Təhdid aşkarlama və cavab texnologiyalarıCLO↔PLO matrisi

Proqram təlim məqsədləri

1. 1

   PLO 1

   İnformasiya təhlükəsizliyi probleminin mahiyyətini, konsepsiyasını, əsas prinsiplərini, CIA modelini (konfidensiallıq, bütövlük, mövcudluq), rəqəmsal sistemlər, şəbəkələr, əməliyyat sistemləri və proqram təminatının təhlükəsizlik aspektləri, kompüter və telekommunikasiya şəbəkələrinin qorunması üsul və vasitələrini bilir.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

2. 2

   PLO 2

   Klassik və müasir kriptoqrafik üsulları (simmetrik/asimmetrik şifrələmə, rəqəmsal imza, açar mübadiləsi), kriptoqrafiyanın real sistemlərdə tətbiqi protokollarını (VPN, SSL/TLS, PKI və s.), elektron sertifikatları, rəqəmsal identifikasiya və autentifikasiya texnologiyaları (biometrik sistemlər, çoxmərhələli autentifikasiya (MFA), SSO və s.) ilə işləyir, Firewall, IDS/IPS, WAF, NAT, DMZ, VLAN və digər qoruma texnologiyalarını bilir və tətbiq edir, infrastruktur və bulud sistemlərinin təhlükəsiz arxitekturasını layihələndirməyi bacarır.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

3. 3

   PLO 3

   Təhlükəsizlik risklərinin identifikasiyası, qiymətləndirilməsi və qarşısının alınması üsulları bilir və tətbiq edir, müəssisələrdə təhlükəsizlik strategiyasını, təhlükəsizlik siyasətlərini və prosedurlarını hazırlayır və həyata keçirir, informasiya təhlükəsizliyi idarəetmə sistemlərini (ISMS) qurur.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

4. 4

   PLO 4

   Penetrasiya testləri keçirir, etik hacking texnikalarını tətbiq edir, təhlükəsizlik insidentlərinin aşkarlanması, cavablandırılması və təhlili, rəqəmsal forensika və sübutların toplanması üsul və vasitələri ilə işləyir.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

5. 5

   PLO 5

   İnformasiya təhlükəsizliyi üzrə yerli və beynəlxalq normativ hüquqi sənədləri, standart və protokollarl (ISO/IEC 27001, NIST, COBIT, GDPR və s.) bilir və fəaliyyətində rəhbər tutur, uyğunluq (compliance) və audit proseslərinin təşkil edir.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

6. 6

   PLO 6

   İnformasiya təhlükəsizliyi sahəsində, informasiya təhlükəsizliyi üsul və vasitələrinin, yeni texnologiyaların (süni intellekt, blokçeyn, post-kvant kriptoqrafiya və s.) işlənməsi, təhlükəsizlik aspektlərinin qiymətləndirilməsi istiqamətlərində elmi-tədqiqat işləri aparır, tədris və metodoloji fəaliyyət üçün elmi əsaslar hazırlayır.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

7. 7

   PLO 7

   Kriptoqrafiya, autentifikasiya, identifikasiya, məlumatların gizliliyi, bütövlüyü və əlçatanlığı (CIA modeli) ilə bağlı zəruri bililklərə malik olur, kriptoqrafik qoruma üsullarını, şifrələmə alqoritmlərini, elektron imza, açarların idarə edilməsi sistemlərini (PKI), SSL/TLS protokollarını reallaşdırır və tətbiq edir.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

8. 8

   PLO 8

   Kibertəhlükəsizlik strategiyasını hazırlayır, təşkilatın təhlükəsizlik siyasətlərini formalaşdırırı və tətbiq edir.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

9. 9

   PLO 9

   Risklərin təhlili, qiymətləndirilməsi, uyğun müdafiə tədbirlərinin planlaşdırılması, idarə edilməsi strategiyalarını bilir və tətbiq edir, zəif yerlərin aşkarlanması skanerləri, penetrasiya testləri və etik hakerliyi həyata keçirir, zərərli proqram təminatlarının (malware, phishing, DoS/DDoS, ransomware və s.) analizini edir və qarşısını alır.

