Fənn · Nəqliyyat müəhndisliyi
MaterialşünaslıqMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş, “Materialşünaslıq” fənninin mahiyyəti, məqsəd və vəzifələri. Metalların kristallik quruluşu və onda qüsurlar. Kristalların deformasiyası olunmasının mexanizmlərinə kəsici və diffuziya.
MühazirəMaterialşünaslığın məqsədləri, metalların kristal qəfəsləri və deformasiya mexanizmləri
2. Metalların atom-kristall qəfəsləri, sinifləri və xassələri. Kristal qəfəslərdə yaranan qüsurlar (dislokasiya strukturu)
MühazirəMetalların sinifləri, xassələri və dislokasiya strukturlarının analizi.
3. Kristallar-qatıq istiqamət və müstəvilər. Metalların real quruluşu. Kristal-həmin sərinkəşliyi xassələri.
MühazirəKristalların anizotropiya xassələri və real quruluşun tədqiqi
4. Maddələrin üç aqreqat halı. Maye metalın kristallaşma prosesinin əsasları. Maye metalın kristallaşması zamanı: kəsikli soyuma əyriləri. Kristallaşma prosesinə təsir edən amillər.
MühazirəMaddələrin aqreqat halları, kristallaşma əyriləri və ona təsir edən amillər.
5. Metalların ümumi xassələri (mexaniki, fiziki, kimyəvi və texnoloji). Mexaniki xassələrin təyin edilmə üsulları. Metallik vərilərin rəsmi əsasları. Əridi sistemində yaranan struktur və fazalar
MühazirəMexaniki, fiziki və kimyəvi xassələrin təyini; faza və struktur anlayışları
6. İki komponentli ərinti sistemlərinin qurulması və xassələri. Mexaniki qarışıq, bərk məhlullar, kimyəvi birləşmələr.
MühazirəBərk məhlullar, mexaniki qarışıqlar və kimyəvi birləşmələrin əmələ gəlməsi
7. Ərintilərin hal diaqramlarının qurulması üsulları. I, II, III, IV növ hal diaqramları. Purqalar qaydası və bərabər qanunu.
MühazirəI-IV növ hal diaqramları, Purqalar qaydası və bərabərlik qanunları.
8. Dəmir-karbon (dəmir-sementit) hal diaqramı. Dəmir-karbon əritilərində faza çevrilmələri. Fe-C diaqramında xarakterik nöqtələr və xətlər.
MühazirəFe-C diaqramı, faza çevrilmələri və praktiki əhəmiyyəti
9. Poladlar. Poladların təsnifatı. Xərkərdə poladlar, struktur və tətbiq sahələri. Çuqunlar, təsnifat (ağ, boz, düyün, modifikasiyalı möhkəm və yüksək möhkəm)
MühazirəPolad və çuqunların təsnifatı, markalanması və tətbiq sahələri.
10. Termiki emal, növləri, aparılma texnologiyası və tətbiq sahələri. Termiki emal üsullarının, rejimlərinin seçilmə prinsipi.
MühazirəTermiki emal rejimləri və struktur-faza çevrilmələri
11. Poladın termiki emalı, qızdırılma və soyutma zamanı baş verən əsas çevrilmələr (Vəssa çevrilmə) və bu çevrilmələrin gətirmə mexanizmi.
MühazirəSoyutma zamanı baş verən əsas çevrilmələr və mexanizmlər
12. Kimyəvi-termiki emal (KTE), növləri, aparılma texnologiyası və tətbiq sahələri
MühazirəKTE növləri, texnologiyası və sənayedə tətbiqi.
13. Termo-mexaniki emal (TME) növləri, aparılma texnologiyası və tətbiq sahələri.
MühazirəTME növləri, texnoloji prosesi və tətbiq sahələri
14. Konstruksiya poladları. Konstruksiya poladlarının kimyəvi tərkiblərinə, strukturuna və tətbiq sahələrinə görə təsnifatı.
MühazirəKimyəvi tərkib və struktura görə konstruksiya poladları.
15. Konstruksiya poladlarına qoyulan tələblər və bu poladların tətbiq sahələri
MühazirəPoladların istismar xüsusiyyətləri və tətbiq sahələrinin seçimi