Təhdid aşkarlama və cavab texnologiyalarıSillabus

Fənn kodu

MS-1405

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

135

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

Mühazirə – 30 saat Seminar – 15 saat

Auditoriyadan kənar saatlar

Sərbəst iş – 45 saat Layihə işi / məsləhət saatları – 90 saat

“Təhdid aşkarlama və cavab texnologiyaları” fənni informasiya sistemləri və şəbəkələrdə baş verən kibertəhdidlərin aşkarlanması, təhlili, qarşısının alınması və təhlükəsizlik insidentlərinə operativ cavab verilməsi üçün istifadə olunan müasir texnologiya və metodları öyrənir. Fənn çərçivəsində kibertəhdidlərin növləri, hücumların aşkarlanması üsulları, təhlükəsizlik hadisələrinin monitorinqi, jurnal (log) məlumatlarının təhlili və insidentlərin araşdırılması məsələləri nəzərdən keçirilir. Fənnin əsas məqsədi tələbələrdə kibertəhlükələrin erkən aşkarlanması, təhlükəsizlik insidentlərinin qiymətləndirilməsi və onlara effektiv cavab tədbirlərinin hazırlanması üzrə nəzəri və praktiki biliklər formalaşdırmaqdır. Bu məqsədlə IDS/IPS, SIEM, EDR/XDR, SOC, təhdid kəşfiyyatı (Threat Intelligence), davranış analizi və avtomatlaşdırılmış insidentlərə cavab texnologiyaları öyrənilir. Fənnin öyrənilməsi nəticəsində tələbələr təhlükəsizlik hadisələrini müəyyənləşdirə və təhlil edə, potensial kibertəhdidləri qiymətləndirə, müxtəlif aşkarlama və cavab texnologiyalarını müqayisə edə və informasiya sistemlərində təhlükəsizlik insidentlərinin idarə olunması üçün uyğun yanaşmaları tətbiq edə bilirlər.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• təqdimatlar
• case study

1. 1

   CLO 1: Kibertəhlükəsizliyin, təhdidlərin aşkarlanmasının və kibertəhlükəsizliyin idarə edilməsinin fundamental prinsiplərini və anlayışlarını izah edir.

2. 2

   CLO 2: Risklərin idarə edilməsi, idarəetmə və təhdidlərin aşkarlanması üzrə çərçivə modellərini praktiki ssenarilərə tətbiq edir.

3. 3

   CLO 3: Təhdidlərin aşkarlanması, insidentlərə cavab tədbirləri və kibertəhlükəsizliyin idarə edilməsi ilə bağlı mühəndislik problemlərini təhlil edir.

4. 4

   CLO 4: Təhlükəsizlik monitorinqi və təhlili nəticələrini şərh edir və texniki hesabat hazırlayır

5. 5

   CLO 5: Komandanın tərkibində texniki kibertəhlükəsizlik layihəsini təqdim edir.

1. 1.
   Kibertəhlükəsizliyə giriş – kiber təhdidlər mənzərəsi, CIA triadası və əsas anlayışlar.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində kibertəhlükəsizliyin mahiyyəti, məqsədləri, əsas prinsipləri və müasir kiber təhdidlər mənzərəsi öyrənilir. İnformasiya sistemlərinə, şəbəkələrə və rəqəmsal resurslara yönələn kiberhücumların növləri, onların yaranma səbəbləri və mümkün nəticələri təhlil edilir. CIA triadasının əsas komponentləri – məxfilik (Confidentiality), bütövlük (Integrity) və əlçatanlıq (Availability) prinsipləri izah olunur. Həmçinin aktiv, zəiflik, təhdid, risk, hücum vektoru və təhlükəsizlik nəzarətləri kimi fundamental anlayışlar araşdırılır, onların informasiya resurslarının qorunmasında rolu və əhəmiyyəti müəyyənləşdirilir. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə kibertəhlükəsizlik sahəsinə dair ilkin nəzəri biliklərin və kiber riskləri müəyyənləşdirmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