   Bu fənndən töhfə yoxdur

10. 10

    PLO 10

    Kiberinsidentlərin aşkarlanması, təhlili və cavablandırılması, loq analizləri, forensik analiz və sübutların toplanması, qorunması, hüquqi prosedurlarla, SIEM (Splunk, Qradar və s.) sistemləri ilə işləyir, firewall, IDS/IPS, VPN, şəbəkə monitorinqi kimi texnologiyaları konfiqurasiya və idarə edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

11. 11

    PLO 11

    Kiberbertəhlükəsizlik sahəsində yaranan problemlərin həllində süni intellekt və maşın öyrənməsi texnologiyalarını tətbiq edə bilir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

12. 12

    PLO 12

    ISO/IEC 27001, COBIT, NIST SP 800 seriyasından olan standartları bilir, öz fəaliyyətində rəhbər tuturvə onların tələblərinə riayət edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

13. 13

    PLO 13

    Əməliyyat sistemlərinin (MS Windows, Linux) təhlükəsiz idarə olunması, endpoint təhlükəsizliyi (antivirus, EDR sistemləri), proqram təminatında zəifliklərin analizi və kod səviyyəsində qorumanı (secure coding, code auditing) həyata keçirir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

14. 14

    PLO 14

    Kompüter sistem və şəbəkələrində məlumatların qorunması, şəbəkə təhlükəsizliyi, trafiklərin analizi və təhlükələrin qarşısının alınması texnologiyalarını (firewall, VPN, IDS/IPS) tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

15. 15

    PLO 15

    Sistem və şəbəkələrin zəifliklərini təhlil etmək, aşkarlamaq və bu zəifliklərə qarşı mübarizə üsul və vasitələrini tətbiq edir

    Bu fənndən töhfə yoxdur

16. 16

    PLO 16

    Kompüter və şəbəkə təhlükəsizliyi protokollarını, kriptoqrafik şifrələmə üsullarını, elektron imza texnologiyasını, açarların idarə olunması sistemlərini reallaşdırır və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

17. 17

    PLO 17

    Təhlükəsiz şəbəkə arxitekturasını layihələndirir və qurur, virtual maşınlar və sandbox texnologiyaları ilə test aparır və analiz edir, firewall, router, switch və digər şəbəkə avadanlıqlarında təhlükəsizlik tədbirlərini, VPN texnologiyaları və təhlükəsizlik protokolları (SSL/TLS, IPSec), IDS/IPS sistemlərinin konfiqurasiya və istismar edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

18. 18

    PLO 18

    Kompüter sistemlərində və şəbəkələrində mümkün zərərli proqramları aşkarlayır və qarşısını alır.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

19. 19

    PLO 19

    Paylanmış reyestrlər (DLT), blok strukturları və konsensus alqoritmləri (Proof of Work, Proof of Stake, BFT və s.) haqqında biliyə malik olur, blokçeyn şəbəkələrinin layihələndirilməsi, növləri (public, private, consortium) və funksional modelləri ilə işləyir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

20. 20

    PLO 20

    Rəqəmsal aktivlərin iqtisadiyyatı, token modelləri, DeFi (Decentralized Finance) konseptləri, kriptovalyuta birjaları və rəqəmsal pul kisələri ilə işləyir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

21. 21

    PLO 21

    Ethereum, Hyperledger, Solana, Cardano və s. platformalarda smart müqavilələri (Solidity, Rust, Vyper dillərində) yaza bilir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

22. 22

    PLO 22

    DApp-ları (decentralized applications) layihələndirir və inkişaf etdirir, blokçeyn üzərində avtomatlaşdırılmış hüquqi və maliyyə proseslərini formalaşdırır.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

23. 23

    PLO 23

    Smart müqavilələrdə zəiflikləri (reentrancy, integer overflow/underflow, access control və s.) təhlil edir, blokçeyn texnologiyalarında təhlükəsizlik risklərini təhlil edir və hücum modelləri (51% attack, Sybil attack, DAO hack və s.) ilə işləyir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

24. 24

    PLO 24

    Kriptovalyutaların və blokçeyn texnologiyalarının tənzimlənməsi üzrə beynəlxalq və lokal hüquqi normalarını bilir, AML (Anti-Money Laundering), KYC (Know Your Customer) və vergi tələblərinə uyğunluğunu nizamlayır, kriptovalyutaların və blokçeyn texnologiyalarının reallaşdırılması zamanı məlumatların məxfiliyinin qorunması üçün kriptoqrafik şifrələmə üsullarını elektron imza alqoritmlərini tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

