Rabitə qovşaqlarının arxitekturasıSillabus

Fənn kodu

MS - 1209

Kredit

6

Tələbənin iş yükü

90

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat - mühazirə b) 15 saat -seminar

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 90 saat - TSİ b) 45 saat – MRTSİ

“Rabitə qovşaqlarının arxitekturası” fənnini dinləmədən öncə tələbə sosial və texniki kommunikasiya sahəsində əsas anlayışlar, kommunikasiya və informasiya texnologiyaları sahəsində müəyyən biliklərə malik olmalıdır, tədris olunan fənn şəxsiyyətin fərdi xüsusiyyətlərinin təsir qanunauyğunluqlarını öyrənən psixologiya, müəyyən şəraitdə subyektlərin şüurunun və davranışının dialektikasını öyrənən kütləvi psixologiya, sosial bərabərsizliklərin sosial qarşılıqlı əlaqəyə təsirini öyrənən sosiologiya, cəmiyyətin siyasi sistemini və siyasi həyatını, daxili siyasət və beynəlxalq münasibətlərin problemlərini öyrənən politologiya, xalqın mənəvi mədəniyyəti öyrənən mədəniyyətşünaslıq (kulturologiya) və informasiyanın müəyyən rabitə kanalı ilə bir nöqtədən, qurğudan və ya şəxsdən digərinə ötürülməsini təmin edən telekommunikasiya sistemləri və şəbəkələri, informasiyanın məzmununun qəbuledici tərəfindən başa düşülməsi şərtilə verilməsi və qəbul edilməsi təmin edən semantik kommunikasiya, verilən informasiyanın qəbuledicinin fəaliyyətinə təsiri və səmərəli istifadə edilməsini təmin edən praqmatik kommunikasiya kimi digər fənlərlə ilə əlaqəlidir.

• mühazirə
• layihə əsaslı öyrənmə
• interaktiv müzakirə
• seminar
• təqdimatlar

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Giriş. Fənnin tədrisinin məqsədi və məzmunu. Əsas anlayışlar və təyinlər. Rabitə qovşağı anlayışı, rabitə qovşaqlarının arxitekturasına giriş və tədqiqat obyekti və predmeti araşdırılır.Mühazirə
2. 2.
   Rabitə şəbəkələrinin arxitektura modelləri, arxitektura anlayışı, şəbəkə arxitekturasının növləri, şəbəkənin mərkəzləşdirilmiş arxitektura paylanmış arxitektura və iyerarxik arxitektura modelləri ətraflı əhatə edilir.Mühazirə
3. 3.
   Rabitə qovşaqlarının təsnifatı. Funksional təyinatına, texnoloji xüsusiyyətlərinə və trafikin növünə görə təsnifatı verilirMühazirə
4. 4.
   Kommutasiya texnologiyalarının növləri və elmi əsasları, kanal kommutasiyası, paket kommutasiyası və optik kommutasiya prinsipləri öyrənilir.Mühazirə
5. 5.
   Marşrutlaşdırma və qovşaqların idarə olunması, marşrutlaşdırma alqoritmləri və trafikin idarə edilməsi məsələləri öyrənilir.Mühazirə
6. 6.
   Optik rabitə qovşaqlarının arxitekturası, optik qovşaqların strukturu, WDM/DWDM texnologiyaları, dalğa uzunluqları üzrə multipleksləşdirilmə, yüksək spektral və səmərəlilik texnologiyaları ətraflı öyrənilir.Mühazirə
7. 7.
   Yeni nəsil şəbəkələr və virtual qovşaqlar, NGN arxitekturası, IP əsaslı multiservis şəbəkə, SDN və NFV, idarəetmə və ötürmə səviyyələrinin ayrılması, virtual şəbəkə funksiyaları və bulud əsaslı qovşaqlar araşdırılır.Mühazirə
8. 8.
   Rabitə qovşaqlarının etibarlılığı, təhlükəsizliyi, keyfiyyət və səmərəlilik (performans) göstəriciləri tədqiq olunur.Mühazirə
9. 9.
   Rabitə qovşaqların layihələndirilməsi və optimallaşdırılması, texniki və funksional tələblər, avadanlıq və proqram təminatı seçimi, iqtisadi və enerji səmərəliliyi tədqiq olunur. Mühazirə
10. 10.
    Analoq siqnalların rəqəmli siqnallara çevrilməsi prosesi ətraflı öyrənilir.Mühazirə
11. 11.
    Analoq və rəqəmli modulyasiya üsulları. Burada rəqəmli modulyasiyanın impuls-kod modulyasiyası (İKM), diferensial İKM (DİKM) və delta modulyasiya (DM) kimi növləri Mühazirə
12. 12.
    Kommutasiya prosesinin təşkili zamanı istifadə olunan transmissiya texnologiyaları. PDH və ATM texnologiyalarının ətraflı izahı verilir.Mühazirə
13. 13.
    SDH iyerarxiyaya malik transmissiya texnologiyalarının qurulma prinsipi araşdırılır Mühazirə
14. 14.
    Optik telekommunikasiya sistemlərinin qurulma prinsipləri və istfadə olunan xətti siqnalların strukturu öyrənilir.Mühazirə
15. 15.
    Kommutasiya prosesinin təşkili zamanı istifadə olunan optik-lifli kabellər. Optik-lifli kabellərin təsnifatı, veriliş üsulları və tətbiq sahələrinə görə təsnifatı aparılır.Mühazirə

1. 1. Abbasov Ə.M., Hüseynov B.I., Kişiyev X.F. Müasir rabitə şəbəkələri. Bakı, “Adiloğlu”, 2009. -368s. 2. Abbasov Ə.M., Hüseynov B.I., Kişiyev X.F. IP telefon rabitəsi. Bakı, Elm, 2006. -440s. 3. Mansurov, T.M. Çoxkanallı telekommunikasiya sistemləri. Ali məktəblər üçün dərslik. –Bakı, 2009. -335 s. 4. Mansurov, T.M., Qulakov, İ.R., Zeneviç, A.O. Optik telekommunikasiya sistemlərinin elmi məsələləri. Ali məktəblər üçün dərslik. -Bakı, AzTU, 2021. -336s. 5. Системы коммутации: учебник / Б. С. Гольдштейн. -СПб. : БХВ- Санкт-Петербург, 2003. – 318 c. 6. Кулябов Д.С., Королькова А.В. Архитектура и принципы построения современных сетей и систем телекоммуникаций: Учеб. пособие. -М.: РУДН, 2008. -463 с.: ил.