Subject · Energy engineering

Təkmil termodinamikaSyllabus

MS-05056 creditsAutumn semesterElective

Syllabus

The subject's official programme: general information, outcomes, topic plan, reading list and assessment.

General information

Subject code
MS-0505
Credits
6
Student workload
180
Semester
Autumn semester
Academic year
—
Subject type
Elective
Form of education
Full-time
Language of instruction
Azerbaijani
In-class hours
a)30 saat mühazirə b)15 saat məşğələ
Out-of-class hours
a)60 saat sərbəst iş b)75 saat məsləhət

Teaching methods

  • lecture
  • seminar
  • interactive discussion
  • teamwork
  • presentations

Course learning outcomes (CLO)

  1. CLO 1: • ftn1. faza çevrilmələri, su və su buxarının termodinamik xassələrini, diaqramlarını və əsas termodinamik tənlikləri tətbiq edə bilir.

  2. CLO 2: • ftn2. soyuducu agentlərin (freonların), yanacaqların, qaz qarışıqlarının və məhlulların termodinamik xassələrini təhlil və hesablaya bilir.

  3. CLO 3: • ftn3. daxili yanma mühərrikləri, qaz-turbin qurğuları və reaktiv mühərriklərin əsas termodinamik tsikllərini izah edir, onların enerji göstəricilərini hesablaya bilir.

  4. CLO 4: • ftn4. kompressorların və soyuducu qurğuların iş prinsiplərini, tsikllərini və əsas enerji parametrlərini təhlil və müqayisə edə bilir.

  5. CLO 5: • ftn5. i̇stilik nasosları və müxtəlif soyutma qurğularının, o cümlədən buxar-ejektorlu və absorbsion sistemlərin iş prinsiplərini və termodinamik tsikllərini qiymətləndirə bilir.

  6. CLO 6: Uçuş dinamikası (aerodinamika) və proseslərin əsas prinsiplərini izah edir.

Topic plan

  1. 1.
    1. giriş. buxarlanma prosesi. faza diaqramı. üçlük nöqtəLecture

    Termodinamikanın əsas anlayışları, faza keçidləri və buxarlanma prosesinin fiziki mahiyyəti izah edilir. saf maddələrin faza diaqramları, doyma halları, kritik və üçlük nöqtələrinin xüsusiyyətləri araşdırılır.

  2. 2.
    2. su buxarının digər diaqramları. klapeyron-klazius tənliyiLecture

    Su və su buxarının p-v, t-s, h-s və digər termodinamik diaqramları nəzərdən keçirilir. faza keçidlərinin təhlilində klapeyron və klazius-klapeyron tənliklərinin tətbiqi və onların fiziki mənası öyrənilir.

  3. 3.
    3. su və su buxarının parametrləri. su və su buxarının termodinamik xassələri. nəm havaLecture

    Suyun və su buxarının əsas termodinamik parametrləri, cədvəllər və diaqramlardan istifadə qaydaları öyrənilir. nəm havanın tərkibi, mütləq və nisbi rütubət, şeh nöqtəsi və nəm havanın termodinamik prosesləri araşdırılır.

  4. 4.
    4. freonların termodinamik xassələriLecture

    Soyuducu qurğularda istifadə olunan freonların və digər soyuducu agentlərin əsas termodinamik xassələri, faza dəyişmələri, doyma vəziyyətləri və tətbiq xüsusiyyətləri öyrənilir.

  5. 5.
    5. freonların pυt-asılılığıLecture

    Freonların təzyiq, xüsusi həcm və temperatur arasındakı qarşılıqlı əlaqələri araşdırılır. p-v-t səthləri, doyma xətləri və real soyuducu agentlərin vəziyyət tənlikləri təhlil edilir.

  6. 6.
    6. yanacaqların əsas xarakteristikalarıLecture

    Bərk, maye və qaz yanacaqlarının təsnifatı, tərkibi və əsas istilik-texniki xarakteristikaları öyrənilir. yanacağın istilikvermə qabiliyyəti, sıxlığı, rütubəti, uçuculuğu və digər göstəriciləri araşdırılır.

