Fənn · Kompüter elmləri

Microsoft Azure-da süni intellektMövzu planı

İFS-40179y6 kreditYaz semestriSeçmə2025-2026

Mövzu planı

Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.

15 mövzu
  1. 1. Bulud mühitlərində AI-ın rolu və sənaye tətbiqləri

    Mühazirə

    Mövzuda böyük hesablama gücü və resurs tələb edən süni intellekt modellərinin bulud mühitlərinə (xüsusilə Microsoft Azure platformasına) inteqrasiyası, bulud texnologiyalarının AI inkişafındakı rolu, həmçinin süni intellektin istehsalat, maliyyə, tibb, pərakəndə satış və logistika kimi müxtəlif sənaye sahələrindəki real tətbiq ssenariləri öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Süni intellektin əsas anlayışlarını və Azure AI xidmətlərini izah edir.
    Mənbəyə keç: Bulud mühitlərində AI-ın rolu və sənaye tətbiqləri (yeni pəncərədə açılır)
  2. 2. Bulud (Azure) mühitlərində süni intellekt inteqrasiyası, məlumatların saxlanması və idarə olunması

    Mühazirə

    Mövzuda süni intellekt modellərinin Microsoft Azure bulud mühitinə inteqrasiyası mexanizmləri, böyük həcmli verilənlərin saxlanması üçün istifadə olunan bulud strukturları (Azure Blob Storage, Azure Data Lake), həmçinin AI modellərinin effektiv təlimi üçün məlumatların idarə edilməsi, təmizlənməsi və təhlükəsizlik standartları öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Azure mühitində verilənləri hazırlayır və idarə edir.
    Mənbəyə keç: Bulud (Azure) mühitlərində süni intellekt inteqrasiyası, məlumatların saxlanması və idarə olunması (yeni pəncərədə açılır)
  3. 3. Süni intellektin inkişaf mərhələləri və əsas anlayışlar

    Mühazirə

    Mövzuda süni intellektin yaranma tarixi, onun keçdiyi təkamül mərhələləri, dar və ümumi süni intellekt konseptləri, həmçinin Süni İntellekt, Maşın Öyrənməsi və Dərin Öyrənmə arasındakı fundamental fərqlər və müasir bulud texnologiyalarında AI-ın rolu öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Süni intellektin əsas anlayışlarını və Azure AI xidmətlərini izah edir.
    Mənbəyə keç: Süni intellektin inkişaf mərhələləri və əsas anlayışlar (yeni pəncərədə açılır)
  4. 4. Süni intellekt sistemlərinin komponentləri və işləmə prinsipi

    Mühazirə

    Mövzuda süni intellekt sistemlərinin memarlığını təşkil edən əsas komponentlər (verilənlərin toplanması modulları, hesablama infrastrukturu, maşın öyrənməsi modelləri və tətbiqi interfeyslər), həmçinin bu sistemlərin giriş verilənlərini emal edərək qərar qəbul etməyə və çıxış nəticələri formalaşdırmağa qədər keçdiyi ümumi işləmə mexanizmi öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    Mənbəyə keç: Süni intellekt sistemlərinin komponentləri və işləmə prinsipi (yeni pəncərədə açılır)
  5. 5. Machine Learning prosesi və mərhələləri

    Mühazirə

    Mövzuda bir maşın öyrənməsi layihəsinin başlanğıcdan tətbiq mərhələsinə qədər keçdiyi həyat dövrü – problemin təyini, verilənlərin toplanması, təmizlənməsi və ilkin emalı, xüsusiyyətlərin mühəndisliyi, modelin təlimi, qiymətləndirilməsi və istehsalata buraxılması mərhələləri öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    • AI modellərini qiymətləndirir, optimallaşdırır və yerləşdirir (Deployment).
    Mənbəyə keç: Machine Learning prosesi və mərhələləri (yeni pəncərədə açılır)
  6. 6. Data preprocessing

    Mühazirə

    Mövzuda maşın öyrənməsi modellərinin dəqiqliyini artırmaq üçün xam verilənlərin təmizlənməsi və strukturlaşdırılması metodları, o cümlədən buraxılmış qiymətlərin doldurulması, kənar meyllərin analizi, verilənlərin normallaşdırılması və kateqorial dəyişənlərin kodlaşdırılması üsulları öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Azure mühitində verilənləri hazırlayır və idarə edir.
    Mənbəyə keç: Data preprocessing (yeni pəncərədə açılır)
  7. 7. Feature Engineering

    Mühazirə

    Mövzuda maşın öyrənməsi modellərinin proqnozlaşdırma qabiliyyətini və effektivliyini artırmaq üçün mövcud verilənlərdən yeni məna kəsb edən xüsusiyyətlərin yaradılması üsulları, o cümlədən xüsusiyyətlərin seçilməsi, ölçülərin azaldılması, mətn və zaman sıralarından yeni əlamətlərin çıxarılması prinsipləri öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    • Azure mühitində verilənləri hazırlayır və idarə edir.
    Mənbəyə keç: Feature Engineering (yeni pəncərədə açılır)
  8. 8. Öyrənmə metodları

    Mühazirə

    Mövzuda maşın öyrənməsi modellərinin verilənlərdən bilik əldə etmə prinsiplərinə görə bölünən əsas növləri – müəllimli öyrənmə, müəllimsiz öyrənmə, yarım-müəllimli öyrənmə və gücləndirilmiş öyrənmə metodları, həmçinin hər bir metodun tətbiq sahələri (reqressiya, təsnifat, klasterləşdirmə) öyrənilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    Mənbəyə keç: Öyrənmə metodları (yeni pəncərədə açılır)
  9. 9. Ənənəvi alqoritmlər

