Telekommunikasiya Şəbəkələrinin arxitekturuSillabus

Fənn kodu

MS-4001

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

75

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat -məşğələ

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 75 saat - TSİ b) 60 saat - MRTSİ

“Telekommunikasiya Şəbəkələrinin Arxitekturu” fənni dinləmədən öncə tələbə kompüter şəbəkələrinin əsas anlayışları və OSI/TCP-IP modelləri haqqında ilkin biliklərə sahib olmalı, rəqəmsal rabitə sistemlərinin işləmə prinsiplərini başa düşməli, siqnal ötürülməsi, modulyasiya və multipleksləşmə üsulları barədə məlumatlı olmalıdır, telekommunikasiya terminologiyasını və əsas standartları anlaya bilməlidir, fənnin digər fənlər ilə əlaqəsi “Telekommunikasiya Şəbəkələrinin Arxitekturu” fənni rəqəmsal rabitə sistemləri, informasiya nəzəriyyəsi və siqnal emalı fənlərində əldə olunan nəzəri biliklərin şəbəkə səviyyəsində tətbiqini təmin edir, kompüter şəbəkələri və şəbəkə protokolları fənlərinin davamı olaraq mürəkkəb arxitektura modellərinin öyrənilməsinə şərait yaradır, həmçinin telekommunikasiya sistemlərinin idarə edilməsi, şəbəkə təhlükəsizliyi və bulud texnologiyaları ilə sıx əlaqədə olaraq magistrantların müasir şəbəkələrin dizaynı, idarə olunması və təhlükəsizliyinə dair bilik və bacarıqlarını dərinləşdirir.

• mühazirə
• seminar
• komanda işi
• layihə əsaslı öyrənmə
• interaktiv müzakirə
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: CLO1 Telekommunikasiya şəbəkələrinin əsas anlayışlarını, arxitektura prinsiplərini, strukturunu və funksional komponentlərini izah edir. CLO2 Telekommunikasiya şəbəkələrinin müxtəlif arxitektura modellərini, o cümlədən OSI və TCP/IP modellərini təhlil edir və onların funksional xüsusiyyətlərini müqayisə edir. CLO3 Telekommunikasiya şəbəkələrində istifadə olunan giriş, nəqliyyat və kommutasiya texnologiyalarının iş prinsiplərini izah edir. CLO4 IP şəbəkələrinin, marşrutlaşdırma və kommutasiya mexanizmlərinin iş prinsiplərini təhlil edir və şəbəkə resurslarının səmərəli istifadəsini qiymətləndirir. CLO5 Müasir telekommunikasiya şəbəkələrinin layihələndirilməsində bulud texnologiyaları, SDN və NFV yanaşmalarının tətbiq imkanlarını qiymətləndirir. CLO6 Telekommunikasiya şəbəkələrinin məhsuldarlığını, etibarlılığını, miqyaslana bilməsini və xidmət keyfiyyətini (QoS) təhlil edir. CLO7 Şəbəkə arxitekturasında yaranan texniki problemləri müəyyənləşdirir, onların səbəblərini araşdırır və uyğun həll üsulları təklif edir. CLO8 Telekommunikasiya şəbəkələrinin təhlükəsizlik, idarəetmə və monitorinq prinsiplərini tətbiq edərək şəbəkənin dayanıqlı və etibarlı fəaliyyətini qiymətləndirir.