  7. 7.
    7. yanacaqların termodinamik xassələriLecture

    Yanacaqların yanma proseslərinin termodinamik əsasları, yanma istiliyi, nəzəri və real yanma prosesləri, hava sərfi və yanma məhsullarının tərkibi öyrənilir.

  8. 8.
    8. qaz qarışıqlarının termodinamik xassələri məhlulların termodinamik xassələriLecture

    İdeal və real qaz qarışıqlarının termodinamik xüsusiyyətləri, komponentlərin parsial təzyiqləri və qarışığın əsas parametrləri öyrənilir. termodinamik məhlulların komponentləri, qarışma prosesləri və xassələrin dəyişməsi araşdırılır.

  9. 9.
    9. porşenli daxili yanma mühərrikləri. istiliyi izoxor proses ilə verilən tsikl. istiliyi izobar prosesi ilə verilən tsikl. istiliyi qarışıq proseslərlə verilən tsiklLecture

    Porşenli daxili yanma mühərriklərinin iş prinsipi və ideal termodinamik tsiklləri öyrənilir. otto, dizel və qarışıq tsikllərin prosesləri, p-v və t-s diaqramları, faydalı iş əmsalı və əsas enerji göstəriciləri təhlil edilir.

  10. 10.
    10. qaz-turbin qurğularının tsiklləri. istiliyi izobar prosesi ilə verilən qtq-nin tsikli. istiliyi izoxor proses ilə verilən qtq-nin tsikli. reaktiv mühərriklərin tsikliLecture

    Qaz-turbin qurğularının iş prinsipi və ideal tsiklləri öyrənilir. brayton tsikli, istiliyin izobar və izoxor şəraitdə verilməsi, kompressor və turbin prosesləri, həmçinin reaktiv mühərriklərin termodinamik tsiklləri təhlil edilir.

  11. 11.
    11. birpilləli kompressorun tsikli. çoxpilləli kompressorun tsikliLecture

    Kompressorların iş prinsipi, sıxılma prosesləri və birpilləli kompressorların ideal və real tsiklləri araşdırılır. çoxpilləli sıxılmanın üstünlükləri, aralıq soyutma və enerji sərfinə təsiri öyrənilir.

  12. 12.
    12. hava soyuducu maşınların tsikli. buxarla işləyən soyuducu maşının tsikliLecture

    Soyuducu maşınların iş prinsipi və soyutma tsikllərinin termodinamik əsasları öyrənilir. hava ilə işləyən və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların əsas prosesləri, p-h və t-s diaqramları və soyutma əmsalı təhlil edilir.

  13. 13.
    13. istilik nasosunun iş prinsipi. buxar-ejektorlu soyuducu maşının tsikli. absorbsion soyuducu qurğusunun tsikliLecture

    İstilik nasoslarının iş prinsipi, istiliyin aşağı temperatur mənbəyindən yüksək temperaturlu mənbəyə ötürülməsi və enerji balansı öyrənilir. buxar-ejektorlu və absorbsion soyuducu qurğuların quruluşu və termodinamik tsiklləri araşdırılır.

  14. 14.
    14. su buxarı üçün karno tsikli. buxar üçün renkin tsikliLecture

    Su buxarı ilə işləyən istilik mühərriklərinin nəzəri və praktiki tsiklləri öyrənilir. karno və renkin tsikllərinin əsas prosesləri, p-v və t-s diaqramları, enerji balansı və faydalı iş əmsalı təhlil edilir.

  15. 15.
    15. buxarın aralıq qızdırılması ilə alınan tsikl. regenerativ tsikl. binar tsikllər. istiləşdirmə tsiklləriLecture

    Müasir buxar-turbin qurğularında enerji səmərəliliyinin artırılması üsulları araşdırılır. aralıq qızdırma, regenerativ qidalandırma, binar tsikllər və istilikləşdirmə tsikllərinin quruluşu, iş prinsipi və enerji göstəriciləri öyrənilir.

