Fənn · Energetika mühəndisliyi
Energetikada su hazırlığı texnologiyası və su təsərrüfatıMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Fənnin məzmunu və məqsədi. İES-də başlayıcı, əlavə və qidalandırıcı suların keyfiyyətinə qoyulan tələblər. Təbiət sularının qısa təsnifatı
Mühazirə1İstilik elektrik stansiyalarında (İES) suyun istifadə sahələri, başlayıcı, əlavə və qidalandırıcı suların keyfiyyətinə qoyulan tələblər, təbiət sularının təsnifatı və su hazırlığının energetikada rolu öyrənilir.
Mənbəyə keç: Giriş. Fənnin məzmunu və məqsədi. İES-də başlayıcı, əlavə və qidalandırıcı suların keyfiyyətinə qoyulan tələblər. Təbiət sularının qısa təsnifatı (yeni pəncərədə açılır)2. Su məhlullarının bəzi elektrolitik xassələri.
Mühazirə2Su məhlullarının elektrolitik dissosiasiyası, güclü və zəif elektrolitlər, suda ion şəklində olan qatışıqların (kation və anionların) tərkibi və xarakteristikaları nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Su məhlullarının bəzi elektrolitik xassələri. (yeni pəncərədə açılır)3. Suda ion şəklində olan qatışıqların xarakteristikaları.
Mühazirə3Su məhlullarının elektrolitik dissosiasiyası, güclü və zəif elektrolitlər, suda ion şəklində olan qatışıqların (kation və anionların) tərkibi və xarakteristikaları nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Suda ion şəklində olan qatışıqların xarakteristikaları. (yeni pəncərədə açılır)4. Suyun keyfiyyət göstəriciləri. Suyun codluğu, qələviliyi, şəffaflığı, bioloji keyfiyyət göstəricisi, xüsusi elektrik keçiriciliyi, oksidləşməsi.
Mühazirə4Suyun əsas keyfiyyət göstəriciləri – codluq, qələvilik, şəffaflıq, bioloji keyfiyyət göstəricisi, xüsusi elektrik keçiriciliyi və oksidləşmə – onların ölçü vahidləri və təyinetmə üsulları ilə birlikdə öyrənilir.
Mənbəyə keç: Suyun keyfiyyət göstəriciləri. Suyun codluğu, qələviliyi, şəffaflığı, bioloji keyfiyyət göstəricisi, xüsusi elektrik keçiriciliyi, oksidləşməsi. (yeni pəncərədə açılır)5. Suyun kolloid qatışıqlardan təmizlənməsi. Elektrokimyəvi koaqulyasiya.
Mühazirə5Suyun kolloid və dispers qatışıqlardan təmizlənməsi, koaqulyasiya prosesinin mahiyyəti, koaqulyantlar, elektrokimyəvi koaqulyasiya və mexaniki süzgəclərdə suyun dərin şəffaflaşdırılması texnologiyaları öyrənilir.
Mənbəyə keç: Suyun kolloid qatışıqlardan təmizlənməsi. Elektrokimyəvi koaqulyasiya. (yeni pəncərədə açılır)6. Suyun mexaniki süzgəclərdə dərin şəffaflaşdırılması texnologiyaları
Mühazirə6Suyun kolloid və dispers qatışıqlardan təmizlənməsi, koaqulyasiya prosesinin mahiyyəti, koaqulyantlar, elektrokimyəvi koaqulyasiya və mexaniki süzgəclərdə suyun dərin şəffaflaşdırılması texnologiyaları öyrənilir.
Mənbəyə keç: Suyun mexaniki süzgəclərdə dərin şəffaflaşdırılması texnologiyaları (yeni pəncərədə açılır)7. Suyun termiki duzsuzlaşdırma texnologiyası.
Mühazirə7Suyun kolloid və dispers qatışıqlardan təmizlənməsi, koaqulyasiya prosesinin mahiyyəti, koaqulyantlar, elektrokimyəvi koaqulyasiya və mexaniki süzgəclərdə suyun dərin şəffaflaşdırılması texnologiyaları öyrənilir.
Mənbəyə keç: Suyun termiki duzsuzlaşdırma texnologiyası. (yeni pəncərədə açılır)8. İon-mübadilə prosesinin fiziki-kimyəvi əsasları. İonitlərin texnoloji xarakteristikaları. Suyun Na-kationlaşdırma texnologiyası
Mühazirə8İon-mübadilə prosesinin fiziki-kimyəvi əsasları, kationit və anionitlərin növləri, onların texnoloji xarakteristikaları (mübadilə tutumu, selektivlik və s.) və suyun Na-kationlaşdırma texnologiyası araşdırılır.
