksional modelləşdirilməsiMühazirə
7. 7.
   Fiziki arxitektura və alt sistemlərin struktur təşkiliMühazirə
8. 8.
   Sistem interfeyslərinin təsnifatı və idarə edilməsiMühazirə
9. 9.
   Məlumat arxitekturası və hərbi sistemlərdə məlumat axınlarıMühazirə
10. 10.
    Sensor alt sistemlərinin vahid arxitekturaya inteqrasiyasıMühazirə
11. 11.
    Rabitə alt sistemlərinin arxitekturası və şəbəkə inteqrasiyasıMühazirə
12. 12.
    Komanda-idarəetmə sistemlərinin funksional arxitekturasıMühazirə
13. 13.
    Naviqasiya, zaman və koordinat təminatı alt sistemlərinin inteqrasiyasıMühazirə
14. 14.
    İcraedici qurğular və idarəetmə konturlarının sistemə inteqrasiyasıMühazirə
15. 15.
    Pilotsuz və robototexniki platformaların modul arxitekturasıMühazirə
16. 16.
    Sistemlərarası qarşılıqlı işləmə qabiliyyəti və standartlaşdırmaMühazirə
17. 17.
    Açıq sistem arxitekturası və modul layihələndirmə prinsipləriMühazirə
18. 18.
    Hərbi rabitə sistemlərinin vahid əməliyyat mühitinə inteqrasiyasıMühazirə
19. 19.
    Hərbi sistem arxitekturasında kibertəhlükəsizlik tələbləriMühazirə
20. 20.
    Elektromaqnit uyğunluğu və radioelektron mühit amilləriMühazirə
21. 21.
    Etibarlılıq, dayanıqlılıq və nasazlığa davamlı arxitekturaMühazirə
22. 22.
    İnteqrasiya prosesinin planlaşdırılması və konfiqurasiya idarəetməsiMühazirə
23. 23.
    Sistem verifikasiyası, validasiyası və inteqrasiya sınaqlarının təşkiliMühazirə
24. 24.
    Hərbi sistem üzrə maraqlı tərəflərin və əməliyyat ehtiyaclarının təhliliMəşğələ
25. 25.
    Hərbi sistemin funksional sxeminin hazırlanmasıMəşğələ
26. 26.
    EasyEDA mühitinə giriş, elektron komponentlərin seçilməsi və kitabxanalarla işMəşğələ
27. 27.
    EasyEDA proqramında hərbi rabitə qurğusunun sadə elektron prinsipial sxeminin hazırlanmasıMəşğələ
28. 28.
    EasyEDA mühitində alt sistemlərin elektron interfeys əlaqələrinin qurulması və sxemin yoxlanılmasıMəşğələ
29. 29.
    Hərbi sistemdə məlumat axını diaqramının hazırlanmasıMəşğələ
30. 30.
    Sensor və rabitə alt sistemlərinin inteqrasiya modelinin hazırlanmasıMəşğələ
31. 31.
    Komanda-idarəetmə və naviqasiya alt sistemlərinin əlaqələndirilməsiMəşğələ
32. 32.
    Modul arxitekturada komponent və interfeys uyğunluğunun təhliliMəşğələ
33. 33.
    Sistemlərarası qarşılıqlı işləmə ssenarisinin hazırlanmasıMəşğələ
34. 34.
    Kibertəhlükəsizlik tələblərinin arxitektura modelinə daxil edilməsiMəşğələ
35. 35.
    Etibarlılıq və nasazlıq ssenarilərinin arxitektura üzrə qiymətləndirilməsiMəşğələ
36. 36.
    İnteqrasiya ardıcıllığının və konfiqurasiya planının hazırlanmasıMəşğələ
37. 37.
    İnteqrasiya olunmuş hərbi sistemin funksional işinin yoxlanılmasıMəşğələ
38. 38.
    Yekun sistem arxitekturası layihəsinin təqdimatı və qiymətləndirilməsiMəşğələ

1. Blanchard, B.S., Fabrycky, W.J. Systems Engineering and Analysis. Pearson.
2. INCOSE. Systems Engineering Handbook. Wiley.
3. ISO/IEC/IEEE 42010. Systems and Software Engineering - Architecture Description.
4. DoD Architecture Framework (DoDAF), Version 2.02.
5. Maier, M.W., Rechtin, E. The Art of Systems Architecting. CRC Press.
6. Sage, A.P., Rouse, W.B. Handbook of Systems Engineering and Management. Wiley.
7. Adamy, D. EW 101: A First Course in Electronic Warfare. Artech House
8. Stallings, W. Computer Security: Principles and Practice. Pearson.
9. EasyEDA. EasyEDA Documentation: Schematic Design and PCB Design. Elektron resurs