AZTUİxtisaslar

Fənn · Energetika mühəndisliyi

Ağıllı şəbəkə texnologiyalarıSillabus

MS-05066 kreditPayız semestriSeçmə

Sillabus

Fənnin rəsmi proqramı: ümumi məlumat, təlim nəticələri, mövzu planı, ədəbiyyat və qiymətləndirmə.

Ümumi məlumat

Fənn kodu
MS-0506
Kredit
6
Tələbənin iş yükü
180
Semestr
Payız semestri
Akademik il
—
Fənnin tipi
Seçmə
Təhsil forması
Əyani
Tədris dili
Azərbaycan
Auditoriyadaxili saatlar
a)30 saat mühazirə b)15 saat məşğələ
Auditoriyadan kənar saatlar
a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət

Tədris metodları

  • mühazirə
  • seminar
  • təqdimatlar
  • interaktiv müzakirə
  • komanda işi

Fənn təlim nəticələri (CLO)

  1. CLO 1: FTN1: Smart Grid konsepsiyasının yaranma tarixini, əsas prinsiplərini və ənənəvi elektrik şəbəkəsindən fərqini izah edir;

  2. CLO 2: FTN2: Ağıllı şəbəkələrin elementlərini, ağıllı sayğacları, yük idarəetməsi strategiyalarını və ölçü cihazlarını təsvir edir;

  3. CLO 3: FTN3: İnnovasiya texnologiyalarını, inteqrasiya edilmiş kommunikasiyaları və təkmilləşdirilmiş nəzarət, idarəetmə və qərarların qəbulu üsullarını şərh edir;

  4. CLO 4: FTN4: Paylanmış generasiya, mikro şəbəkələr və rəqəmsal yarımstansiyaların işləmə prinsiplərini təhlil edir, bərpa olunan enerji mənbələrinin şəbəkəyə inteqrasiyasını qiymətləndirir;

  5. CLO 5: FTN5: Smart Grid konsepsiyasının tətbiqinin iqtisadi effektlərini, mərhələlərini və mövcud çətinliklərini qiymətləndirir, layihə təklifləri hazırlayır.

Mövzu planı

  1. 1.
    Smart Grid konsepsiyasının yaranması və inkişafının tarixi. Ənənəvi şəbəkə ilə fərq. Tətbiq etmənin effektiMühazirə

    Ağıllı şəbəkələrin yaranma tarixi, elektrik şəbəkələrinin inkişaf mərhələləri, bərpa olunan enerji mənbələrinin geniş tətbiqinin rolu, ənənəvi şəbəkə ilə əsas fərqlər və Smart Grid-in tətbiqindən əldə olunan texniki-iqtisadi effektlər haqqında ümumi məlumat verilir.

  2. 2.
    “Ağıllı” şəbəkələr. Onların elementləri və əlaqələri. “Ağıllı” sayğaclar. Yük idarəetməsinin “ağıllı” strategiyalarıMühazirə

    Ağıllı şəbəkələrin (Smart Grid) əsas elementləri və aralarındakı əlaqələr, ağıllı sayğacların təyinatı və funksiyaları, istehlakçı səviyyəsində yükün idarə edilməsinin ağıllı strategiyaları (tələbin məhdudlaşdırılması, pik dövrlərdən qurtarmaq, yükün planlaşdırılması, yerində əlavə generasiya) haqqında məlumat verilir.

  3. 3.
    Elektroenergetikanın modernləşdirilməsi və innovasiya inkişafı strategiyasına keçid şərtləriMühazirə

    Elektroenergetikanın yeniləşdirilməsinin zəruriliyi, innovativ inkişaf strategiyasına keçidin əsas şərtləri, elektrik enerjisi mənbələrinin defisiti, enerji qiymətlərinin artımı, ixtisaslı kadr çatışmazlığı, ekoloji tələblər və sahənin aşağı səmərəliliyi kimi amillər və risklər haqqında ümumi məlumat verilir.