Mənbəyə keç: İon-mübadilə prosesinin fiziki-kimyəvi əsasları. İonitlərin texnoloji xarakteristikaları. Suyun Na-kationlaşdırma texnologiyası (yeni pəncərədə açılır)9. Suyun H-kationlaşdırma texnologiyası. H-Na-kationlaşdırma texnologiyası. Suyun Na-Cl-ionlaşdırma texnologiyası.
Mühazirə9Suyun H-kationlaşdırma, H-Na-kationlaşdırma, Na-Cl-ionlaşdırma və OH-anionlaşdırma texnologiyaları, habelə membran texnologiyaları (əks-osmos, ultrasüzmə və s.) əsasında suyun emalı üsulları nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Suyun H-kationlaşdırma texnologiyası. H-Na-kationlaşdırma texnologiyası. Suyun Na-Cl-ionlaşdırma texnologiyası. (yeni pəncərədə açılır)10. Suyun OH-anionlaşdırma texnologiyası.
Mühazirə10Suyun H-kationlaşdırma, H-Na-kationlaşdırma, Na-Cl-ionlaşdırma və OH-anionlaşdırma texnologiyaları, habelə membran texnologiyaları (əks-osmos, ultrasüzmə və s.) əsasında suyun emalı üsulları nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Suyun OH-anionlaşdırma texnologiyası. (yeni pəncərədə açılır)11. Membran texnologiyalarının ümumi xarakteristikası. Membran proseslərinin təsnifatı və tədqiq sahələri. Əks osmos və ultrasüzülmə texnologiyaları. Membranlar, onların əsas xassələri və texnoloji göstəriciləri.
Mühazirə11Suyun H-kationlaşdırma, H-Na-kationlaşdırma, Na-Cl-ionlaşdırma və OH-anionlaşdırma texnologiyaları, habelə membran texnologiyaları (əks-osmos, ultrasüzmə və s.) əsasında suyun emalı üsulları nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Membran texnologiyalarının ümumi xarakteristikası. Membran proseslərinin təsnifatı və tədqiq sahələri. Əks osmos və ultrasüzülmə texnologiyaları. Membranlar, onların əsas xassələri və texnoloji göstəriciləri. (yeni pəncərədə açılır)12. Su təchizatı sistemlərinin xarakteristikası. Su sərfinin hesabı.
Mühazirə12Su təchizatı sistemlərinin xarakteristikası, su sərfinin hesablanması, İES-də texniki su təchizatı sistemləri, düzaxınlı və dövrü su təchizatı sistemlərinin iş prinsipi və soyuducu qurğuların seçilməsi məsələləri öyrənilir.
Mənbəyə keç: Su təchizatı sistemlərinin xarakteristikası. Su sərfinin hesabı. (yeni pəncərədə açılır)13. İES-də texniki su təchizatı sistemləri. Düzaxınlı su təchizatı sistemi.
Mühazirə13Su təchizatı sistemlərinin xarakteristikası, su sərfinin hesablanması, İES-də texniki su təchizatı sistemləri, düzaxınlı və dövrü su təchizatı sistemlərinin iş prinsipi və soyuducu qurğuların seçilməsi məsələləri öyrənilir.
Mənbəyə keç: İES-də texniki su təchizatı sistemləri. Düzaxınlı su təchizatı sistemi. (yeni pəncərədə açılır)14. Dövrü su təchizatı sistemi
Mühazirə14Su təchizatı sistemlərinin xarakteristikası, su sərfinin hesablanması, İES-də texniki su təchizatı sistemləri, düzaxınlı və dövrü su təchizatı sistemlərinin iş prinsipi və soyuducu qurğuların seçilməsi məsələləri öyrənilir.
Mənbəyə keç: Dövrü su təchizatı sistemi (yeni pəncərədə açılır)15. Turbin və istehsalatdan qayıdan kondensatların təmizlənməsi texnologiyaları
Mühazirə15Turbin kondensatının və istehsalatdan qayıdan kondensatların çirklənmə mənbələri, təmizlənmə sxemləri və kondensat təmizləyici qurğuların iş prinsipi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Turbin və istehsalatdan qayıdan kondensatların təmizlənməsi texnologiyaları (yeni pəncərədə açılır)16. Təbii suların tərkibi və keyfiyyət göstəriciləri Suyun fiziki-kimyəvi göstəriciləri
Məşğələ1Su analizinin nəticələrinin işlənməsi və ion balansının yoxlanması.
Mənbəyə keç: Təbii suların tərkibi və keyfiyyət göstəriciləri Suyun fiziki-kimyəvi göstəriciləri (yeni pəncərədə açılır)17. Suyun mexaniki təmizlənməsi: koaqulyasiya, çökdürmə və süzülmə
Məşğələ2Koaqulyantın dozasının təyini, durulducu və mexaniki süzgəclərin hesabatı, süzgəc materiallarının seçilməsi.
