Qida məhsullarının biokimyasıSillabus

Fənn kodu

İF-3083y

Kredit

7

Tələbənin iş yükü

210

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 45 saat - mühazirə b) 30 saat - laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 90 saat - TSİ b) 45 saat - MRTSİ

“Qida məhsullarının biokimyası” fənninin əsas hədəfi tələbələrə qida xammalları və hazır qida məhsullarının biokimyəvi tərkibini, bu tərkibdə baş verən kimyəvi və fermentativ prosesləri, həmçinin qida maddələrinin insan orqanizmində metabolizmini elmi əsaslarla öyrətməkdir. Fənnin məqsədi qida məhsullarının əsas biokimyəvi komponentləri – zülallar, yağlar, karbohidratlar, vitaminlər, mineral maddələr və bioloji aktiv birləşmələr haqqında sistemli biliklər formalaşdırmaq, onların texnoloji emal və saxlanma proseslərində dəyişmələrini izah etmək, qida keyfiyyəti və təhlükəsizliyinin biokimyəvi əsaslarını mənimsətməkdir. Eyni zamanda fənn tələbələrin analitik düşünmə bacarıqlarını inkişaf etdirməyi, qida sənayesində biokimyəvi proseslərin idarə olunması və məhsul keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində praktiki bacarıqlar qazandırmağı qarşıya məqsəd qoyur.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• interaktiv müzakirə
• təqdimatlar
• komanda işi

1. 1

   CLO 1: FTN 1. Qida kimyasının nəzəri və praktiki əsaslarını izah edir.

2. 2

   CLO 2: FTN 2. Qida məhsullarının əsas qida maddələrinin — zülalların, yağların, karbohidratların və fermentlərin quruluşunu, xassələrini və funksiyalarını izah edir.

3. 3

   CLO 3: FTN 3. Qida məhsullarının istehsalı zamanı baş verən fiziki-kimyəvi və biokimyəvi proseslərin xüsusiyyətlərini izah edir.

4. 4

   CLO 4: FTN 4. Taxıl, süd, ət, balıq, tərəvəz, meyvə və giləmeyvə xammallarının hazır qida məhsullarına çevrilməsi zamanı baş verən kimyəvi və biokimyəvi prosesləri izah edir.

5. 5

   CLO 5: FTN 5. Müxtəlif qida xammallarının saxlanma texnologiyalarını, saxlanma zamanı baş verən kimyəvi dəyişiklikləri və qida məhsullarının keyfiyyətinin qorunması üsullarını izah edir.

6. 6

   CLO 6: FTN 6. Qida sənayesi müəssisələrində xammalın texnoloji emalı zamanı baş verən kimyəvi və biokimyəvi proseslər haqqında bilikləri tətbiq etməyi öyrədir.