2. 2.
   Risklərin idarə edilməsinin əsasları – risklərin müəyyənləşdirilməsi, qiymətləndirilməsi və emalı.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində informasiya təhlükəsizliyi sahəsində risklərin idarə edilməsinin məqsədləri, prinsipləri və əsas mərhələləri öyrənilir. İnformasiya aktivlərinə təsir göstərə biləcək təhdidlərin və zəifliklərin müəyyənləşdirilməsi, risklərin ehtimal və təsir səviyyəsinə görə qiymətləndirilməsi, prioritetləşdirilməsi və təhlili izah olunur. Risklərin emalı üsulları, o cümlədən risklərin azaldılması, qəbul edilməsi, ötürülməsi və riskdən yayınma yanaşmaları araşdırılır. Həmçinin risklərin idarə edilməsi üzrə müvafiq təhlükəsizlik tədbirlərinin seçilməsi, risklərin monitorinqi və dövri qiymətləndirilməsinin əhəmiyyəti nəzərdən keçirilir. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə informasiya təhlükəsizliyi risklərini sistemli şəkildə müəyyənləşdirmək, qiymətləndirmək və onların idarə olunması üçün uyğun strategiyalar seçmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

3. 3.
   Kibertəhlükəsizliyin idarə edilməsi, standartlar və çərçivə modelləri (NIST CSF, ISO/IEC 27001).Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində kibertəhlükəsizliyin idarə edilməsinin əsas prinsipləri, təşkilati səviyyədə təhlükəsizlik strategiyalarının hazırlanması və tətbiqi mexanizmləri öyrənilir. İnformasiya təhlükəsizliyinin idarə edilməsi sistemlərinin (ISMS) qurulması, təhlükəsizlik siyasətlərinin hazırlanması, məsuliyyətlərin bölüşdürülməsi və təhlükəsizlik proseslərinin davamlı təkmilləşdirilməsi məsələləri araşdırılır. NIST Cybersecurity Framework (NIST CSF) modelinin əsas funksiyaları, o cümlədən idarəetmə, identifikasiya, mühafizə, aşkarlama, cavabvermə və bərpa prosesləri nəzərdən keçirilir. Həmçinin ISO/IEC 27001 beynəlxalq standartının tələbləri, riskəsaslı yanaşma, nəzarət tədbirlərinin seçilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin idarə edilməsi sisteminin sertifikatlaşdırılması prinsipləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə kibertəhlükəsizlik üzrə idarəetmə çərçivələrini təhlil etmək, müvafiq standartları tətbiq etmək və təşkilatlarda informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün uyğun yanaşmalar seçmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

4. 4.
   Təhlükəsizlik siyasətləri, prosedurlar və uyğunluğun idarə edilməsi.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində təşkilatlarda informasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi üçün təhlükəsizlik siyasətlərinin, daxili qaydaların və prosedurların hazırlanması, tətbiqi və idarə olunması prinsipləri öyrənilir. İnformasiya resurslarından təhlükəsiz istifadə qaydaları, istifadəçilərin hüquq və məsuliyyətləri, girişə nəzarət mexanizmləri və təhlükəsizlik tələblərinin müəyyənləşdirilməsi məsələləri araşdırılır. Həmçinin qanunvericiliyin, beynəlxalq standartların və normativ tələblərin yerinə yetirilməsinin monitorinqi, uyğunluq qiymətləndirilməsi, daxili auditlərin aparılması və aşkar edilmiş uyğunsuzluqların aradan qaldırılması üsulları nəzərdən keçirilir. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə təhlükəsizlik siyasətlərini təhlil etmək, müvafiq prosedurların hazırlanmasında iştirak etmək və təşkilatın informasiya təhlükəsizliyi üzrə normativ tələblərə uyğunluğunu qiymətləndirmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