  4. 4.
    “Smart Grid” konsepsiyasının işlənib hazırlanması prinsipləri. Yeni elektroenergetikanın əsas dəyərləriMühazirə

    “Smart Grid” konsepsiyasının işlənib hazırlanması prinsipləri, enerji bazarının subyektləri və onların maraqları, yeni elektroenergetikanın əsas dəyərləri və müştəri yönümlülük yanaşması haqqında ümumi məlumat verilir.

  5. 5.
    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasından əsas effektlərin iqtisadi qiymətləndirilməsiMühazirə

    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasından əldə olunan iqtisadi, ekoloji və sosial effektlərin qiymətləndirilməsi yanaşmaları, xarici tədqiqatların nəticələri və effektlərin əsas mənbələri haqqında ümumi məlumat verilir.

  6. 6.
    “Smart Grid” konsepsiyası əsasında enerji sisteminin funksional xüsusiyyətləriMühazirə

    “Smart Grid” konsepsiyası əsasında enerji sisteminin funksional xüsusiyyətləri: qəza hallarında özünü bərpa etmə, istehlakçının aktiv iştirakı, neqativ təsirlərə qarşı müqavimət, elektrik enerjisinin etibarlılığı və keyfiyyəti, generasiya və yığıcı mənbələrin müxtəlifliyi, bazarların inteqrasiyası və aktivlərin idarə edilməsinin optimallaşdırılması haqqında məlumat verilir.

  7. 7.
    Ölçü cihazları və qurğular

    “Smart Grid” konsepsiyasının texnoloji bazisi, texnoloji bazisin inkişaf üsulları (təkamül və inqilabi), ölçü cihazları və qurğuları, müasir ölçmə və monitorinq sistemləri haqqında ümumi məlumat verilir.

  8. 8.
    İnnovasiya texnologiyaları və qurğularıMühazirə

    Yeni nəsil güc elektronikası qurğuları, HVDC və FACTS texnologiyaları əsasında “güclü şəbəkələrin” formalaşdırılması, FACTS qurğularının növləri və funksiyaları, elektrik enerjisinin yığıcıları haqqında ümumi məlumat verilir.

  9. 9.
    Təkmilləşdirilmiş nəzarət, idarəetmə və qərarların qəbul olunması üsullarıMühazirə

    Təkmilləşdirilmiş nəzarət və idarəetmə üsulları (ACM), məlumatların yığılması və monitorinqi, məlumatların təhlili, problemlərin diaqnostikası, avtonom tədbirlərin qəbulu və operatorlar üçün qərarların qəbuluna dəstək sistemləri haqqında ümumi məlumat verilir.

  10. 10.
    İnteqrasiya edilmiş kommunikasiyalarMühazirə

    İnteqrasiya olunmuş kommunikasiyaların enerji sisteminin inkişafındakı rolu, kommunikasiya infrastrukturunun texniki tələbləri (sürət, artıqlıq, etibarlılıq), açıq kommunikasiya sistemlərinin xüsusiyyətləri və imkanları haqqında ümumi məlumat verilir.

  11. 11.
    “Smart Grid” konsepsiyasının prioritetləri, işlənib hazırlanması və tətbiqi mərhələləriMühazirə

    “Smart Grid” konsepsiyasının inkişaf prioritetləri, tətbiqi mərhələləri (normativ, texnoloji, texniki, informasiya və idarəetmə səviyyələri) və inkişafa prinsipial yanaşmalar haqqında ümumi məlumat verilir.

  12. 12.
    “Ağıllı şəhər”, “ağıllı şəbəkə” – Smart Grid konsepsiyasının tətbiqinin layihələriMühazirə

    “Ağıllı şəhər” anlayışı, strukturu və əsas komponentləri, Smart Grid konsepsiyasının imkanlarına əsaslanan layihələr, onların faydaları və effektləri haqqında ümumi məlumat verilir.

  13. 13.
    Rəqəmsal yarımstansiyaMühazirə

    Rəqəmsal yarımstansiyanın əsas xüsusiyyətləri və üstünlükləri, analoq və diskret siqnalların rəqəmsal mesajlarla əvəz olunması ideyası, intellektual elektron qurğular, lokal hesablama şəbəkələri və reallaşdırma yanaşmaları haqqında ümumi məlumat verilir.

