İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrinin idarə edilməsiSillabus

Fənn kodu

MM-1406

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

150

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 15 saat - mühazirə b) 30 saat- seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 50 saat – sərbəst iş

Fənn informasiya təhlükəsizliyi sahəsində layihələrin planlaşdırılması, təşkili, icrası, monitorinqi və qiymətləndirilməsinin nəzəri və praktiki əsaslarını əhatə edir. Fənn çərçivəsində informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin məqsəd və əhatə dairəsinin müəyyənləşdirilməsi, layihə planının hazırlanması, resursların və iş bölgüsünün təşkili, vaxt və büdcənin idarə edilməsi, risklərin qiymətləndirilməsi və idarə olunması öyrənilir. Həmçinin təhlükəsizlik tələblərinin müəyyənləşdirilməsi, layihə iştirakçıları arasında kommunikasiya, təhlükəsizlik nəzarətlərinin tətbiqi, layihənin icrasının monitorinqi, keyfiyyətin qiymətləndirilməsi və insidentlərin idarə edilməsi məsələləri nəzərdən keçirilir. Fənn tələbələrdə informasiya təhlükəsizliyi layihələrini sistemli şəkildə planlaşdırmaq və idarə etmək, təhlükəsizlik risklərini və resursları düzgün qiymətləndirmək, layihənin icra prosesinə nəzarət etmək və müəyyən edilmiş məqsədlərə uyğun təhlükəsiz və effektiv layihə nəticələri əldə etmək üzrə nəzəri və praktiki bacarıqlar formalaşdırır.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrinin idarə edilməsinin əsas prinsiplərini, beynəlxalq standartları (ISO/IEC 27001, NIST, PMBOK) və metodologiyaları (Waterfall, Agile, DevSecOps) izah edir.

2. 2

   CLO 2: Layihənin resurs, zaman, büdcə və riski idarəetmə balanslarını (Project Management Triangle) kiberdayanıqlılıq layihələrinə tətbiq edir.

3. 3

   CLO 3: İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrində yarana biləcək texniki, təşkilati və normativ uyğunluq (compliance) problemlərini analiz edir və həll yolları təklif edir.

4. 4

   CLO 4: Təhlükəsizlik auditlərinin, nüfuzetmə testlərinin (Penetration Testing) və risk qiymətləndirmələrinin nəticələrini şərh edir və texniki/idarəetmə hesabatları hazırlayır.

5. 5

   CLO 5: Komanda şəklində kompleks informasiya təhlükəsizliyi layihəsini (WBS, risk matrisi, büdcə və s. daxil olmaqla) işləyib hazırlayır və peşəkar səviyyədə təqdim edir.

1. 1.
   İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrinin idarə edilməsinə giriş və əsas konsepsiyalarMühazirə

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin idarə edilməsinin əsas prinsiplərini, məqsədlərini və metodoloji yanaşmalarını əhatə edir. İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrinin planlaşdırılması, təşkili, icrası, monitorinqi və tamamlanması mərhələləri öyrənilir. Layihə menecerinin və layihə komandasının vəzifələri, maraqlı tərəflərin müəyyənləşdirilməsi, layihə məqsədlərinin təşkilatın təhlükəsizlik strategiyası ilə əlaqələndirilməsi araşdırılır. Həmçinin layihələrin idarə edilməsində ənənəvi və müasir yanaşmalar, layihə idarəetmə çərçivələri və informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin spesifik xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir.

2. 2.
   İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrində əhatə dairəsi, zaman və resursların idarə edilməsi

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin əhatə dairəsinin müəyyənləşdirilməsi, işlərin planlaşdırılması, vaxt qrafikinin hazırlanması və resursların səmərəli bölüşdürülməsi üsullarını əhatə edir. Layihənin məqsədlərinin və nəticələrinin müəyyənləşdirilməsi, işlərin strukturlaşdırılması (WBS), mərhələlərin və asılılıqların təyin edilməsi, vaxt və əmək resurslarına tələbatın qiymətləndirilməsi öyrənilir. Gecikmələrin, əhatə dairəsində nəzarətsiz dəyişikliklərin və resurs çatışmazlığının idarə olunması, həmçinin layihə planının icrasına nəzarət və dəyişikliklərin razılaşdırılması mexanizmləri araşdırılır.

3. 3.
   İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrində risklərin idarə edilməsi və qiymətləndirilməsiMühazirə

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrində yarana biləcək texniki, təşkilati, maliyyə və əməliyyat risklərinin müəyyənləşdirilməsi, təhlili və idarə olunması prinsiplərini əhatə edir. Risklərin identifikasiyası, ehtimal və təsir göstəriciləri əsasında qiymətləndirilməsi, risk reyestrinin hazırlanması və prioritetlərin müəyyənləşdirilməsi öyrənilir. Risklərə cavab strategiyaları, o cümlədən riskin azaldılması, ötürülməsi, qəbul edilməsi və qarşısının alınması üsulları araşdırılır. Həmçinin risklərin davamlı monitorinqi, ehtiyat tədbirlərinin planlaşdırılması və layihə qərarlarının risk əsaslı yanaşma ilə qəbul edilməsi üzrə bacarıqlar formalaşdırılır.

