Təkmil termodinamikaSillabus

Termodinamikanın əsas anlayışları, faza keçidləri və buxarlanma prosesinin fiziki mahiyyəti izah edilir. Saf maddələrin faza diaqramları, doyma halları, kritik və üçlük nöqtələrinin xüsusiyyətləri araşdırılır.

Su və su buxarının p-v, T-s, h-s və digər termodinamik diaqramları nəzərdən keçirilir. Faza keçidlərinin təhlilində Klapeyron və Klazius-Klapeyron tənliklərinin tətbiqi və onların fiziki mənası öyrənilir.

Suyun və su buxarının əsas termodinamik parametrləri, cədvəllər və diaqramlardan istifadə qaydaları öyrənilir. Nəm havanın tərkibi, mütləq və nisbi rütubət, şeh nöqtəsi və nəm havanın termodinamik prosesləri araşdırılır.

Soyuducu qurğularda istifadə olunan freonların və digər soyuducu agentlərin əsas termodinamik xassələri, faza dəyişmələri, doyma vəziyyətləri və tətbiq xüsusiyyətləri öyrənilir.

Freonların təzyiq, xüsusi həcm və temperatur arasındakı qarşılıqlı əlaqələri araşdırılır. p-v-T səthləri, doyma xətləri və real soyuducu agentlərin vəziyyət tənlikləri təhlil edilir.

Bərk, maye və qaz yanacaqlarının təsnifatı, tərkibi və əsas istilik-texniki xarakteristikaları öyrənilir. Yanacağın istilikvermə qabiliyyəti, sıxlığı, rütubəti, uçuculuğu və digər göstəriciləri araşdırılır.

Yanacaqların yanma proseslərinin termodinamik əsasları, yanma istiliyi, nəzəri və real yanma prosesləri, hava sərfi və yanma məhsullarının tərkibi öyrənilir.

İdeal və real qaz qarışıqlarının termodinamik xüsusiyyətləri, komponentlərin parsial təzyiqləri və qarışığın əsas parametrləri öyrənilir. Termodinamik məhlulların komponentləri, qarışma prosesləri və xassələrin dəyişməsi araşdırılır.

Porşenli daxili yanma mühərriklərinin iş prinsipi və ideal termodinamik tsiklləri öyrənilir. Otto, Dizel və qarışıq tsikllərin prosesləri, p-v və T-s diaqramları, faydalı iş əmsalı və əsas enerji göstəriciləri təhlil edilir.

Qaz-turbin qurğularının iş prinsipi və ideal tsiklləri öyrənilir. Brayton tsikli, istiliyin izobar və izoxor şəraitdə verilməsi, kompressor və turbin prosesləri, həmçinin reaktiv mühərriklərin termodinamik tsiklləri təhlil edilir.

Kompressorların iş prinsipi, sıxılma prosesləri və birpilləli kompressorların ideal və real tsiklləri araşdırılır. Çoxpilləli sıxılmanın üstünlükləri, aralıq soyutma və enerji sərfinə təsiri öyrənilir.

Soyuducu maşınların iş prinsipi və soyutma tsikllərinin termodinamik əsasları öyrənilir. Hava ilə işləyən və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların əsas prosesləri, p-h və T-s diaqramları və soyutma əmsalı təhlil edilir.

İstilik nasoslarının iş prinsipi, istiliyin aşağı temperatur mənbəyindən yüksək temperaturlu mənbəyə ötürülməsi və enerji balansı öyrənilir. Buxar-ejektorlu və absorbsion soyuducu qurğuların quruluşu və termodinamik tsiklləri araşdırılır.

Su buxarı ilə işləyən istilik mühərriklərinin nəzəri və praktiki tsiklləri öyrənilir. Karno və Renkin tsikllərinin əsas prosesləri, p-v və T-s diaqramları, enerji balansı və faydalı iş əmsalı təhlil edilir.

Müasir buxar-turbin qurğularında enerji səmərəliliyinin artırılması üsulları araşdırılır. Aralıq qızdırma, regenerativ qidalandırma, binar tsikllər və istilikləşdirmə tsikllərinin quruluşu, iş prinsipi və enerji göstəriciləri öyrənilir.

Buxarlanma və kondensasiya proseslərinin termodinamik analizi, suyun faza diaqramlarının qurulması, üçlük və kritik nöqtələrin müəyyənləşdirilməsi, su buxarının p-v, T-s və h-s diaqramlarından istifadə məsələləri nəzərdən keçirilir.

Klapeyron-Klazius tənliyinin tətbiqi, doyma təzyiqi və temperaturu arasındakı əlaqənin müəyyənləşdirilməsi, su və su buxarının termodinamik cədvəllərdən istifadə etməklə parametrlərinin hesablanması və nəm havanın əsas göstəricilərinin təyini məsələləri həll edilir.

