Antenalar və mikrodalğalı sistemlərSillabus

Fənn kodu

İFS-2283y

Kredit

7

Tələbənin iş yükü

60

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 45saat -mühazirə b) 15 saat- seminar c) 15 saat -laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 60 saat -TSİ b) 75 saat -MRTSİ

“Antenalar və mikrodalğalı sistemlər” fənni antenaların quruluşu, iş prinsipi, əsas parametrləri və şüalanma xarakteristikaları, istiqamətlənmə diaqramı, polyarizasiya xüsusiyyətləri, antena növləri, eləcə də mikrodalğalı sistemlərin quruluşu, elementləri, iş prinsipləri və tətbiq sahələrini əhatə edir. Fənn tələbələrdə antena və mikrodalğalı sistemlərin analizi, layihələndirilməsi və istismarı üzrə nəzəri bilik və praktik bacarıqlar formalaşdırır.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• seminar
• təqdimatlar
• interaktiv müzakirə

1. 1

   CLO 1: 1. Antenaların quruluşunu, iş prinsipini, əsas növlərini və tətbiq sahələrini izah edir. 2. Antenaların əsas elektrik və radiasiya parametrlərini müəyyənləşdirir və qiymətləndirir. 3. Antenaların şüalanma diaqramını, istiqamətliliyini, güclənməsini və səmərəliliyini təhlil edir. 4. Antenaların iş rejiminə təsir edən tezlik, dalğa uzunluğu, impedans və qütbləşmə parametrlərini müəyyənləşdirir. 5. Müxtəlif rabitə sistemləri üçün antenaların seçilməsi və əsas parametrlərinin hesablanması üsullarını tətbiq edir. 6. Mikrodalğalı sistemlərin quruluşunu, iş prinsipini və əsas komponentlərini izah edir. 7. Mikrodalğalı xətlərdə və qurğularda siqnalların yayılmasını, itkiləri və əksolmaları təhlil edir. 8. Mikrodalğalı sistemlərdə istifadə olunan dalğaötürücülərin, rezonatorların, bölücülərin və digər qurğuların funksiyalarını müəyyənləşdirir. 9. Antena və mikrodalğalı sistemlərin əsas parametrlərini ölçmə və sınaq vasitələrindən istifadə etməklə qiymətləndirir. 10. Verilmiş rabitə tələblərinə uyğun antenna və mikrodalğalı sistemlərin seçilməsi, layihələndirilməsi və texniki qiymətləndirilməsini həyata keçirir.

1. 1.
   Antenalara giriş və antenaların təyinatı.Mühazirə

   Antenaların mahiyyəti, təyinatı, əsas funksiyaları və radioelektron sistemlərdə rolu haqqında ümumi məlumat verilir.

2. 2.
   Antenaların istiqamətlənmə xarakteristikaları.Mühazirə

   Antenaların istiqamətlənmə diaqramları, əsas və yan şüalar, istiqamətlənmə əmsalı və şüalanma xüsusiyyətləri öyrənilir.

3. 3.
   Elektromaqnit dalğalarının yayılması və antenaların iş prinsipi.Mühazirə

   Elektromaqnit dalğalarının yaranması, yayılması, antenalarda elektromaqnit enerjisinin şüalandırılması və qəbul edilməsi prinsipləri öyrənilir.

4. 4.
   Antenaların polarizasiyası.Mühazirə

   Elektromaqnit dalğalarının xətti, dairəvi və elliptik polarizasiyası, antenanın polarizasiya xüsusiyyətləri və polarizasiya uyğunluğu araşdırılır.

5. 5.
   Antenaların əsas elektrik və radiotexniki parametrləri.Mühazirə

   Antenaların giriş müqaviməti, qazancı, effektivliyi, rezonans tezliyi, buraxma zolağı və digər əsas elektrik-radiotexniki parametrləri araşdırılır.

6. 6.
   Antenaların qarşılıqlı təsiri və qarşılıqlılıq prinsipi.Mühazirə

   Antenaların bir-birinə təsiri, qarşılıqlılıq prinsipi, ötürücü və qəbuledici antenalar arasındakı əlaqə öyrənilir.

