Elektroenergetika sistemlərində ifrat gərginliklərMövzu planı

Yüksək gərginliklər texnikasının energetika sistemlərində rolu, nominal və maksimum iş gərginlikləri, neytralın iş rejimləri və müxtəlif nominal gərginlikli şəbəkələrin tətbiq sahələri haqqında ümumi məlumat verilir.

Yüksək gərginlikli qurğularda izolyasiyanın təyinatı, xarici və daxili izolyasiyanın xüsusiyyətləri, ifrat gərginliklərin təsiri və izolyasiyanın özünü bərpa etmə qabiliyyəti haqqında məlumat verilir.

Qazlarda ionlaşma prosesləri, elektron uçqununun yaranması, müstəqil və qeyri-müstəqil boşalmalar, həmçinin boşalmanın müstəqillik şərti izah edilir.

Həmcins və qeyri-həmcins elektrik sahələrində boşalmanın inkişafı, Paşen qanunu, deşilmə gərginlikləri, boşalma vaxtı və volt-saniyə xarakteristikası haqqında məlumat verilir.

Hava elektrik veriliş xətlərinin naqillərində tac boşalmasının yaranma səbəbləri, əsas xarakteristikaları, enerji itkiləri və bu itkilərin azaldılması üsulları izah edilir.

Maye və bərk dielektriklərin elektrik keçiriciliyi, səthi və həcm keçiriciliyi, dielektrik itkilərinin yaranma mexanizmləri və maddələrin elektrik xüsusiyyətlərinə görə təsnifatı haqqında məlumat verilir.

Bərk dielektriklərin səthi boyunca elektrik boşalmalarının inkişafı, treklərin yaranması, elektrik sahəsinin qeyri-bircinsliyinin, nəmin və çirklənmənin boşalmaya təsiri izah edilir.

Elektrik qurğularının xarici izolyasiyasının əsas xüsusiyyətləri, izolyatorların təyinatı və növləri, mexaniki və elektrik möhkəmliyi, qeyri-hiqroskopiklik və trekə davamlılıq tələbləri haqqında məlumat verilir.

Hava elektrik veriliş xətlərində izolyatorlar zəncirinin quruluşu, izolyatorların sayının seçilməsi, çirklənmə dərəcəsi, sızma yolu və zəncir üzrə gərginliyin paylanmasına tutumların təsiri izah edilir.

Elektrik qurğularının daxili izolyasiyasının xüsusiyyətləri, özünü bərpa edən və etməyən izolyasiya növləri, dielektrik materiallara qoyulan elektrik, istilik, mexaniki, ekoloji və iqtisadi tələblər haqqında məlumat verilir.

Qısamüddətli gərginlik təsirlərində maye və bərk dielektriklərin deşilməsi, transformator yağında qatışıqların və nəmin təsiri, səthi boşalmalar və impuls təsirlərində kümülatif effekt izah edilir.

Yüksək gərginlikli girişlərin və keçid izolyatorlarının quruluşu, güc transformatorlarının əsas və uzununa daxili izolyasiyası, eləcə də soyutma şərtləri haqqında məlumat verilir.

Elektrik kabellərinin əsas konstruksiyaları, özlü hopdurulmuş və yağla doldurulmuş kabellər, təzyiqə görə kabel növləri və izolyasiyada qaz daxilolmalarının təsiri haqqında məlumat verilir.

İldırımın yaranma mənbəyi, ildırım buludunda elektrik yüklərinin ayrılması, lider və əsas boşalma mərhələləri, ildırımın inkişaf mexanizmi və fəaliyyətinin əsas xarakteristikaları izah edilir.

Oxlu və tros tipli ildırım ötürücülərinin iş prinsipi, cərəyanötürücü və torpaqlayıcı qurğular, mühafizə zonası və torpaqlayıcının impuls müqaviməti haqqında məlumat verilir.