5. 5.
   Təhdid kəşfiyyatı və təhdid modelləşdirməsi.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində kibertəhlükələrin müəyyənləşdirilməsi, təhlili və proqnozlaşdırılması üçün təhdid kəşfiyyatının əsas prinsipləri, metodları və alətləri öyrənilir. Kiber təhdidlər haqqında məlumatların toplanması, emalı və təhlili, hücum edən tərəflərin məqsədlərinin, istifadə etdikləri taktika, texnika və prosedurların (TTP) müəyyənləşdirilməsi məsələləri araşdırılır. Həmçinin təhdid modelləşdirməsinin mahiyyəti, sistemlərin arxitekturasının və hücum səthlərinin təhlili, potensial hücum ssenarilərinin müəyyənləşdirilməsi və təhlükəsizlik risklərinin qiymətləndirilməsi üsulları nəzərdən keçirilir. STRIDE kimi təhdid modelləşdirmə metodologiyaları və MITRE ATT&CK çərçivəsinin təhdidlərin təhlilində tətbiqi izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə kiber təhdidləri təhlil etmək, potensial hücum ssenarilərini modelləşdirmək və qabaqlayıcı təhlükəsizlik tədbirlərinin seçilməsi üçün əsaslandırılmış qərarlar qəbul etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

6. 6.
   Şəbəkə təhlükəsizliyinin monitorinqi – firewall-lar, IDS/IPS sistemləri. Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində kompüter şəbəkələrinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, şəbəkə trafikinin monitorinqi və potensial kiberhücumların aşkarlanması üçün istifadə olunan texnologiyalar öyrənilir. Firewall-ların iş prinsipləri, növləri, giriş və çıxış trafikinin filtrlənməsi, təhlükəsizlik qaydalarının konfiqurasiyası və şəbəkə resurslarına icazəsiz girişin məhdudlaşdırılması məsələləri araşdırılır. Həmçinin müdaxilələrin aşkarlanması (IDS) və qarşısının alınması (IPS) sistemlərinin arxitekturası, iş prinsipləri, imza və anomaliya əsaslı aşkarlama metodları, yanlış müsbət və yanlış mənfi nəticələrin təsiri nəzərdən keçirilir. Şəbəkə hadisələrinin təhlili, şübhəli trafik nümunələrinin müəyyənləşdirilməsi və təhlükəsizlik insidentlərinə operativ reaksiya mexanizmləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə şəbəkə təhlükəsizliyinin monitorinqi vasitələrini tətbiq etmək, firewall və IDS/IPS sistemlərini konfiqurasiya etmək, eləcə də şəbəkə təhdidlərini aşkar edib qiymətləndirmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

7. 7.
   SIEM sistemləri və təhlükəsizlik loqlarının idarə edilməsi. Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində təhlükəsizlik məlumatlarının və hadisələrinin idarə edilməsi (SIEM) sistemlərinin iş prinsipləri, arxitekturası və kibertəhlükəsizlik əməliyyatlarında rolu öyrənilir. Müxtəlif informasiya sistemlərindən, serverlərdən, şəbəkə avadanlıqlarından və təhlükəsizlik vasitələrindən loq məlumatlarının toplanması, mərkəzləşdirilmiş şəkildə saxlanılması, normallaşdırılması və korrelyasiyası üsulları araşdırılır. Həmçinin təhlükəsizlik hadisələrinin real vaxt rejimində monitorinqi, şübhəli fəaliyyətlərin aşkarlanması, xəbərdarlıqların yaradılması və insidentlərin təhlili mexanizmləri nəzərdən keçirilir. SIEM sistemlərində qaydaların hazırlanması, aşkarlama ssenarilərinin qurulması, loqların filtrlənməsi və təhlükəsizlik hesabatlarının formalaşdırılması məsələləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə loq məlumatlarını təhlil etmək, təhlükəsizlik hadisələri arasında əlaqələri müəyyənləşdirmək, potensial təhdidləri vaxtında aşkar etmək və SIEM sistemlərindən istifadə etməklə insidentlərin araşdırılmasını həyata keçirmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