  16. 16.
    1. faza keçidlərinin və su buxarının termodinamik proseslərinin təhliliSeminar

    Buxarlanma və kondensasiya proseslərinin termodinamik analizi, suyun faza diaqramlarının qurulması, üçlük və kritik nöqtələrin müəyyənləşdirilməsi, su buxarının p-v, t-s və h-s diaqramlarından istifadə məsələləri nəzərdən keçirilir.

  17. 17.
    2. klapeyron-klazius tənliyi və su buxarının parametrlərinin hesablanmasıSeminar

    Klapeyron-klazius tənliyinin tətbiqi, doyma təzyiqi və temperaturu arasındakı əlaqənin müəyyənləşdirilməsi, su və su buxarının termodinamik cədvəllərdən istifadə etməklə parametrlərinin hesablanması və nəm havanın əsas göstəricilərinin təyini məsələləri həll edilir.

  18. 18.
    3. freonların p-v-t diaqramlarının və termodinamik xassələrinin təhliliSeminar

    Freonların əsas termodinamik xassələrinin müəyyənləşdirilməsi, p-v-t əlaqələrinin və doyma vəziyyətlərinin təhlili, soyuducu agentlərin diaqram və cədvəllərindən istifadə etməklə müxtəlif vəziyyətlər üçün parametrlərin hesablanması.

  19. 19.
    4. yanacaqların istilik-texniki və termodinamik göstəricilərinin hesablanmasıSeminar

    Bərk, maye və qaz yanacaqlarının əsas xarakteristikalarının, istilikvermə qabiliyyətinin, yanma proseslərinin və yanma məhsullarının tərkibinin müəyyənləşdirilməsi üzrə məsələlər həll edilir. yanacağın termodinamik xüsusiyyətlərinin enerji balansına təsiri araşdırılır.

  20. 20.
    5. qaz qarışıqları və məhlulların termodinamik hesablamalarıSeminar

    İdeal qaz qarışıqlarında komponentlərin parsial təzyiqlərinin, qarışığın temperatur, təzyiq və xüsusi həcminin müəyyənləşdirilməsi məsələləri öyrənilir. qaz qarışıqlarının və məhlulların əsas termodinamik xassələri müqayisəli şəkildə təhlil edilir.

  21. 21.
    6. daxili yanma mühərriklərinin və qaz-turbin qurğularının tsikllərinin hesablanmasıSeminar

    İstiliyin izoxor, izobar və qarışıq proseslərlə verildiyi ideal tsikllərin p-v və t-s diaqramları qurulur. otto, dizel, qarışıq və qaz-turbin tsikllərinin iş, istilik balansı və faydalı iş əmsalı hesablanır.

  22. 22.
    7. kompressor və soyuducu maşınların tsikllərinin analiziSeminar

    Birpilləli və çoxpilləli kompressorların sıxılma prosesləri, aralıq soyutmanın təsiri, hava və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların tsiklləri, istilik nasoslarının iş prinsipi və soyutma əmsalının hesablanması üzrə praktiki məsələlər həll edilir.

  23. 23.
    8. buxar-güc tsikllərinin və onların təkmilləşdirilməsi üsullarının hesablanmasıSeminar

    Karno və renkin tsikllərinin, aralıq qızdırmalı və regenerativ tsikllərin, binar və istilikləşdirmə tsikllərinin termodinamik analizi aparılır. tsikllərin t-s və h-s diaqramları, istilik balansı, xüsusi iş və faydalı iş əmsalı müəyyənləşdirilir.

  24. 24.
    1. su buxarı və su buxarının termodinamikasıIndependent work

    Su və su buxarının faza çevrilmələri, termodinamik parametrləri, doyma vəziyyətləri, termodinamik cədvəlləri və p-v, t-s, h-s diaqramları araşdırılır. su buxarının müxtəlif termodinamik proseslərdə davranışı və enerji dəyişmələri təhlil edilir.