    Mühazirə

    Mövzuda maşın öyrənməsinin təməlini təşkil edən ənənəvi alqoritmlər – asılılıqların proqnozlaşdırılması üçün Xətti Reqressiya, təsnifat məsələləri üçün Logistik Reqressiya və qərar qəbul etmə ağacları öyrənilir. Həmçinin, qurulmuş modellərin keyfiyyətini ölçmək üçün istifadə olunan Xətalar Matrisi konsepti və əsas qiymətləndirmə metrikaları təhlil edilir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • AI modellərini qiymətləndirir, optimallaşdırır və yerləşdirir (Deployment).
    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    Mənbəyə keç: Ənənəvi alqoritmlər (yeni pəncərədə açılır)
  10. 10. Dərin öyrənmə alqoritmləri

    Mühazirə

    Mövzuda süni neyron şəbəkələrinin mürəkkəb arxitekturaları olan Dərin Öyrənmə alqoritmlərinin işləmə prinsipləri öyrənilir. Tələbələr vizual verilənlərin emalı üçün Konvolusiya Neyron Şəbəkələri və zaman sıraları ilə işləmək üçün Uzun-Qısamüddətli Yaddaş şəbəkələrinin təməl strukturu ilə tanış olurlar.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    Mənbəyə keç: Dərin öyrənmə alqoritmləri (yeni pəncərədə açılır)
  11. 11. Model performansının optimallaşdırılması və monitorinqi

    Mühazirə

    Mövzuda qurulmuş maşın öyrənməsi modellərinin dəqiqliyini və effektivliyini artırmaq üçün tətbiq olunan optimallaşdırma üsulları öyrənilir. Buraya modelin ən yaxşı nəticə göstərən struktur tənzimləmələrini təyin etmək üçün hiperparametrlərin nizamlanması mexanizmləri, həmçinin modelin həddindən artıq öyrənməsinin qarşısını alan tənzimləmə metodları daxildir.

    Mövzu təlim nəticələri

    • AI modellərini qiymətləndirir, optimallaşdırır və yerləşdirir (Deployment).
    Mənbəyə keç: Model performansının optimallaşdırılması və monitorinqi (yeni pəncərədə açılır)
  12. 12. Modelin yerləşdirilməsi (Deployment) prinsipləri

    Mühazirə

    Mövzuda təlim olunmuş maşın öyrənməsi modellərinin real vaxt rejimində istifadəçi və digər xidmətlər üçün əlçatan edilməsi (Model serving) prinsipləri öyrənilir. Tələbələr modelin xarici sistemlərlə inteqrasiyasını təmin etmək üçün tətbiqi proqramlaşdırma interfeysinin (API endpoint) qurulması mexanizmləri və mikroservis arxitekturasının təməlləri ilə tanış olurlar.

    Mövzu təlim nəticələri

    • AI modellərini qiymətləndirir, optimallaşdırır və yerləşdirir (Deployment).
    Mənbəyə keç: Modelin yerləşdirilməsi (Deployment) prinsipləri (yeni pəncərədə açılır)
  13. 13. AI sistemlərində təhlükəsizlik və məxfilik prinsipləri

    Mühazirə

    Mövzuda süni intellekt sistemlərinin və xüsusilə bulud mühitində saxlanılan böyük verilənlər bazalarının kibertəhlükəsizlik standartlarına uyğun qorunması prinsipləri öyrənilir. Tələbələr həssas məlumatların məxfiliyinin təmini, sistemə müraciət edən istifadəçilərin və xidmətlərin rol əsaslı giriş hüquqlarının tənzimlənməsi və bulud infrastrukturunun təhlükəsizlik mexanizmləri ilə tanış olurlar.

    Mövzu təlim nəticələri

    • AI sistemlərində təhlükəsizlik və etik prinsipləri tətbiq edir.
    Mənbəyə keç: AI sistemlərində təhlükəsizlik və məxfilik prinsipləri (yeni pəncərədə açılır)
  14. 14. Təbiət fəlsəfi düşüncələrin obyekti kimi

    Mühazirə

    Bu mövzuda təbiətin fəlsəfi baxımdan mahiyyəti və insanla qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir. Ekoloji problemlər və davamlı inkişaf prinsipləri müzakirə edilir. Təbiətə məsuliyyətli münasibətin fəlsəfi əsasları izah olunur.

    Mövzu təlim nəticələri

    • .FTN2: Əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.
    • .FTN7: Öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir
    • FTN5: Fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.
    • .FTN1: Fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah edir.
    • .FTN6: Müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.
    • .FTN3: Fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.
    • .FTN8: Fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.
    • .FTN4: Müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.
  15. 15. Yekun müzakirə və tətbiq layihələrinin təqdimatı

    Mühazirə

    Mövzuda semestr ərzində keçilmiş bütün süni intellekt, maşın öyrənməsi, dərin öyrənmə və bulud inteqrasiyası konseptlərinin ümumi təkrarı və sintezi həyata keçirilir. Tələbələr qruplar şəklində hazırladıqları tətbiqi layihələrin arxitekturasını, model seçimlərini və əldə etdikləri nəticələri auditoriya qarşısında şifahi şəkildə müdafiə edirlər.

    Mövzu təlim nəticələri

    • Machine Learning və Deep Learning modellərini tətbiq edir.
    • Azure AI API-lərindən istifadə etməklə intellektual tətbiqlər hazırlayır.
    • Süni intellektin əsas anlayışlarını və Azure AI xidmətlərini izah edir.
    • AI sistemlərində təhlükəsizlik və etik prinsipləri tətbiq edir.
    • AI modellərini qiymətləndirir, optimallaşdırır və yerləşdirir (Deployment).
    • Azure mühitində verilənləri hazırlayır və idarə edir.