Freonların əsas termodinamik xassələrinin müəyyənləşdirilməsi, p-v-T əlaqələrinin və doyma vəziyyətlərinin təhlili, soyuducu agentlərin diaqram və cədvəllərindən istifadə etməklə müxtəlif vəziyyətlər üçün parametrlərin hesablanması.

Bərk, maye və qaz yanacaqlarının əsas xarakteristikalarının, istilikvermə qabiliyyətinin, yanma proseslərinin və yanma məhsullarının tərkibinin müəyyənləşdirilməsi üzrə məsələlər həll edilir. Yanacağın termodinamik xüsusiyyətlərinin enerji balansına təsiri araşdırılır.

İdeal qaz qarışıqlarında komponentlərin parsial təzyiqlərinin, qarışığın temperatur, təzyiq və xüsusi həcminin müəyyənləşdirilməsi məsələləri öyrənilir. Qaz qarışıqlarının və məhlulların əsas termodinamik xassələri müqayisəli şəkildə təhlil edilir.

İstiliyin izoxor, izobar və qarışıq proseslərlə verildiyi ideal tsikllərin p-v və T-s diaqramları qurulur. Otto, Dizel, qarışıq və qaz-turbin tsikllərinin iş, istilik balansı və faydalı iş əmsalı hesablanır.

Birpilləli və çoxpilləli kompressorların sıxılma prosesləri, aralıq soyutmanın təsiri, hava və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların tsiklləri, istilik nasoslarının iş prinsipi və soyutma əmsalının hesablanması üzrə praktiki məsələlər həll edilir.

Karno və Renkin tsikllərinin, aralıq qızdırmalı və regenerativ tsikllərin, binar və istilikləşdirmə tsikllərinin termodinamik analizi aparılır. Tsikllərin T-s və h-s diaqramları, istilik balansı, xüsusi iş və faydalı iş əmsalı müəyyənləşdirilir.

Su və su buxarının faza çevrilmələri, termodinamik parametrləri, doyma vəziyyətləri, termodinamik cədvəlləri və p-v, T-s, h-s diaqramları araşdırılır. Su buxarının müxtəlif termodinamik proseslərdə davranışı və enerji dəyişmələri təhlil edilir.

Freonların və digər soyuducu agentlərin fiziki və termodinamik xassələri, faza dəyişmələri, p-v-T asılılıqları və soyuducu qurğularda tətbiqi araşdırılır. Müxtəlif freonların enerji və ekoloji xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir.

Bərk, maye və qaz yanacaqlarının yanma proseslərinin termodinamik əsasları, yanma istiliyi, nəzəri hava sərfi, yanma məhsullarının tərkibi və enerji balansı araşdırılır.

Müxtəlif yanacaq növlərinin kimyəvi tərkibi və əsas istilik-texniki göstəriciləri, o cümlədən istilikvermə qabiliyyəti, sıxlıq, rütubət, uçuculuq və kül tərkibi öyrənilir. Yanacaqların energetik qurğularda tətbiq xüsusiyyətləri müqayisə edilir.

Məhlulların termodinamik vəziyyəti, komponentlərin qarşılıqlı təsiri, qarışma prosesləri, konsentrasiya, kimyəvi potensial və məhlulların əsas termodinamik funksiyalarının dəyişməsi araşdırılır.

Porşenli daxili yanma mühərriklərində istifadə olunan ideal tsikllər – Otto, Dizel və qarışıq tsikllər araşdırılır. Tsikllərin prosesləri, p-v və T-s diaqramları, istilik balansı, iş və faydalı iş əmsalı təhlil edilir.

Qaz-turbin qurğularının iş prinsipi və əsas termodinamik tsiklləri, o cümlədən Brayton tsikli, istiliyin verilməsi və çıxarılması prosesləri, kompressor və turbin işləri araşdırılır. Reaktiv mühərriklərin tsiklləri ilə əlaqə təhlil edilir.

Birpilləli və çoxpilləli kompressorların termodinamik tsiklləri, sıxılma prosesləri, kompressor işi, sıxılma dərəcəsi və aralıq soyutmanın enerji sərfinə təsiri araşdırılır.

Hava və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların, həmçinin istilik nasoslarının termodinamik tsiklləri araşdırılır. Soyutma prosesləri, soyuducu agentin vəziyyət dəyişmələri, p-h və T-s diaqramları, soyutma əmsalı və enerji sərfi təhlil edilir.

İstilik energetik qurğularında istifadə olunan Karno, Renkin, aralıq qızdırmalı, regenerativ, binar və istilikləşdirmə tsiklləri araşdırılır. Tsikllərin enerji çevrilməsi, istilik balansı və faydalı iş əmsalının artırılması üsulları təhlil edilir.