7. 7.
   Sadə naqilli antenalar.Mühazirə

   Dipol, monopole və digər sadə naqilli antenaların quruluşu, iş prinsipi, şüalanma xüsusiyyətləri və tətbiq sahələri öyrənilir.

8. 8.
   Antenalar massivləri (antenna arrays).Mühazirə

   Antena massivlərinin quruluşu, elementlərarası qarşılıqlı təsir, massiv faktoru, istiqamətlənmənin idarə edilməsi və tətbiq sahələri araşdırılır.

9. 9.
   Çərçivə, ilmə və log-periodik antenalar.Mühazirə

   Çərçivə və ilmə antenaların, həmçinin log-periodik antenaların konstruktiv xüsusiyyətləri, elektrik parametrləri və tətbiq sahələri araşdırılır.

10. 10.
    Apertur və buynuz antenalar.Mühazirə

    Apertur antenaların və buynuz antenaların quruluşu, elektromaqnit sahəsinin formalaşması, istiqamətlənmə xüsusiyyətləri və mikrodalğa diapazonunda tətbiqi öyrənilir.

11. 11.
    Yagi–Uda və digər istiqamətlənmiş antenalar.Mühazirə

    Yagi–Uda antenasının quruluşu, aktiv və passiv elementləri, istiqamətlənmə xüsusiyyətləri və digər istiqamətlənmiş antenaların əsas növləri öyrənilir.

12. 12.
    Parabolik reflektor antenalar.Mühazirə

    Parabolik reflektor antenaların konstruksiyası, reflektorun iş prinsipi, yüksək qazanc və istiqamətlənmə xüsusiyyətləri araşdırılır.

13. 13.
    Mikrozolaqlı (microstrip) və yamaqlı antenalar.Mühazirə

    Mikrozolaqlı və yamaqlı antenaların quruluşu, qidalanma üsulları, iş prinsipi, əsas parametrləri və müasir simsiz rabitədə tətbiqləri öyrənilir.

14. 14.
    Mikrodalğa ötürmə xətləri və koaksial kabellər. Mikrodalğa passiv qurğuları.Mühazirə

    Mikrodalğa ötürmə xətlərinin əsas növləri, koaksial kabellərin quruluşu, xarakterik müqavimət, itkilər və siqnal ötürülməsi xüsusiyyətləri araşdırılır.

15. 15.
    Fəlsəfədə varlıq və materiya problemiMühazirə

    Mikrodalğa diapazonunun xüsusiyyətləri, əsas anlayışları, mikrodalğa sistemlərinin quruluşu və tətbiq sahələri haqqında məlumat verilir.

    • .FTN3: Fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.
    • .FTN2: Əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.
    • .FTN5: Fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.
    • .FTN6: Müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.
    • .FTN7: Öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir
    • .FTN8: Fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
    • .FTN1: Fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir.
    • .FTN4: Müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.
16. 16.
    Mikrodalğa passiv qurğuları.Mühazirə

    Mikrodalğa sistemlərində istifadə olunan bölücülər, birləşdiricilər, istiqamətləndirici elementlər, attenuatorlar və digər passiv qurğuların iş prinsipi öyrənilir.

17. 17.
    Dalğaötürücülər və elektromaqnit dalğalarının yayılması.Mühazirə

    Dalğaötürücülərin quruluşu, TE və TM modları, elektromaqnit dalğalarının dalğaötürücülərdə yayılması və əsas parametrləri öyrənilir.

18. 18.
    Mikrodalğa rezonatorları və filtrləri.Mühazirə

    Mikrodalğa rezonatorlarının quruluşu və rezonans xüsusiyyətləri, həmçinin filtrasiya prinsipləri və mikrodalğa filtrlərinin əsas növləri araşdırılır.

19. 19.
    Mikrodalğa gücləndiriciləri və generatorları.Mühazirə

    Mikrodalğa gücləndiricilərinin və generatorlarının iş prinsipləri, əsas parametrləri, tezlik xüsusiyyətləri və tətbiq sahələri öyrənilir.