25. 25

    PLO 25

    Klassik və müasir simmetrik və asimmetrik şifrələmə alqoritmlərini (AES, RSA, ECC, ElGamal, ChaCha20 və s.), açarların idarə edilməsi sistemlərini (PKI), açıq və gizli açarlı sistemlərin təhlükəsizliyi və istifadə sahələrini bilir, kriptoqrafik alqoritmləri proqramlaşdırır, kriptoqrafik sistemləri qurur və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

26. 26

    PLO 26

    Kriptovalyuta və elektron imza texnologiyalarını, elektron imzaların və sertifikat sistemlərinin kriptoqrafik bazalarını istifadə edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

27. 27

    PLO 27

    İnternetin təhlükəsiz protokollarını (SSL/TLS, IPsec, SSH və s.), açar mübadiləsi protokollarını (Diffie-Hellman, ECDH), autentifikasiya mexanizmlərini bilir və tətbiq edir, kriptoqrafik protokolların zəifliklərinin təhlil edir və formal sübutlarla təhlükəsizlik qiymətləndirməsi aparır.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

28. 28

    PLO 28

    PKI (Public Key Infrastructure), elektron sertifikatlar və elektron imza sistemləri ilə işləyir, açarların idarə olunması, saxlanması və rotasiya siyasətlərini hazırlayır.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

29. 29

    PLO 29

    Simvol analizi və statistik kriptoanaliz, yan kanal, vaxt analizi, seçilmiş ilkin mətnin və şifrmətnin analizi üsullarını, hücum modellərini, kriptoqrafik sistemlərə real hücum ssenarilərini qurur, reallaşdırır və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

30. 30

    PLO 30

    Kriptoqrafiyanın istifadəsi ilə bağlı hüquqi və etik çərçivələrə riayət edir, dövlət və korporativ təhlükəsizlik tələblərinə uyğun kriptoqrafik tətbiqlər hazırlayır, yerli və beynəlxalq normativ hüquqi sənədləri və standartları bilir və fəaliyyətində rəhbər tutur.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

31. 31

    PLO 31

    Telekommunikasiya sistemlərinin (mobil şəbəkələr, IP şəbəkələr, VoIP, 5G, optik şəbəkələr və s.) arxitekturalarını və prinsiplərini bilir və tətbiq edir, şəbəkə protokollarını (TCP/IP, SIP, RTP, MPLS, BGP və s.) nəzəri və praktiki aspektlərdən bilir, şəbəkə infrastrukturunu təhlükəsizlik baxımından təhlil edir və layihələndirir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

32. 32

    PLO 32

    Telekommmunikasiya şəbəkələrində kriptoqrafik şifrləmə üsullarını tətbiq edir, səs, data və siqnalları şifrələyir, genişzolaqlı şəbəkələrdə və radio kanallarda məlumatların təhlükəsiz ötürülməsi, firewall, IDS/IPS, VPN və anti-DDoS texnologiyalarından istifadə edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

33. 33

    PLO 33

    Telekommuinkasiya infrastrukturlarına qarşı mümkün hücumları (IMSI catching, man-in-the- middle, jamming, SS7 exploit və s.) bilir, onların aşkarlanması və qarşısının alınması üçün texnoloji və proqram təminatlarını tətbiq etdir, telekommuinkasiya sistemlərində mümkün zəiflikləri və sızmaları təhlil edir, penetrasiya testlərini həyata keçirir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

34. 34

    PLO 34

    Telekommmunikasiya sistemlərində təhlükəsizlik risklərini təhlil edir, idarəetmə strategiyalarını hazırlayır, telekommunikasiya operatorları üçün təhlükəsizlik siyasətlərini və prosedurlarını layihələndirir

    Bu fənndən töhfə yoxdur

35. 35

    PLO 35

    Telekommunikasiya sektorunda informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı yerli və beynəlxalq standartları (ISO/IEC 27011, ETSI, ITU-T, NIST və s.), abunəçi məlumatlarının qorunması, fərdi məlumatların mühafizəsi və məxfiliyin təmin olunması tələblərini bilir və fəaliyyətində rəhbər tutur.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

36. 36

    PLO 36

    Telekommunikasiya sistemlərində təhlükəsizlik risklərini təhlil edir, risklərin idarə olunması strategiyalarını, telekommunikasiya infrastrukturları üçün informasiya təhlükəsizliyi siyasətlərini və prosedurlarını hazırlayır və həyata keçirir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

37. 37

    PLO 37

    SCADA, DCS, PLC, RTU kimi sənaye idarəetmə sistemlərinin quruluşunu və iş prinsiplərini, sənaye proseslərinin avtomatlaşdırılması və real vaxt rejimində idarə edilməsi prinsiplərini bilir və istifadə edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