  14. 14.
    Mikro şəbəkələr – gələcəyin enerji mənbəyiMühazirə

    Mikro şəbəkə (MicroGrid, virtual elektrik stansiyaları) konsepsiyası, paylanmış generasiya və bərpa olunan enerji mənbələri, mikro şəbəkələrin komponentləri, üstünlükləri və enerji sisteminin gələcək inkişafındakı rolu haqqında ümumi məlumat verilir.

  15. 15.
    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasında mövcud çətinliklərMühazirə

    “Smart Grid” konsepsiyasının həyata keçirilməsində mövcud çətinliklər: dövlət tənzimlənməsi və qanunvericilik, kommunikasiya, sənaye və texniki çətinliklər, bu çətinliklərin aradan qaldırılması yolları haqqında ümumi məlumat verilir.

  16. 16.
    Ağıllı şəbəkələrin ənənəvi şəbəkə ilə fərqi. Elementləri və əlaqələri. “Ağıllı” sayğaclar. Yük idarəetməsinin “ağıllı” strategiyalarıMəşğələ

    Ağıllı şəbəkələrin ənənəvi şəbəkədən fərqi, onların elementləri və əlaqələri, ağıllı sayğaclar və yükün idarə edilməsinin ağıllı strategiyaları üzrə praktiki nümunələr təhlil edilir və məsələlər həll olunur.

  17. 17.
    Elektroenergetikanın modernləşdirilməsi şərtləri. “Smart Grid” konsepsiyasının prinsipləri və yeni elektroenergetikanın dəyərləriMəşğələ

    Elektroenergetikanın innovativ inkişafına keçid şərtləri, konsepsiyanın işlənib hazırlanması prinsipləri və yeni elektroenergetikanın əsas dəyərləri üzrə nümunələr əsasında təhlil aparılır, amillər və risklər müzakirə olunur.

  18. 18.
    Enerji sisteminin funksional xüsusiyyətləri. Effektlərin iqtisadi qiymətləndirilməsiMəşğələ

    Konsepsiya əsasında enerji sisteminin funksional xüsusiyyətləri və effektlərin iqtisadi qiymətləndirilməsi üzrə praktiki hesablamalar aparılır, nəticələr müzakirə olunur.

  19. 19.
    Ölçü cihazları və qurğular. İnnovasiya texnologiyaları və qurğularıMəşğələ

    Ölçü cihazları və qurğuları, FACTS əsasında “güclü” şəbəkələr və elektrik enerjisinin yığıcıları üzrə texniki nümunələr təhlil edilir, qurğuların imkanları müqayisə olunur.

  20. 20.
    Təkmilləşdirilmiş nəzarət, idarəetmə və qərarların qəbul olunması üsulları. İnteqrasiya edilmiş kommunikasiyalarMəşğələ

    Təkmilləşdirilmiş nəzarət, idarəetmə və qərarların qəbul olunması üsulları, habelə inteqrasiya edilmiş kommunikasiyalar üzrə praktiki nümunələr araşdırılır.

  21. 21.
    Konsepsiyanın prioritetləri və tətbiqi mərhələləri. “Ağıllı şəhər” layihələriMəşğələ

    Konsepsiyanın prioritetləri, tətbiqi mərhələləri və “ağıllı şəhər” layihələri üzrə real layihə nümunələri təhlil edilir və müzakirə olunur.

  22. 22.
    Rəqəmsal yarımstansiya. Mikro şəbəkələrMəşğələ

    Rəqəmsal yarımstansiya və mikro şəbəkələrin quruluşu, iş prinsipləri və bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyası üzrə praktiki nümunələr təhlil edilir.

  23. 23.
    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasında mövcud çətinliklər. Layihə təklifləriMəşğələ

    Konsepsiyanın tətbiqində mövcud çətinliklər müzakirə olunur, nümunə əsasında Smart Grid layihəsi təklifinin hazırlanması məsələsi araşdırılır.