İzolyasiyanın təyinatı və növləri, qazlarda ionlaşma, elektron uçqunu və boşalmanın müstəqillik şərti ilə bağlı praktiki məsələlərin məzmunu və həlli üsulları izah edilir.

Paşen qanunu, həmcins və qeyri-həmcins sahələrdə hava boşluqlarının deşilmə gərginliyi və volt-saniyə xarakteristikasının təhlili üzrə praktiki məsələlər nəzərdən keçirilir.

Naqillərin səthində elektrik sahəsinin gərginliyinin hesablanması, tac boşalması nəticəsində yaranan enerji itkilərinin qiymətləndirilməsi və parçalanmış naqillərin təsiri haqqında məlumat verilir.

Maye və bərk dielektriklərin elektrik keçiriciliyi, dielektrik itkiləri və bərk dielektriklərin səthi boyunca boşalmalarla bağlı praktiki nümunələr təhlil edilir.

Xarici izolyasiyanın xüsusiyyətləri, izolyatorların növləri və elektrik xarakteristikalarının qiymətləndirilməsi üzrə praktiki nümunələr nəzərdən keçirilir.

Hava və kabel elektrik veriliş xətlərinin izolyasiyası, izolyatorlar zəncirində izolyatorların sayının seçilməsi və gərginliyin paylanmasının hesablanması üsulları izah edilir.

Qısamüddətli gərginlik təsirlərində maye və bərk dielektriklərin deşilməsi ilə bağlı praktiki məsələlərin həlli və nəticələrin təhlili nəzərdən keçirilir.

İfrat gərginliklərdən mühafizə üsulları, ildırım ötürücülərinin mühafizə zonası və torpaqlayıcı qurğuların hesablanması üzrə praktiki məsələlər izah edilir.

Qazlarda yüklü hissəciklərin hərəkəti, yürüklük və diffuziya hadisələrinin mahiyyəti, onların qaz boşalmalarında rolu və müstəqil araşdırılması haqqında məlumat verilir.

Elektrodlar arasında yüklü hissəciklərin sayının artması, Paşen qanunu və sabit və dəyişən gərginliklərdə hava aralığının deşilmə şərtləri haqqında məlumat verilir.

Torpaqlayıcıların və torpaqlama sistemlərinin növləri, konstruktiv xüsusiyyətləri, hesablama üsulları və torpaqlayıcının impuls müqavimətinin qiymətləndirilməsi izah edilir.

Güc transformatorlarının daxili izolyasiya konstruksiyaları, onların əsas elementləri və izolyasiya həllərinin təhlili üsulları haqqında məlumat verilir.

İfrat gərginliklərin təsnifatı, daxili və ildırım ifrat gərginlikləri, fazalararası ifrat gərginliklərin yaranması və onlardan mühafizə sxemlərinin təhlili izah edilir.

Kondensatorların açılması zamanı yaranan ifrat gərginliklərin səbəbləri, yaranma şəraiti və elektrik avadanlıqlarının izolyasiyasına mümkün təsirləri haqqında məlumat verilir.

Yüksüz elektrik xətlərinin açılması zamanı yaranan ifrat gərginliklərin səbəbləri, inkişaf xüsusiyyətləri və onların qiymətləndirilməsi üsulları izah edilir.

Kommutasiya əməliyyatları zamanı yaranan ifrat gərginliklər, onların izolyasiyaya təsiri və məhdudlaşdırılması üçün istifadə olunan üsullar haqqında məlumat verilir.

Avtomatik təkrar qoşulma prosesində yaranan ifrat gərginliklərin səbəbləri, iş rejiminin xüsusiyyətləri və izolyasiyaya təsiri haqqında məlumat verilir.

İldırımın ifrat gərginlik mənbəyi kimi xüsusiyyətləri, ildırımötürən qurğuların növləri, iş prinsipləri və mühafizə zonalarının təyini haqqında məlumat verilir.