Texniki xarici dilMövzu planı

Bu mövzu telekommunikasiya və IT sahəsinə yeni başlayanlar üçün əsas anlayışları izah edir. Burada telekommunikasiyanın nə olduğu, məlumatların bir cihazdan digərinə necə ötürüldüyü və müasir IT infrastrukturunda telekommunikasiya texnologiyalarının rolu öyrənilir.

Bu mövzu mobil rabitə şəbəkələrinin strukturu, 5G və simsiz rabitə texnologiyaları, həmçinin telefon şəbəkələrinin iş prinsiplərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar mobil rabitə sistemlərinin əsas komponentləri, baza stansiyaları, mobil cihazlar, radio interfeys və nüvə şəbəkəsinin qarşılıqlı əlaqəsi ilə tanış olacaq, məlumat və səs xidmətlərinin mobil şəbəkə üzərindən necə ötürüldüyünü öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində 2G, 3G, 4G və 5G texnologiyalarının əsas xüsusiyyətləri, 5G-nin yüksək sürət, aşağı gecikmə və çoxsaylı cihazların qoşulmasını dəstəkləməsi, həmçinin Wi-Fi və digər simsiz kommunikasiya texnologiyaları izah ediləcək. Eyni zamanda ənənəvi və müasir telefon şəbəkələrinin quruluşu, zənglərin yaradılması və yönləndirilməsi, siqnallaşma və səs məlumatlarının ötürülməsi kimi proseslər araşdırılaraq iştirakçılarda mobil və telefon rabitə sistemlərinin iş prinsipini texniki terminologiya ilə izah etmək bacarığı formalaşdırılacaq.

Bu mövzu kompüter sistemlərinin əsasını təşkil edən hardware (aparat təminatı) və software (proqram təminatı) anlayışlarının öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar kompüterin əsas fiziki komponentləri — CPU, RAM, motherboard, hard disk/SSD, power supply, GPU, monitor, keyboard, mouse və digər periferik qurğular haqqında məlumat əldə edəcək, onların funksiyalarını və bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəsini öyrənəcəklər. Eyni zamanda software anlayışı, əməliyyat sistemləri, tətbiqi proqramlar, sistem proqramları və utility proqramları izah ediləcək. Mövzu çərçivəsində hardware və software arasındakı fərqlər, onların kompüter sistemində rolu və gündəlik IT işlərində istifadəsi araşdırılacaq, həmçinin müxtəlif kompüter komponentləri və proqram təminatlarını texniki terminologiyadan istifadə etməklə təsvir etmək bacarığı formalaşdırılacaq.

Bu mövzu veb-sayt analitikası və veb-saytlar haqqında məlumatların əldə edilməsi və təhlili bacarıqlarının inkişafına yönəlib. İştirakçılar veb-saytların əsas xüsusiyyətlərini, strukturunu, məzmununu və fəaliyyət göstəricilərini araşdırmağı, istifadəçi davranışı, ziyarət sayı, trafik mənbələri, səhifə baxışları və digər əsas analitik göstəricilər haqqında məlumat əldə etməyi öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində veb-sayt haqqında texniki və ümumi məlumatların müxtəlif mənbələrdən toplanması, məlumatların düzgün qiymətləndirilməsi və analitik nəticələrin şərh edilməsi izah olunacaq. Həmçinin website analytics, traffic, visitors, page views, bounce rate, engagement və conversion kimi əsas terminlər öyrənilərək veb-saytların effektivliyini və istifadəçi fəaliyyətini qiymətləndirmək üçün ilkin analitik bacarıqlar formalaşdırılacaq.

Bu mövzu telekommunikasiya şəbəkələrinin əsas prinsiplərinin və müasir rabitə texnologiyalarının öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar telekommunikasiya şəbəkələrinin quruluşunu, məlumatların səs, video və digər rəqəmsal informasiyalar şəklində ötürülməsi prosesini, LAN, WAN, MAN, WLAN və mobil şəbəkələr kimi əsas şəbəkə növlərini öyrənəcəklər. Həmçinin fiber-optik, kabel, simsiz və mobil rabitə texnologiyaları, şəbəkə avadanlıqları və kommunikasiya protokolları haqqında əsas biliklər əldə edəcəklər. Mövzu çərçivəsində şəbəkələrin iş prinsiplərini və texnologiyalar arasındakı fərqləri izah etmək, texniki terminologiyadan düzgün istifadə etmək və telekommunikasiya texnologiyalarının IT sənayesində tətbiq sahələrini anlamaq bacarığı formalaşdırılacaq.