  25. 25.
    2. freonların termodinamikasıIndependent work

    Freonların və digər soyuducu agentlərin fiziki və termodinamik xassələri, faza dəyişmələri, p-v-t asılılıqları və soyuducu qurğularda tətbiqi araşdırılır. müxtəlif freonların enerji və ekoloji xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir.

  26. 26.
    3. yanacaqların termodinamikasıIndependent work

    Bərk, maye və qaz yanacaqlarının yanma proseslərinin termodinamik əsasları, yanma istiliyi, nəzəri hava sərfi, yanma məhsullarının tərkibi və enerji balansı araşdırılır.

  27. 27.
    4. yanacaqların əsas xarakteristikalarıIndependent work

    Müxtəlif yanacaq növlərinin kimyəvi tərkibi və əsas istilik-texniki göstəriciləri, o cümlədən istilikvermə qabiliyyəti, sıxlıq, rütubət, uçuculuq və kül tərkibi öyrənilir. yanacaqların energetik qurğularda tətbiq xüsusiyyətləri müqayisə edilir.

  28. 28.
    5. məhlulların termodinamikasıIndependent work

    Məhlulların termodinamik vəziyyəti, komponentlərin qarşılıqlı təsiri, qarışma prosesləri, konsentrasiya, kimyəvi potensial və məhlulların əsas termodinamik funksiyalarının dəyişməsi araşdırılır.

  29. 29.
    6. porşenli daxili yanma mühərriklərinin tsiklləriIndependent work

    Porşenli daxili yanma mühərriklərində istifadə olunan ideal tsikllər – otto, dizel və qarışıq tsikllər araşdırılır. tsikllərin prosesləri, p-v və t-s diaqramları, istilik balansı, iş və faydalı iş əmsalı təhlil edilir.

  30. 30.
    7. qaz-turbin qurğularının tsiklləriIndependent work

    Qaz-turbin qurğularının iş prinsipi və əsas termodinamik tsiklləri, o cümlədən brayton tsikli, istiliyin verilməsi və çıxarılması prosesləri, kompressor və turbin işləri araşdırılır. reaktiv mühərriklərin tsiklləri ilə əlaqə təhlil edilir.

  31. 31.
    8. kompressorların tsiklləriIndependent work

    Birpilləli və çoxpilləli kompressorların termodinamik tsiklləri, sıxılma prosesləri, kompressor işi, sıxılma dərəcəsi və aralıq soyutmanın enerji sərfinə təsiri araşdırılır.

  32. 32.
    9. soyuducu maşının tsiklləriIndependent work

    Hava və buxar-kompressorlu soyuducu maşınların, həmçinin istilik nasoslarının termodinamik tsiklləri araşdırılır. soyutma prosesləri, soyuducu agentin vəziyyət dəyişmələri, p-h və t-s diaqramları, soyutma əmsalı və enerji sərfi təhlil edilir.

  33. 33.
    10. i̇stilik energetik qurğuların tsiklləriIndependent work

    İstilik energetik qurğularında istifadə olunan karno, renkin, aralıq qızdırmalı, regenerativ, binar və istilikləşdirmə tsiklləri araşdırılır. tsikllərin enerji çevrilməsi, istilik balansı və faydalı iş əmsalının artırılması üsulları təhlil edilir.

Reading list

Assessment

FormDescriptionScoreRelated CLO
Cari qiymətləndirməCari qiymətləndirmə - fənn üzrə tələbənin semestr müddətində fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi olmaqla, mühazirə və məşğələ (laboratoriya) dərs materiallarının mənimsənilmə səviyyəsini qiymətləndirilir.30 balFTN 1-5
DavamiyyətTələbə fənn üzrə dərslərin 25%-dən çoxunda iştirak etmədiyi halda imtahana buraxılmır.10 bal-
Tələbənin sərbəst işiTələbəyə fənn üzrə semestr ərzində 1 sərbəst işin (zəruri hallarda sərbəst işlərin sayı artırıla bilər) yerinə yetirilməsi tapşırığı verilir.10 balFTN--
İmtahanİmtahan şifahi, yazılı, yazılı-elektron, test üsulu ilə keçirilir50 balFTN 1-5