Mənbəyə keç: Suyun mexaniki təmizlənməsi: koaqulyasiya, çökdürmə və süzülmə (yeni pəncərədə açılır)18. Kationitləşmə texnologiyaları (Na-, H-, NH₄-kationitləşmə)
Məşğələ3Suyun yumşaldılması sxemləri, kationit süzgəcinin texnoloji hesabatı, regenerasiya rejimi və duz sərfinin hesablanması.
Mənbəyə keç: Kationitləşmə texnologiyaları (Na-, H-, NH₄-kationitləşmə) (yeni pəncərədə açılır)19. Suyun kimyəvi duzsuzlaşdırılması: ionmübadilə sxemləri.
Məşğələ4H-OH-ionitləşmə qurğuları, pilləli sxemlər, anionitlərin seçilməsi, regenerasiya və yuyuntu sularının həcminin təyini.
Mənbəyə keç: Suyun kimyəvi duzsuzlaşdırılması: ionmübadilə sxemləri. (yeni pəncərədə açılır)20. Membran texnologiyaları: ultrasüzgəc, tərs osmos və elektrodializ.
Məşğələ5Membran qurğusunun məhsuldarlığı, seçiciliyi və geri alma əmsalının hesablanması, membranların çirklənməsi və yuyulması.
Mənbəyə keç: Membran texnologiyaları: ultrasüzgəc, tərs osmos və elektrodializ. (yeni pəncərədə açılır)21. Termik duzsuzlaşdırma: buxarlandırıcılar və buxar çeviricilər.
Məşğələ6Çoxpilləli buxarlandırıcı qurğuların istilik və maddə balansı, duzsuzlaşdırma çoxcəhətli sistemləri (MED, MSF), üfürmə həcminin hesabatı.
Mənbəyə keç: Termik duzsuzlaşdırma: buxarlandırıcılar və buxar çeviricilər. (yeni pəncərədə açılır)22. Qazsızlaşdırma və qida suyunun kimyəvi rejimi.
Məşğələ7Termik deaeratorun hesabatı, oksigen və karbon qazının kənarlaşdırılması, hidrazin, ammonyak və fosfat rejimləri, korroziya və qaysaq əmələ gəlməsinin qarşısının alınması.
Mənbəyə keç: Qazsızlaşdırma və qida suyunun kimyəvi rejimi. (yeni pəncərədə açılır)23. Enerji obyektlərinin su təsərrüfatı: dövriyyə sistemləri və çirkab suların emalı.
Məşğələ8Soyuducu suyun dövr edən sistemləri (soyuducu qüllələr), su balansının tərtibi, stansiyanın çirkab sularının təmizlənməsi və təkrar istifadəsi, ekoloji tələblər.
Mənbəyə keç: Enerji obyektlərinin su təsərrüfatı: dövriyyə sistemləri və çirkab suların emalı. (yeni pəncərədə açılır)24. Suyun xüsusi elektrik keçiriciliyinin və duzluluğunun təyini.
Laboratoriya1Müxtəlif mənşəli su nümunələrinin konduktometr cihazı ilə xüsusi elektrik keçiriciliyi ölçülür, suyun ion tərkibi və ümumi duzluluğu qiymətləndirilir.
Mənbəyə keç: Suyun xüsusi elektrik keçiriciliyinin və duzluluğunun təyini. (yeni pəncərədə açılır)25. Suyun koaqulyasiya üsulu ilə təmizlənməsi.
Laboratoriya2Koaqulyant (alüminium sulfat, dəmir sulfat) dozasının suyun şəffaflığına təsiri eksperimental öyrənilir, optimal doza və pH şəraiti müəyyən edilir.
Mənbəyə keç: Suyun koaqulyasiya üsulu ilə təmizlənməsi. (yeni pəncərədə açılır)26. Koaqulyantin optimal dozasının təyini.
Laboratoriya3Koaqulyant (alüminium sulfat, dəmir sulfat) dozasının suyun şəffaflığına təsiri eksperimental öyrənilir, optimal doza və pH şəraiti müəyyən edilir.
Mənbəyə keç: Koaqulyantin optimal dozasının təyini. (yeni pəncərədə açılır)27. Suyun Na-kationlaşdırma üsulu ilə yumşaldılması
Laboratoriya4Kationit süzgəcindən keçirilən suyun ümumi codluğu təyin edilir, kationitin mübadilə tutumu və süzgəcin işçi dövrünün müddəti hesablanır.
Mənbəyə keç: Suyun Na-kationlaşdırma üsulu ilə yumşaldılması (yeni pəncərədə açılır)28. Suyun codluğunun təyini.