  24. 24.
    “Smart Grid” konsepsiyasının işlənib hazırlanması prinsipləri. Yeni elektroenergetikanın əsas dəyərləriSərbəst iş

    Konsepsiyanın işlənib hazırlanması prinsipləri və yeni elektroenergetikanın əsas dəyərləri müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  25. 25.
    İnnovasiya texnologiyaları və qurğuları. İnteqrasiya edilmiş kommunikasiyalarSərbəst iş

    İnnovasiya texnologiyaları və qurğuları, inteqrasiya edilmiş kommunikasiyalar üzrə elmi mənbələr müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  26. 26.
    “Smart Grid” konsepsiyasının inkişafının perspektivləri və imkanlarıSərbəst iş

    Konsepsiyanın inkişaf perspektivləri və yaratdığı imkanlar elmi mənbələr əsasında müstəqil araşdırılır və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  27. 27.
    “Ağıllı şəhər”, “ağıllı şəbəkə” – Smart Grid konsepsiyasının tətbiqinin layihələriSərbəst iş

    “Ağıllı şəhər” və Smart Grid layihələrinin tətbiqi təcrübəsi müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  28. 28.
    Rəqəmsal yarımstansiya. İnkişaf perspektivləriSərbəst iş

    Rəqəmsal yarımstansiyanın xüsusiyyətləri və inkişaf perspektivləri müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  29. 29.
    Mikro şəbəkələr – gələcəyin enerji mənbəyiSərbəst iş

    Mikro şəbəkə konsepsiyası, quruluşu və inkişaf perspektivləri müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  30. 30.
    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasında mövcud baryerlər. “Smart Grid” inkişafına prinsipial yanaşmalarSərbəst iş

    Konsepsiyanın reallaşdırılmasında mövcud baryerlər və inkişafa prinsipial yanaşmalar müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  31. 31.
    Ağıllı sayğaclar və yük idarəetməsinin “ağıllı” strategiyalarıSərbəst iş

    Ağıllı sayğacların funksiyaları, yükün idarə edilməsinin ağıllı strategiyaları (tələbin məhdudlaşdırılması, pik dövrlərdən qurtarmaq, yükün planlaşdırılması, yerində əlavə generasiya) müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  32. 32.
    FACTS əsasında “güclü” şəbəkələr. Elektrik enerjisinin yığıcılarıSərbəst iş

    FACTS qurğularının təyinatı və funksiyaları, “güclü” şəbəkələrin formalaşdırılması, elektrik enerjisinin yığıcılarının növləri və tətbiqi müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

  33. 33.
    “Smart Grid” konsepsiyasının reallaşdırılmasından effektlərin iqtisadi qiymətləndirilməsiSərbəst iş

    Konsepsiyanın reallaşdırılmasından əldə olunan iqtisadi və ekoloji effektlərin qiymətləndirilməsi yanaşmaları müstəqil öyrənilir və PPT təqdimatı şəklində hazırlanır.

Ədəbiyyat

  1. 1. Воронин А.А., Мишин С.П. Оптимальные иерархические структуры. М.: ИПУ РАН, 2003. 210 с.
  2. 2. Воропай Н.И. SMART GRID: Мифы, реальность, перспективы // Энергетическая политика. 2010. № 2
  3. 3. Кобец Б.Б., Волкова И.О. Smart Grid за рубежом как концепция инновационного развития электроэнергетики // Энергоэксперт. 2010. № 2. С. 24–30.
  4. 4. Новиков Н.Л. Технологическая платформа Smart Grid (основные средства) // Энергоэксперт. 2009. № 4.
  5. 5. Бушуев В.В. Электроэнергетика на постреформенном этапе // Энергетическая политика. 2010. № 2.
  6. 6. Кобец Б.Б., Волкова И.О. Инновационное развитие электроэнергетики на базе концепции Smart Grid. М., 2010.
  7. 7. Окороков В.Р., Волкова И.О., Окороков Р.В. Интеллектуальные энергетические системы: технические возможности и эффективность. Ч. 1. Технологические и социально-экономические основания их создания // Академия энергетики. 2010. № 2. С. 72–80.

Qiymətləndirmə

Qiymətləndirmə formasıAçıqlamaBalUyğun FTN
Cari qiymətləndirməCari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir.30 balFTN 1-5
DavamiyyətTələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır.10 bal-
Tələbənin sərbəst işiTələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir.10 balFTN--
İmtahanİmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir50 balFTN 1-5