1. 1.
   Qida biyokimyasına giriş. Biokimyanın qida elmi ilə əlaqəsi Mühazirə
2. 2.
   Laboratoriya işlərinin yerinə yetirilməsi qaydaları və təhlükəsizlik texnikası tədbirləri ilə tanışlıqLaboratoriya
3. 3.
   Turşular, qələvilər və pH (Qida biyokimyası dərsinin əsas məqsədləri çərçivəsində: suyun ionlaşma tarazlığı, pH anlayışı, turşu–qələvi reaksiyaları və s.) Mühazirə
4. 4.
   Karbon və molekulyar müxtəliflik Mühazirə
5. 5.
   Biokimyanın qida elmi ilə əlaqəsi Laboratoriya
6. 6.
   Biomolekulyar və hüceyrəvi quruluş. Biomakro molekullar Mühazirə
7. 7.
   Su və onun bioloji sistemlərdəki rolu Mühazirə
8. 8.
   Turşular, qələvilər və pH Laboratoriya
9. 9.
   Karbohidratlar: quruluşu, təsnifatı və funksiyaları. Qidalardakı karbohidratlar. Mühazirə
10. 10.
    PolisaxaridlərMühazirə
11. 11.
    Su və onun bioloji sistemlərdəki roluLaboratoriya
12. 12.
    Lipidlər: quruluşu və təsnifatı. Yağ turşuları və triqliseridlər. Mühazirə
13. 13.
    Qidalarda lipidlərin oksidləşməsi və keyfiyyəti. Antioksidantlar. Mühazirə
14. 14.
    Karbohidratlar: quruluşu, təsnifatı və funksiyaları. Laboratoriya
15. 15.
    Zülallar və amin turşuları. Zülalın quruluşu və denaturasiya. Mühazirə
16. 16.
    Fermentlər. Qidalarda fermentlər tətbiqləri. Mühazirə
17. 17.
    Polisaxaridlər: nişasta, sellüloz, pektin Laboratoriya
18. 18.
    Metabolizma. Hüceyrəvi tənəffüs. Mühazirə
19. 19.
    Qlikoliz, sitrik turşu dövrü və oksidləşdirici fosforilləşmə. Mühazirə
20. 20.
    Lipidlər: quruluşu və təsnifatı Laboratoriya
21. 21.
    Fermentasiyanın alternativ enerji istehsalındakı əhəmiyyəti və bu biokimyəvi proseslərin qida sistemlərində necə işləməsi. Mühazirə
22. 22.
    Nukleik turşular və Polimeraz Zəncir ReaksiyasıMühazirə
23. 23.
    Zülallar və amin turşuları. Zülalın quruluşu və denaturasiya. Laboratoriya
24. 24.
    Lipid mübadiləsi Mühazirə
25. 25.
    Zülal və amin turşusu mübadiləsi Mühazirə
26. 26.
    Fermentlər və onların substratlara təsiri. Laboratoriya
27. 27.
    Rekombinant DNT texnologiyası, mikrobial zülal (Ferment) istehsalı və təmizlənməsi Mühazirə
28. 28.
    Qida emalı zamanı biokimyəvi dəyişikliklər. Mühazirə
29. 29.
    Qidalarda lipid oksidləşməsi və antioksidantlar. Fermentasiya.Laboratoriya
30. 30.
    Qida biokimyasında aktual mövzular. Funksional qidalar. Biotexnologiya tətbiqləri. Mühazirə
31. 31.
    Qidalarda emal və saxlama zamanı baş verən biokimyəvi dəyişikliklər. Mühazirə
32. 32.
    Qidalarda emal və saxlama zamanı baş verən biokimyəvi dəyişikliklər. Mühazirə
33. 33.
    Qidalarda emal və saxlama zamanı baş verən biokimyəvi dəyişikliklər. Mühazirə
34. 34.
    Enzimlərin Qidalardakı RoluSərbəst iş
35. 35.
    Antioksidantların Əsas VəzifələriSərbəst iş
36. 36.
    Fermentasiyanın Sadə BiokimyasıSərbəst iş
37. 37.
    Nişastanın JelatinləşməsiSərbəst iş
38. 38.
    Laktoz və Laktoz İntoleransıSərbəst iş
39. 39.
    Qlütenin Əsas QuruluşuSərbəst iş
40. 40.
    Qidada Rəng Dəyişikliklərinin BiokimyasıSərbəst iş
41. 41.
    Dad və Aroma BirleşikləriSərbəst iş
42. 42.
    Süd Yağının Biokimyəvi QuruluşuSərbəst iş
43. 43.
    Askorbik Turşunun Qidalardakı RoluSərbəst iş
44. 44.
    Yumurtanın Biokimyəvi QuruluşuSərbəst iş
45. 45.
    Meyvələrdə Şəkərin PaylanmasıSərbəst iş
46. 46.
    Qidalarda Emulsiyaların Əsas QuruluşuSərbəst iş
47. 47.
    Zülalın Həzm Prosesi (Sadə İzahedici)Sərbəst iş
48. 48.
    Nişastanın Həzm OlunmasıSərbəst iş
49. 49.
    Yağın Həzm OlunmasıSərbəst iş
50. 50.
    Qidalarda Su Aktivliyinin Mikrob Gelişməsinə TəsiriSərbəst iş
51. 51.
    Qida Rəngləndiricilərində Təbii–Süni MüqayisəsiSərbəst iş
52. 52.
    Çörəyin Köhnəlməsi və RetroqradasiyasıSərbəst iş
53. 53.
    Postmortem Biokimyəvi Proseslər və Ətin KeyfiyyətiSərbəst iş

1. 1. Fennema’s Food Chemistry; 5th Edition, Edited By Srinivasan Damodaran, Kirk L. Parkin, CRC Press, 2017
2. 2. Lehninger Principles of Biochemistry, 8th Edition by David Nelson, Michael Cox, published by W. H. Freeman and Company.
3. 3. Food Chemistry, 4th Edition by H.-D. Belitz, Peter Schieberle, and Professor Dr.-Ing. W. Grosc, Springer Berlin, Heidelberg, 2009.