38. 38

    PLO 38

    ICS/SCADA sistemləri üçün təhlükəsiz şəbəkə arxitekturasını qurur, dərin müdafiə (defense- in-depth) yanaşmasını, Firewall, IDS/IPS, ağ siyahı (whitelisting), VPN və zonalaşdırma prinsiplərini bilir və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

39. 39

    PLO 39

    Sənaye idarəetmə sistemlərinin kibertəhlükəsizliyi tələblərini, sənaye idarəetmə sistemləri protokollarının (Modbus, DNP3, OPC-UA, IEC 60870-5-104 və s.) təhlükəsizlik prinsiplərini bilir və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

40. 40

    PLO 40

    Hücum modellərini və təhlükə növlərini (stuxnet, ransomware hücumları, insider threats, MITM və s.) bilir, insidentlərin aşkarlanması və qarşısının alınması üçün müdafiə tədbirlərini və bərpa planlarını hazırlayır və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

41. 41

    PLO 41

    Sənaye müəssisələrində informasiya təhlükəsizliyi risklərini qiymətləndirir, təhlükəsizlik boşluqlarını aşkarlayır və tədbirləri planlaşdırır, sənaye idarəetmə sistemləri üzrə auditləri təşkil edir və beynəlxalq standartlara uyğunluğu qiymətləndirir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

42. 42

    PLO 42

    Əsas sənaye təhlükəsizliyi standartlarını (IEC 62443, NIST SP 800-82, ISO/IEC 27019, ANSI/ISA 99), sənaye müəssisələrində tətbiq edilən təhlükəsizlik siyasətlərini bilir, öz fəaliyyətində rəhbər tutur və onların tələblərinə əməl edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

43. 43

    PLO 43

    Veb proqramlaşdırma dillərini və mühitlərini (HTML, CSS, JavaScript, PHP, Python, Node.js, React, Angular, Django, Laravel və s.) bilir və həmin dillərdə proqramlaşdırır.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

44. 44

    PLO 44

    Müştəri-server əsaslı tətbiqlərin qurulması və qarşılıqlı əlaqəsinin təmin edilməsini bilir, RESTful API-lər, AJAX texnologiyası tətbiq edir, mikroxidmət arxitekturasını təşkil edir, HTTPS, TLS/SSL protokolları ilə məlumatların təhlükəsiz ötürülməsi, token əsaslı autentifikasiya (OAuth 2.0, JWT (JSON Web Token), SSO və MFA), sessiyaların idarə olunması və cookie təhlükəsizliyi texnologiyalarını tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

45. 45

    PLO 45

    Veb texnologiya mühitində məlumatların konfidensiallığı, bütövlüyü və əlçatanlığının (CIA modeli) təmin edilməsi üsullarını, identifikasiya və autentifikasiya prosedurlarını tətbiq edir. SAST, DAST, IAST kimi təhlükəsizlik testləri metodologiyalarını, əl ilə və avtomatlaşdırılmış zəiflik aşkarlama vasitələrini (Burp Suite, OWASP ZAP, Nikto, Acunetix və s.), penetrasiya testlərini və "bug bounty" metodologiyasını tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

46. 46

    PLO 46

    Təhlükəsiz proqramlaşdırma prinsipləri, kodda zəifliklərin aşkarlanması və qarşısının alınması, OWASP Top 10 zəifliklərin aşkarlnaması və qorunma vasitələrini (SQL Injection, Cross Site Scripting – XSS, Cross-Site Request Forgery – CSRF, Insecure Deserialization, Broken Authentication və s.) tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

47. 47

    PLO 47

    Apache, Nginx, IIS və s. serverlərin təhlükəsizlik konfiqurasiyalarını, CDN, WAF (Web Application Firewall), Reverse Proxy, DDoS qorunması texnologiyalarını, bulud əsaslı veb platformalarda təhlükəsizlik (AWS, Azure, Google Cloud) yanaşmalarını bilir və tətbiq edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur

48. 48

    PLO 48

    Veb sistemləri üçün tənzimləyici normativ sənədlərin və standartların (ISO/IEC 27001, GDPR, PCI-DSS, NIST və s.) bilir, veb sistemlərin onların tələblərinə uyğunluğunu qiymətləndirir və təmin edir.

    Bu fənndən töhfə yoxdur