Bu mövzu IT təhlükəsizliyi və informasiya sistemlərinin qorunması üzrə əsas anlayış və prinsiplərin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar kompüter, şəbəkə, məlumat və istifadəçi hesablarının müxtəlif təhlükələrdən qorunması, kibertəhlükəsizlik riskləri və təhlükəsiz iş mühiti haqqında məlumat əldə edəcəklər. Mövzu çərçivəsində viruslar, malware, phishing, hacking, məlumat sızması, zəif parollar və sosial mühəndislik kimi əsas təhlükələr, həmçinin güclü parol siyasəti, çoxfaktorlu autentifikasiya, antivirus proqramları, firewall, məlumatların ehtiyat nüsxəsinin yaradılması və təhlükəsiz internet istifadəsi kimi qorunma üsulları izah ediləcək. Eyni zamanda iş yerində IT avadanlıqlarından və informasiya resurslarından təhlükəsiz istifadə qaydaları öyrənilərək iştirakçılarda kibertəhlükələri tanımaq, riskləri azaltmaq və təhlükəsizlik qaydalarına uyğun davranmaq bacarığı formalaşdırılacaq.

Bu mövzu verilənlər bazalarının əsas anlayışları, strukturu və database məhsullarının xüsusiyyətlərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar verilənlər bazasının nə olduğunu, məlumatların necə saxlanıldığını, təşkil edildiyini və idarə olunduğunu öyrənəcək, database, table, record, field, primary key, relationship və query kimi əsas terminlərlə tanış olacaqlar. Mövzu çərçivəsində MySQL, Microsoft SQL Server, Oracle Database, PostgreSQL kimi geniş istifadə olunan database məhsulları haqqında ümumi məlumat veriləcək, onların əsas xüsusiyyətləri, istifadə sahələri və bir-birindən fərqləri izah ediləcək. Həmçinin verilənlər bazalarının IT sistemlərində rolu, məlumatların səmərəli idarə edilməsi və təhlükəsiz saxlanılması prinsipləri nəzərdən keçirilərək iştirakçılarda database məhsullarını tanımaq və onların tətbiq məqsədlərini müəyyənləşdirmək bacarığı formalaşdırılacaq.

Bu mövzu internet və şəbəkə protokollarının əsas anlayışlarının, iş prinsiplərinin və IT sistemlərində tətbiqinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar şəbəkə protokollarının cihazlar arasında məlumat mübadiləsini necə təmin etdiyini, protokolların qaydalar və standartlar əsasında necə işlədiyini öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində TCP/IP, HTTP/HTTPS, DNS, FTP, SMTP, DHCP, SSH və digər geniş istifadə olunan şəbəkə protokolları, onların funksiyaları və istifadə sahələri izah ediləcək. Həmçinin TCP/IP modelinin əsas səviyyələri, məlumat paketlərinin şəbəkə üzərindən göndərilməsi, ünvanlaşdırma, marşrutlaşdırma və məlumatların düzgün ünvana çatdırılması prinsipləri araşdırılacaq. Assignment çərçivəsində iştirakçılar müxtəlif şəbəkə protokollarını müqayisə edərək onların məqsədini, iş prinsipini, üstünlüklərini və tətbiq sahələrini əhatə edən müzakirə və analitik yazı hazırlayacaqlar.

Bu mövzu e-commerce (elektron ticarət) anlayışının, onun əsas növlərinin, xüsusiyyətlərinin və e-commerce şirkətlərinin fəaliyyət prinsiplərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar elektron ticarətin ənənəvi ticarətdən fərqini, B2B, B2C, C2C və C2B kimi əsas e-commerce modellərini və onların tətbiq sahələrini öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində e-commerce şirkətlərinin fəaliyyət modeli, onlayn məhsul və xidmət satışı, shopping cart, online payment, product catalogue, search, user account, order tracking, customer reviews və security kimi əsas funksiyalar izah ediləcək. Həmçinin e-commerce veb-saytlarının istifadəçi rahatlığı, təhlükəsizlik, ödəniş sistemləri və müştəri təcrübəsi baxımından əsas xüsusiyyətləri araşdırılacaq. Assignment çərçivəsində iştirakçılar seçilmiş bir e-commerce veb-saytını təhlil edərək onun əsas funksiyalarını və xüsusiyyətlərini texniki terminologiyadan istifadə etməklə təsvir edəcəklər.

Bu mövzu şəbəkə təhlükəsizliyi və qorunması, məlumatların şifrələnməsi, istifadəçi autentifikasiyası və şəbəkə hücumlarının əsas prinsiplərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar şəbəkələrin icazəsiz girişdən, məlumat oğurluğundan və müxtəlif kibertəhlükələrdən qorunması üsullarını öyrənəcək, encryption, authentication, authorization, firewall, VPN, SSL/TLS və access control kimi əsas təhlükəsizlik anlayışları ilə tanış olacaqlar. Mövzu çərçivəsində phishing, malware, brute-force, DoS/DDoS, man-in-the-middle və password attacks kimi geniş yayılmış şəbəkə hücumlarının xüsusiyyətləri və onlardan qorunma üsulları izah ediləcək. Həmçinin istifadəçi autentifikasiyasının əhəmiyyəti, güclü parol siyasəti və çoxfaktorlu autentifikasiya kimi təhlükəsizlik tədbirləri araşdırılacaq. Assignment çərçivəsində iştirakçılar şəbəkə təhlükəsizliyinin əsas risklərini, qorunma mexanizmlərini və təhlükəsizlik tədbirlərinin effektivliyini əhatə edən analitik yazı hazırlayacaqlar.