8. 8.
   Zərərli proqram təminatının növləri, davranış xüsusiyyətləri və aşkarlanma üsulları.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində zərərli proqram təminatının əsas növləri, onların iş prinsipləri, davranış xüsusiyyətləri və informasiya sistemlərinə yaratdığı təhlükələr öyrənilir. Viruslar, qurdlar (worms), troyan proqramları, ransomware, spyware, rootkitlər, keyloggerlər və digər zərərli proqramların yayılma mexanizmləri, sistemlərə nüfuz etmə üsulları və fəaliyyət məqsədləri araşdırılır. Həmçinin zərərli proqramların aşkarlanmasında imza əsaslı, evristik və davranış əsaslı analiz metodları, statik və dinamik təhlil yanaşmaları, sandbox mühitlərinin tətbiqi və antivirus vasitələrinin imkanları nəzərdən keçirilir. Proseslərin, fayl sisteminin, şəbəkə trafikinin və sistem loqlarının təhlili vasitəsilə şübhəli fəaliyyətlərin müəyyənləşdirilməsi məsələləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə zərərli proqram təminatının xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirmək, aşkarlama metodlarını tətbiq etmək və informasiya sistemlərinin qorunması üçün uyğun təhlükəsizlik tədbirlərini seçmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

9. 9.
   Zəifliklərin idarə edilməsi və nüfuzetmə testlərinin metodologiyası.Mühazirə

   Bu mövzu çərçivəsində informasiya sistemlərində, şəbəkələrdə və proqram təminatında mövcud olan təhlükəsizlik zəifliklərinin müəyyənləşdirilməsi, təhlili, prioritetləşdirilməsi və aradan qaldırılması prosesləri öyrənilir. Zəifliklərin skan edilməsi, nəticələrin qiymətləndirilməsi, CVE və CVSS sistemlərindən istifadə, risk səviyyələrinin müəyyənləşdirilməsi və düzəldici tədbirlərin planlaşdırılması məsələləri araşdırılır. Həmçinin nüfuzetmə testlərinin (penetration testing) əsas mərhələləri, o cümlədən əhatə dairəsinin müəyyənləşdirilməsi, kəşfiyyat, aktivlərin aşkarlanması, zəifliklərin yoxlanılması, nəzarətli istismar sınaqları və nəticələrin hesabatlaşdırılması metodologiyası nəzərdən keçirilir. OWASP və PTES kimi metodoloji çərçivələrin tətbiqi, testlərin etik və hüquqi prinsiplərə uyğun, əvvəlcədən verilmiş icazə və müəyyən edilmiş sərhədlər daxilində aparılması izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə təhlükəsizlik zəifliklərini aşkar etmək, onların risk səviyyəsini qiymətləndirmək, nüfuzetmə testlərini sistemli şəkildə planlaşdırmaq və informasiya sistemlərinin təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi üçün əsaslandırılmış tövsiyələr hazırlamaq bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

10. 10.
    İnsidentlərə cavab prosesi və müvafiq çərçivə modelləri.Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində kibertəhlükəsizlik insidentlərinin idarə edilməsi, onların vaxtında aşkarlanması, təhlili, təsirinin məhdudlaşdırılması və aradan qaldırılması prosesləri öyrənilir. İnsidentlərə cavabvermənin əsas mərhələləri, o cümlədən hazırlıq, aşkarlama və təhlil, məhdudlaşdırma, insidentin aradan qaldırılması, sistemlərin bərpası və insidentdən sonrakı qiymətləndirmə məsələləri araşdırılır. Həmçinin NIST Incident Response Framework və digər müvafiq metodoloji çərçivələrin tətbiqi, insidentlərə cavab planlarının hazırlanması, komanda üzvlərinin vəzifə və məsuliyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi, sübutların qorunması və hadisələrin sənədləşdirilməsi prinsipləri nəzərdən keçirilir. İnsidentlərin prioritetləşdirilməsi, eskalasiya prosedurları, kommunikasiya mexanizmləri və gələcək hücumların qarşısının alınması üçün əldə edilmiş təcrübədən istifadə üsulları izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə kibertəhlükəsizlik insidentlərinə sistemli şəkildə cavab vermək, uyğun çərçivə modellərini tətbiq etmək və informasiya sistemlərinin fəaliyyətinin təhlükəsiz bərpasını təmin etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