4. 4.
   İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrində büdcə, xərclər və satınalmaların idarə edilməsiMühazirə

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin maliyyə planlaşdırılmasını, büdcənin hazırlanmasını, xərclərin hesablanmasını və satınalma proseslərinin idarə edilməsini əhatə edir. Təhlükəsizlik proqram təminatı, avadanlıq, lisenziyalar, bulud xidmətləri, məsləhət xidmətləri və insan resursları üzrə xərclərin qiymətləndirilməsi öyrənilir. Büdcənin formalaşdırılması, xərclərin monitorinqi, planlaşdırılmış və faktiki göstəricilərin müqayisəsi, maliyyə sapmalarının təhlili araşdırılır. Həmçinin təchizatçıların seçilməsi, satınalma meyarlarının müəyyənləşdirilməsi, müqavilə şərtlərinin qiymətləndirilməsi və əldə olunan həllərin layihənin təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun yoxlanılması nəzərdən keçirilir

5. 5.
   İnformasiya təhlükəsizliyi layihələrində keyfiyyət, kommunikasiya və maraqlı tərəflərin idarəsiMühazirə

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin keyfiyyətinin təmin edilməsi, effektiv kommunikasiya mexanizmlərinin qurulması və maraqlı tərəflərlə münasibətlərin idarə olunması prinsiplərini əhatə edir. Layihənin keyfiyyət meyarlarının müəyyənləşdirilməsi, nəticələrin təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunun yoxlanılması, sınaq və qəbul prosedurlarının təşkili öyrənilir. Layihə komandası, rəhbərlik, İT bölmələri, təhlükəsizlik mütəxəssisləri, təchizatçılar və digər maraqlı tərəflər arasında informasiya mübadiləsinin təşkili araşdırılır. Həmçinin kommunikasiya planının hazırlanması, hesabatlılıq, münaqişələrin idarə edilməsi, gözləntilərin uzlaşdırılması və qərarların şəffaf şəkildə qəbul edilməsi məsələləri nəzərdən keçirilir.

6. 6.
   Çevik (Agile/DevSecOps) metodologiyalar və təhlükəsizliyin layihəyə inteqrasiyasıMühazirə

   Bu mövzu çevik layihə idarəetmə metodologiyalarının və DevSecOps yanaşmasının informasiya təhlükəsizliyi layihələrində tətbiqini əhatə edir. Agile prinsipləri, Scrum və Kanban yanaşmaları, iterativ planlaşdırma, sprintlərin təşkili və davamlı geribildirim mexanizmləri öyrənilir. Təhlükəsizlik tələblərinin layihənin ilkin mərhələlərindən etibarən inteqrasiyası, təhlükəsiz proqramlaşdırma, avtomatlaşdırılmış kod və zəiflik yoxlamaları, CI/CD proseslərində təhlükəsizlik testlərinin tətbiqi araşdırılır. Həmçinin təhlükəsizlik fəaliyyətlərinin inkişaf və istismar proseslərinə daxil edilməsi, risklərin erkən aşkarlanması və məhsulun təhlükəsizliyinin davamlı qiymətləndirilməsi üzrə bacarıqlar formalaşdırılır.

7. 7.
   Uyğunluq (Compliance), audit və layihənin bağlanmasıMühazirə

   Bu mövzu informasiya təhlükəsizliyi layihələrinin qanunvericiliyə, normativ tələblərə, beynəlxalq standartlara və təşkilatın daxili siyasətlərinə uyğunluğunun qiymətləndirilməsini əhatə edir. ISO/IEC 27001, müvafiq təhlükəsizlik standartları və təşkilati uyğunluq tələbləri əsasında sənədləşdirmə, audit sübutlarının toplanması və uyğunsuzluqların müəyyənləşdirilməsi öyrənilir. Layihənin nəticələrinin qəbul edilməsi, təhlükəsizlik tələblərinin yerinə yetirilməsinin yoxlanılması, açıq məsələlərin və qalıq risklərin sənədləşdirilməsi araşdırılır. Həmçinin yekun hesabatın hazırlanması, büdcə və resursların bağlanması, əldə edilmiş təcrübənin ümumiləşdirilməsi və gələcək layihələr üçün təkmilləşdirmə tövsiyələrinin hazırlanması nəzərdən keçirilir.

1. Skulmoski G.J. Shields Up: Cybersecurity Project Management. New York: Business Expert Press, 2022, 204 p.
2. Edwards J., & Weaver G.  The Cybersecurity Guide to Governance, Risk, and Compliance. Hoboken, New Jersey: Wiley, 2024, 672 p.
3. Workman M.  Information Security Management, 2nd Edition. Burlington, Massachusetts: Jones & Bartlett Learning, 2021, 462 p.