20. 20.
    Mobil rabitə, Wi-Fi, 5G və MIMO antena sistemləri.Mühazirə

    Mobil rabitə, Wi-Fi, 5G və MIMO sistemlərində istifadə olunan antenaların quruluşu, çoxantenalı texnologiyalar və şüanın idarə edilməsi prinsipləri öyrənilir.

21. 21.
    Antenaların uyğunlaşdırılması və ölçülməsi.Mühazirə

    Antenaların ötürmə xətləri ilə uyğunlaşdırılması, VSWR, geri qayıtma itkisi, impedans uyğunluğu və antena parametrlərinin ölçülməsi üsulları öyrənilir.

22. 22.
    Müasir antena və mikrodalğa sistemlərinin layihələndirilməsi.Mühazirə

    Antena və mikrodalğa sistemlərinin layihələndirilməsinin əsas mərhələləri, texniki tələblərin müəyyənləşdirilməsi, parametrlərin hesablanması və sistemin optimallaşdırılması məsələləri araşdırılır.

23. 23.
    Mikrodalğa və radar sistemlərində antenalar.Mühazirə

    Mikrodalğa və radar sistemlərində antenaların funksiyaları, hədəfin aşkar edilməsi, məsafə və istiqamətin müəyyənləşdirilməsi prinsipləri araşdırılır.

24. 24.
    1. Antenalar. Verici və qəbuledici antenalarıMəşğələ

    Antenaların təyinatı, quruluşu, iş prinsipi və əsas elektrik-parametrləri öyrənilir. Verici və qəbuledici antenaların funksional xüsusiyyətləri, elektromaqnit dalğalarının şüalandırılması və qəbulu prinsipləri, antenaların istiqamətlənmə diaqramı, qazancı, polarizasiyası, iş tezlik diapazonu və impedansı nəzərdən keçirilir. Müxtəlif tip antenaların konstruktiv xüsusiyyətləri və telekommunikasiya sistemlərində tətbiq sahələri izah edilir.

25. 25.
    Ötürücü fider xətləri və onların növləri.Fider xəttinin iş rejimləriMəşğələ

    Ötürücü fider xətlərinin təyinatı, quruluşu, iş prinsipi və telekommunikasiya sistemlərində rolu öyrənilir. Fider xətlərinin əsas növləri, o cümlədən koaksial, simmetrik və dalğaötürücü xətlər, onların konstruktiv və elektrik xüsusiyyətləri nəzərdən keçirilir. Fider xəttində elektromaqnit dalğalarının yayılması, xarakterik impedans, dalğa uzunluğu, sönmə və əksolunma hadisələri izah edilir. Fider xəttinin əsas iş rejimləri — uyğunlaşdırılmış, boş gediş və qısaqapanma rejimləri araşdırılır.

26. 26.
27. 27.
28. 28.
29. 29.
30. 30.
31. 31.
32. 32.
33. 33.

1. 1. Məmmədov, İ. R. Radioverici qurğular: ali məktəblər üçün dərslik. – Bakı, 2004. – 213 s. 2. Иванюшкин, Р. Ю. (red.). Радиопередающие устройства: учебник для вузов / С. И. Дингес, Р. Ю. Иванюшкин, В. Б. Козырев, К. И. Кукк, В. В. Шахгильдян, М. С. Шумилин. – Серия «Теория и практика инфокоммуникаций». – Москва, 2019. – 1200 с. 3. Məhərrəmov, V. Ə. Radioqəbuledici qurğular: ali məktəblər üçün dərslik. – Bakı, 2009. – 237 s. 4. Balanis, C. A. Antenna Theory: Analysis and Design. 4th ed. – Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2016. – 1104 p. 5. Pozar, D. M. Microwave Engineering. 4th ed. – Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2012. – 756 p. 6. Haykin, S. Communication Systems. 5th ed. – Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2009. – 936 p. 7. Lathi, B. P., Ding, Z. Modern Digital and Analog Communication Systems. 5th ed. – Oxford University Press, 2018. – 912 p.(yeni pəncərədə açılır)