11. 11.
    Rəqəmsal kriminalistikanın əsasları – sübutların toplanması və sübutların saxlanma və ötürülmə zənciri (chain of custody). Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində rəqəmsal kriminalistikanın məqsədləri, prinsipləri və kibertəhlükəsizlik insidentlərinin araşdırılmasında rolu öyrənilir. Kompüterlərdən, mobil qurğulardan, serverlərdən, şəbəkə avadanlıqlarından və digər rəqəmsal mənbələrdən sübutların müəyyənləşdirilməsi, toplanması, qorunması və təhlilə hazırlanması metodları araşdırılır. Rəqəmsal sübutların bütövlüyünün təmin edilməsi, orijinal məlumatların dəyişdirilmədən saxlanılması, disk obrazlarının yaradılması, heş funksiyalarından istifadə və sübutların sənədləşdirilməsi məsələləri nəzərdən keçirilir. Həmçinin Chain of Custody anlayışı, sübutların kim tərəfindən, nə vaxt, harada və hansı şəraitdə əldə edildiyinin, saxlanıldığının və ötürüldüyünün qeydə alınması prosedurları izah olunur. Sübutların məxfiliyinin, autentikliyinin və hüquqi baxımdan qəbulolunanlığının qorunması prinsipləri də öyrənilir. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə rəqəmsal sübutları düzgün toplamaq, onların bütövlüyünü qorumaq, saxlanma və ötürülmə zəncirini sənədləşdirmək və insidentlərin araşdırılmasında kriminalistik metodlardan istifadə etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

12. 12.
    Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzinin (SOC) layihələndirilməsi və idarə edilməsi.Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində Təhlükəsizlik Əməliyyatları Mərkəzinin (Security Operations Center – SOC) məqsədləri, funksiyaları, arxitekturası və təşkilati idarəetmə prinsipləri öyrənilir. SOC-un layihələndirilməsi zamanı infrastrukturun, texnoloji vasitələrin, işçi heyətinin və əməliyyat proseslərinin müəyyənləşdirilməsi, təhlükəsizlik monitorinqinin təşkili və resursların səmərəli bölüşdürülməsi məsələləri araşdırılır. SIEM, SOAR, EDR/XDR və digər təhlükəsizlik texnologiyalarının SOC mühitində tətbiqi, təhlükəsizlik hadisələrinin davamlı monitorinqi, təhdidlərin aşkarlanması, təhlili və insidentlərə cavabvermə mexanizmləri nəzərdən keçirilir. Həmçinin SOC analitiklərinin vəzifələri, L1, L2 və L3 dəstək səviyyələri, insidentlərin eskalasiyası, əməliyyat prosedurları, xidmət səviyyəsi göstəriciləri (SLA) və fəaliyyətin effektivliyinin qiymətləndirilməsi prinsipləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə SOC infrastrukturunu planlaşdırmaq, təhlükəsizlik əməliyyatlarını təşkil etmək, monitorinq proseslərini idarə etmək və kibertəhlükəsizlik insidentlərinə operativ və koordinasiyalı cavabverməni təmin etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

13. 13.
    Bulud təhlükəsizliyi, identifikasiya və girişə nəzarətin idarə edilməsi (IAM).Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində bulud hesablama mühitlərinin təhlükəsizlik prinsipləri, bulud infrastrukturlarında məlumatların və resursların qorunması üsulları öyrənilir. Bulud xidmətlərinin əsas modelləri (IaaS, PaaS, SaaS), yerləşdirmə modelləri, məsuliyyətin bölüşdürülməsi modeli və bulud mühitlərinə xas təhlükəsizlik riskləri araşdırılır. Həmçinin identifikasiya və girişə nəzarətin idarə edilməsi (Identity and Access Management – IAM) sistemlərinin iş prinsipləri, istifadəçilərin və xidmət hesablarının idarə olunması, autentifikasiya və avtorizasiya mexanizmləri, çoxfaktorlu autentifikasiya (MFA) və rol əsaslı girişə nəzarət (RBAC) metodları nəzərdən keçirilir. Ən az səlahiyyət prinsipi, imtiyazlı girişlərin idarə edilməsi, identifikasiya məlumatlarının qorunması, bulud resurslarına giriş siyasətlərinin konfiqurasiyası və giriş fəaliyyətlərinin monitorinqi məsələləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə bulud mühitlərində təhlükəsizlik risklərini qiymətləndirmək, IAM mexanizmlərini tətbiq etmək və rəqəmsal resurslara təhlükəsiz girişin idarə edilməsini təmin etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