1. 1.
   Giriş: Fənnin məqsədləri və əsas anlayışlar Fənnə giriş, onun məqsədləri və əsas telekommunikasiya anlayışları. Təcrübi məşğələ: Fənnin ümumi icmalı və telekommunikasiyanın əsas prinsipləri üzrə qrup müzakirəsi.Mühazirə
2. 2.
   Telekommunikasiya Şəbəkələri Telekommunikasiya şəbəkələri, onların növləri və komponentləri haqqında ümumi baxış. Fərqli şəbəkə növləri və onların komponentlərinin təhlili.Mühazirə
3. 3.
   Mobil və Naqilsiz Şəbəkələr. Mobil və naqilsiz şəbəkələrə giriş, o cümlədən mobil (cellular) və Wi-Fi texnologiyaları. Təcrübi məşğələ: Mobil və naqilsiz şəbəkələrin konfiqurasiyası üzrə praktiki fəaliyyətlər.Mühazirə
4. 4.
   NGN – Yeni Nəsil Şəbəkələr Yeni Nəsil Şəbəkələrin (NGN) öyrənilməsi və onların üstünlükləri. NGN texnologiyaları və memarlığının nümunələr (case study) vasitəsilə izahı.Mühazirə
5. 5.
   Bulud əsaslı Telekommunikasiya Memarlığı Bulud əsaslı şəbəkə memarlıqları və onların genişlənəbilən (scalable) üstünlükləri. Təcrübi məşğələ: Bulud əsaslı şəbəkələr və virtuallaşdırılmış xidmətlərlə bağlı praktiki tapşırıqlar.Mühazirə
6. 6.
   Şəbəkə Memarlığı və Modelləri OSI və TCP/IP kimi şəbəkə modellərinin araşdırılması. OSI və TCP/IP modellərinin şəbəkə ssenarilərinə tətbiqi üzrə qrup işi.Mühazirə
7. 7.
   Fiziki Səviyyə və Ötürmə MühitiŞəbəkələrin fiziki səviyyəsi və istifadə olunan ötürmə mühitlərinin öyrənilməsi. Təcrübi məşğələ: Fərqli ötürmə mühitləri (optik fiber, mis, naqilsiz) ilə praktiki çalışmalar.Mühazirə
8. 8.
   Optik Kabellər: Şəbəkə Memarlığının Əsas Elementi. Optik kabellərin tədqiqi və yüksək sürətli ötürmədə rolu. Optik liflər və onların quraşdırılması üzrə laboratoriya məşğələsi.Mühazirə
9. 9.
   Optik Gücləndiricilər. Siqnalın gücünü artırmaq üçün istifadə olunan optik gücləndiricilərə ümumi baxış. Təcrübi məşğələ: Optik gücləndiricilərlə bağlı praktiki eksperimentlər və onların şəbəkələrdə tətbiqi.Mühazirə
10. 10.
    Telekommunikasiya Şəbəkələrində Optik Ötürmə Sistemləri (SDH, PDH)SDH və PDH optik ötürmə sistemlərinin öyrənilməsi. SDH/PDH ötürmə sistemləri və məlumatların təhlili.Mühazirə
11. 11.
    Telekommunikasiya Şəbəkələrində Optik Ötürmə Sistemləri (SDH, PDH)SDH və PDH optik ötürmə sistemlərinin öyrənilməsi. SDH/PDH ötürmə sistemləri və məlumatların təhlili.Mühazirə
12. 12.
    İnternet Şəbəkələri və IP Telefoniyası. İnternet şəbəkələrinə və IP üzərindən səs (VoIP) texnologiyasına giriş. Təcrübi məşğələ: IP telefoniyası sistemlərinin praktiki konfiqurasiyası.Mühazirə
13. 13.
    ВоляMühazirə

    Воля - это психический процесс, обеспечивающий сознательное преодоление трудностей и достижение поставленных целей.

14. 14.
    Telekommunikasiya Şəbəkələrində İnformasiya Təhlükəsizliyi Şəbəkələrdə informasiya təhlükəsizliyi, o cümlədən şifrələmə metodları.Mühazirə
15. 15.
    5G və Gələcək Mobil Şəbəkələr Mobil şəbəkələrin inkişafı, 5G texnologiyaları və onların əsas xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi. Təcrübi məşğələ: 5G şəbəkə komponentlərinin simulyasiyası və real tətbiqlərdə imkanlarının təhlili.Mühazirə

1. 1. Stallings, W. (2017). Data and Computer Communications. Pearson. 2. Forouzan, B. A. (2013). Data Communications and Networking. McGraw-Hill. 3. Cisco Networking Academy. (2020). Cisco Certified Network Associate (CCNA) Routing and Switching. Cisco Press (Available online through the Cisco Academy). 4. Network Simulator 3 (NS-3): A discrete-event network simulator used for research and education. www.nsnam.org