Bu mövzu analoq və rəqəmsal modulyasiya texnologiyalarının əsas prinsiplərinin, növlərinin və tətbiq sahələrinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar məlumatın rabitə kanalı ilə ötürülməsi üçün daşıyıcı siqnalın necə dəyişdirildiyini və modulyasiyanın telekommunikasiya sistemlərində rolunu öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində analoq modulyasiyanın əsas növləri olan AM (Amplitude Modulation), FM (Frequency Modulation) və PM (Phase Modulation), onların iş prinsipləri, əsas xüsusiyyətləri, üstünlükləri və istifadə sahələri izah ediləcək. Həmçinin rəqəmsal modulyasiya texnologiyaları — QAM (Quadrature Amplitude Modulation), PSK (Phase Shift Keying) və FSK (Frequency Shift Keying) araşdırılaraq məlumatın rəqəmsal siqnallar vasitəsilə ötürülməsi prinsipləri, siqnal parametrlərinin dəyişdirilməsi və müxtəlif rabitə sistemlərində tətbiqi öyrəniləcək. Mövzu iştirakçılarda müxtəlif modulyasiya üsullarını müqayisə etmək, onların texniki xüsusiyyətlərini və tətbiq sahələrini müəyyənləşdirmək bacarığı formalaşdıracaq.

Bu mövzu optik lifli rabitə sistemlərində WDM (Wavelength Division Multiplexing), CWDM (Coarse WDM) və DWDM (Dense WDM) texnologiyalarının əsas prinsiplərinin və tətbiq xüsusiyyətlərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar müxtəlif dalğa uzunluqlarından istifadə etməklə bir optik lif üzərindən çoxsaylı məlumat kanallarının eyni vaxtda ötürülməsi prinsipini və WDM texnologiyasının telekommunikasiya şəbəkələrində əhəmiyyətini öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində CWDM və DWDM arasındakı fərqlər, kanal sıxlığı, dalğa uzunluğu diapazonları, kanal aralığı, ötürmə məsafəsi və tutum kimi əsas göstəricilər izah ediləcək. Həmçinin spektral DWDM sistemlərinin quruluşu və əsas parametrləri, o cümlədən channel spacing, optical power, wavelength, bandwidth, insertion loss, dispersion və OSNR kimi texniki göstəricilər araşdırılacaq. Mövzu iştirakçılarda optik WDM sistemlərinin iş prinsipini, texniki parametrlərini və müxtəlif telekommunikasiya şəbəkələrində tətbiq imkanlarını təhlil etmək bacarığı formalaşdıracaq.

Bu mövzu şəbəkə avadanlıqlarının əsas növləri, funksiyaları və idarə olunması prinsiplərinin öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar router, switch, modem, access point, firewall, repeater və gateway kimi əsas şəbəkə cihazları ilə tanış olacaq, onların şəbəkədəki rolunu və bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqəsini öyrənəcəklər. Mövzu çərçivəsində router və switch-in məlumatların yönləndirilməsi və ötürülməsində funksiyaları, modemlərin internet bağlantısının təmin edilməsində rolu, simsiz şəbəkə cihazlarının iş prinsipləri və təhlükəsizlik avadanlıqlarının əhəmiyyəti izah ediləcək. Həmçinin şəbəkə cihazlarının quraşdırılması, konfiqurasiyası, monitorinqi, idarə olunması, proqram təminatının yenilənməsi və nasazlıqların aşkarlanması kimi əsas idarəetmə prosesləri öyrəniləcək. Mövzu iştirakçılarda müxtəlif şəbəkə cihazlarını düzgün tanımaq, funksiyalarını izah etmək və onların effektiv idarə olunması üçün ilkin texniki bacarıqlar formalaşdıracaq.

Bu mövzu şəbəkə problemlərinin müəyyənləşdirilməsi, diaqnostikası və həlli üsullarının öyrənilməsinə yönəlib. İştirakçılar şəbəkələrdə rast gəlinən internet bağlantısının kəsilməsi, aşağı sürət, yüksək latency, packet loss, IP ünvanı konfliktləri, DNS problemləri, zəif Wi-Fi siqnalı və avadanlıq nasazlıqları kimi əsas problemləri tanıyacaqlar. Mövzu çərçivəsində şəbəkə problemlərinin səbəblərini müəyyənləşdirmək üçün ping, traceroute, ipconfig/ifconfig, nslookup və digər diaqnostika vasitələrindən istifadə prinsipləri izah ediləcək. Həmçinin router və switch konfiqurasiyasının yoxlanılması, kabel və bağlantıların test edilməsi, IP və DNS parametrlərinin düzgün qurulması, şəbəkə avadanlıqlarının yenidən konfiqurasiyası və digər troubleshooting üsulları öyrəniləcək. Mövzu iştirakçılarda şəbəkə problemlərini sistemli şəkildə analiz etmək, səbəbləri müəyyənləşdirmək və uyğun həll yollarını tətbiq etmək bacarığı formalaşdıracaq.