14. 14.
    Biznesin fasiləsizliyi və fəlakətlərdən sonra bərpa planlaşdırılması. Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində təşkilatların fövqəladə hallar, kibertəhlükəsizlik insidentləri, texniki nasazlıqlar və digər pozucu hadisələr zamanı fəaliyyətinin davamlılığının təmin edilməsi prinsipləri öyrənilir. Biznesin fasiləsizliyinin idarə edilməsi (Business Continuity Management – BCM) və fəlakətlərdən sonra bərpa (Disaster Recovery – DR) proseslərinin məqsədləri, əsas mərhələləri və tətbiq mexanizmləri araşdırılır. Biznesə təsirin təhlili (BIA), kritik proseslərin və informasiya aktivlərinin müəyyənləşdirilməsi, risklərin qiymətləndirilməsi, ehtiyat resursların planlaşdırılması və fasiləsizliyin təmin edilməsi strategiyaları nəzərdən keçirilir. Həmçinin biznesin fasiləsizliyi və fəlakətlərdən sonra bərpa planlarının hazırlanması, ehtiyat nüsxələrin yaradılması və saxlanılması, alternativ infrastrukturun təşkili, bərpa vaxtı məqsədi (RTO) və bərpa nöqtəsi məqsədi (RPO) göstəricilərinin müəyyənləşdirilməsi məsələləri izah olunur. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə fasiləsizlik və bərpa planlarını hazırlamaq, kritik sistemlərin bərpasını planlaşdırmaq və gözlənilməz hadisələr zamanı təşkilatın fəaliyyətinin davamlılığını təmin etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

15. 15.
    Kibertəhlükəsizliyin hüquqi, etik və yeni texnologiyalarla bağlı aspektləri (məxfilik, tənzimləmə, süni intellekt əsaslı təhlükəsizlik).Mühazirə

    Bu mövzu çərçivəsində kibertəhlükəsizliyin hüquqi və etik prinsipləri, fərdi məlumatların qorunması, məxfilik hüququ və informasiya təhlükəsizliyi sahəsində tətbiq olunan normativ-hüquqi tələblər öyrənilir. Kibercinayətkarlıq, elektron sübutların hüquqi əhəmiyyəti, məlumatların emalı və saxlanılması zamanı yaranan məsuliyyət məsələləri, eləcə də təşkilatların qanunvericiliyə və beynəlxalq tənzimləmə tələblərinə uyğunluğunun təmin edilməsi araşdırılır. Həmçinin kibertəhlükəsizlik fəaliyyətində etik davranış, peşə məsuliyyəti, məlumatlardan düzgün istifadə və rəqəmsal hüquqların qorunması prinsipləri nəzərdən keçirilir. Süni intellekt və maşın öyrənməsi texnologiyalarının təhdidlərin aşkarlanması, anomaliyaların müəyyənləşdirilməsi və təhlükəsizlik proseslərinin avtomatlaşdırılmasında tətbiqi, bu texnologiyaların yaratdığı risklər, o cümlədən alqoritmik qərəzlilik, məxfilik pozuntuları və süni intellekt sistemlərinə yönələn hücumlar təhlil edilir. Mövzunun mənimsənilməsi tələbələrdə kibertəhlükəsizlik məsələlərini hüquqi və etik baxımdan qiymətləndirmək, məxfilik tələblərini nəzərə almaq və süni intellekt əsaslı təhlükəsizlik həllərini məsuliyyətli şəkildə tətbiq etmək bacarıqlarının formalaşdırılmasına xidmət edir.

1. Whitman, M. E., & Mattord, H. J. (2021). Principles of Information Security (7-ci nəşr). Cengage Learning.
2. Stallings, W. (2023). Effective Cybersecurity: A Guide to Using Best Practices and Standards (2-ci nəşr). Addison-Wesley.
3. Sikorski, M., & Honig, A. (2012). Practical Malware Analysis: The Hands-On Guide to Dissecting Malicious Software. No Starch Press.
4. National Institute of Standards and Technology (NIST). (2024). The NIST Cybersecurity Framework (CSF) 2.0. NIST.gov.