Laboratoriya5Kationit süzgəcindən keçirilən suyun ümumi codluğu təyin edilir, kationitin mübadilə tutumu və süzgəcin işçi dövrünün müddəti hesablanır.
Mənbəyə keç: Suyun codluğunun təyini. (yeni pəncərədə açılır)29. İonit süzgəclərin konstruksiy
Sərbəst iş1İon-mübadilə süzgəclərinin növləri, konstruksiya elementləri, yüklənmə, paylayıcı və yığıcı qurğuları, iş rejimləri və regenerasiya prinsipi araşdırılır.
Mənbəyə keç: İonit süzgəclərin konstruksiy (yeni pəncərədə açılır)30. Əks-osmos qurğularında yaranan çöküntülərin qarşısının alınma üsulları.
Sərbəst iş2Əks-osmos membranlarında çöküntü və ərpin yaranma səbəbləri, onların qarşısının alınması üsulları, suyun ilkin təmizlənməsi və inhibitorlardan istifadə nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Əks-osmos qurğularında yaranan çöküntülərin qarşısının alınma üsulları. (yeni pəncərədə açılır)31. Elektrodializ texnologiyası.
Sərbəst iş3Elektrodializ prosesinin fiziki əsasları, ion-seçici membranlar, elektrodializ aparatlarının quruluşu və tətbiq sahələri öyrənilir.
Mənbəyə keç: Elektrodializ texnologiyası. (yeni pəncərədə açılır)32. Turbin və istehsalatdan qayıdan kondensatların təmizlənməsi texnologiyaları.
Sərbəst iş4Turbin kondensatının və istehsalatdan qayıdan kondensatların çirklənmə mənbələri, təmizlənmə sxemləri və kondensat təmizləyici qurğuların iş prinsipi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Turbin və istehsalatdan qayıdan kondensatların təmizlənməsi texnologiyaları. (yeni pəncərədə açılır)33. Suyun həll olmuş qazlardan təmizlənməsi texnologiyaları.
Sərbəst iş5Suda həll olmuş aqressiv qazlar (oksigen, karbon qazı) və onların korroziyaya təsiri, termiki və kimyəvi deaerasiya üsulları və deaeratorların iş prinsipi nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Suyun həll olmuş qazlardan təmizlənməsi texnologiyaları. (yeni pəncərədə açılır)34. Suyun termiki duzsuzlaşdırma texnologiyası. Səthi buxarlandırıcılarda suyun duzsuzlaşdırılması.
Sərbəst iş6Suyun termiki duzsuzlaşdırılması prosesinin əsasları, səthi buxarlandırıcıların quruluşu, iş rejimi və buxarlandırıcı qurğuların sxemləri öyrənilir.
Mənbəyə keç: Suyun termiki duzsuzlaşdırma texnologiyası. Səthi buxarlandırıcılarda suyun duzsuzlaşdırılması. (yeni pəncərədə açılır)35. Ani qaynayan buxarlandırıcılarda suyun duzsuzlaşdırılması.
Sərbəst iş7Ani qaynayan (çoxpilləli) buxarlandırıcıların iş prinsipi, texnoloji sxemi, iş parametrləri və istilik-material balansı araşdırılır.
Mənbəyə keç: Ani qaynayan buxarlandırıcılarda suyun duzsuzlaşdırılması. (yeni pəncərədə açılır)36. Dəniz suyunun şirinləşdirilməsi texnologiyaları.
Sərbəst iş8Dəniz suyunun şirinləşdirilməsinin termiki və membran üsulları, onların tətbiq sahələri və energetikada istifadəsi nəzərdən keçirilir.
Mənbəyə keç: Dəniz suyunun şirinləşdirilməsi texnologiyaları. (yeni pəncərədə açılır)37. Şirinləşdirici qurğularda ərpin yaranması.
Sərbəst iş9Şirinləşdirici qurğularda ərpin (karbonat, sulfat) yaranma mexanizmi, onun istilik mübadiləsinə təsiri və ərpinin qarşısının alınması və təmizlənməsi üsulları öyrənilir.
Mənbəyə keç: Şirinləşdirici qurğularda ərpin yaranması. (yeni pəncərədə açılır)38. Dəniz suyunun dərin yumşaldılma texnologiyası.
Sərbəst iş10Dəniz suyunun dərin yumşaldılması üsulları, çöküntü əmələ gətirən duzların kənarlaşdırılması və yumşaldılmış suyun şirinləşdirici qurğularda istifadəsi araşdırılır.
Mənbəyə keç: Dəniz suyunun dərin yumşaldılma texnologiyası. (yeni pəncərədə açılır)