FəlsəfəSillabus

Fənn kodu

ÜF-1303y-Proseslərin-avtomatlaşdırılması-mühəndisliyi

Kredit

3

Tələbənin iş yükü

90

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Seçmə

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

30

Auditoriyadan kənar saatlar

a) 45; b) 15

Azərbaycanın gələcəyi xeyli dərəcədə burada fəaliyyət göstərən yüksək ixtisaslı kadrların, səriştəli mütəxəssislərin hazırlanmasından asılı olacaqdır. Hazırladığımız mütəxəssislər öz ixtisasına dərindən yiyələnməklə yanaşı, həm də görüş dairəsinə malik olmalı, xalqımızın mədəniyyətini dərindən mənimsəməli, onu yüksək səviyyədə təmsil etməyi bacarmalı, ümümbəşəri və milli-mənəvi dəyərlərə yiyələnərək öz əməli fəaliyyətində onları rəhbər tutmalıdır. Gələcək mütəxəssislərdə bu keyfiyyətləri formalaşdırmağın yollarından biri də onların görüş dairələrini genişləndirməkdir. Bunun üçün onları fəlsəfi biliklərə qovuşdurmaq lazımdır. Bu baxımdan tələbələrdə gerçəkliyin, dünya tarixi-mədəni prosesin, insan həyatının fəlsəfi dərkinə marağın inkişaf etdirilməsi “Fəlsəfə” fənninin hədəflərindəndir.

• mühazirə
• interaktiv müzakirə
• problem-based learning
• case study
• təqdimatlar
• komanda işi
• layihə əsaslı öyrənmə

1. 1

   CLO 1: .FTN1: Fəlsəfənin əsas anlayışlarını , kateqoriyalarını və tarixi inkişaf mərhələlərini izah ed

2. 2

   CLO 2: .FTN2: Əsas fəlsəfi cərəyan və konsepsiyaları müqayisə və təhlil edir.

3. 3

   CLO 3: .FTN3: Fəlsəfi problemlərin həllində tənqidi və analtik düşünmə bacarıqlarından istifadə edir.

4. 4

   CLO 4: .FTN4: Müxtəlif fəlsəfi mövqeləri arqumentlər əsasında qiymətləndirir.

5. 5

   CLO 5: .FTN5: Fəlsəfi və elmi mətnləri təhlil edir və əsas ideyaları ümumiləşdirir.

6. 6

   CLO 6: .FTN6: Müasir ictimai, etik, sosial və elmi texnoloji problemləri fəlsəfi baxımdan dəyərləndirir.

7. 7

   CLO 7: .FTN7: Öz mövqeyini məntiqi, əsaslandırılmış və ardıcıl şəkildə ifadə edir

8. 8

   CLO 8: .FTN8: Fəlsəfi bilikləri peşəkar fəaliyyətində və gündəlik həyatda tətbiq edir.

1. 1.
   Mövzu 1. Fəlsəfənin predmeti, cəmiyyətin mənəvi həyatında roluMühazirə

   Bu mövzunun məqsədi fəlsəfənin predmetini, əsas problemlərini və digər elmlərlə əlaqəsini öyrətməkdir. Fəlsəfənin insanın dünyagörüşünün formalaşmasında və cəmiyyətin mənəvi inkişafında oynadığı rol izah edilir. Tələbələr fəlsəfi düşüncənin mahiyyətini və funksiyalarını mənimsəyirlər.

2. 2.
   Mövzu 2. Antik dövr fəlsəfəsiMühazirə

   Mövzunun məqsədi Antik Yunan və Roma fəlsəfəsinin yaranmasını və inkişaf mərhələlərini öyrənməkdir. Sokrat, Platon, Aristotel və digər filosofların ideyaları təhlil edilir. Antik fəlsəfənin sonrakı fəlsəfi fikrə təsiri araşdırılır.

3. 3.
   Mövzu 3. Qədim və orta əsrlərdə Azərbaycanda fəlsəfi fikirMühazirə

   Bu mövzu Azərbaycanda qədim və orta əsrlərdə formalaşmış fəlsəfi fikrin inkişaf xüsusiyyətlərini öyrənməyə həsr olunur. Yerli mütəfəkkirlərin irsi və onların Şərq fəlsəfəsində tutduğu yer araşdırılır. Milli fəlsəfi ənənələrin formalaşması izah edilir.

4. 4.
   Mövzu 4. İslam fəlsəfəsiMühazirə

   Mövzunun məqsədi İslam fəlsəfəsinin yaranma səbəblərini, inkişaf mərhələlərini və əsas istiqamətlərini öyrənməkdir. Fərabi, İbn Sina, İbn Rüşd kimi filosofların baxışları təhlil edilir. Din və fəlsəfə münasibətləri izah olunur.

5. 5.
   Mövzu 5. Azərbaycan maarifçilik fəlsəfəsiMühazirə

   Bu mövzuda Azərbaycan maarifçiliyinin ideyaları və nümayəndələrinin fəlsəfi baxışları öyrənilir. Maarifçilik hərəkatının cəmiyyətin inkişafına təsiri təhlil edilir. Elm, təhsil və milli tərəqqə ideyalarının əhəmiyyəti izah olunur.

6. 6.
   Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi ( e.ə. IV- e. III əsrləri)Mühazirə

   Adərbayqan və Arranda müstəqil dövlətçiliyin davam etdirilməsi mövzusu həmin ərazilərdə siyasi hakimiyyətin təşkili, yerli idarəçilik xüsusiyyətləri və dövlətçilik ənənələrinin qorunması məsələlərini əhatə edir. Mövzuda bölgədə mövcud olmuş dövlət qurumlarının fəaliyyəti, hakimiyyət münasibətləri və dövrün əsas siyasi prosesləri araşdırılır. Həmçinin, yerli idarəçilik sisteminin formalaşması, xarici qüvvələrin təsiri və müstəqilliyin qorunması istiqamətində aparılan mübarizə təhlil edilir. Bu dövrdə baş verən siyasi hadisələrin Azərbaycan dövlətçilik tarixinin inkişafına təsiri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mövzunun öyrənilməsi Adərbayqan və Arranda dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını və tarixi inkişaf xüsusiyyətlərini anlamağa imkan verir.

   • • FTN1: Azərbaycan tarixinin dövrlərinin əsas mahiyyəti izah edilir.
   • • FTN2: Azərbaycan tarixi üzrə bəzi mübahisəli məsələlərə aydınlıq gətirilir.
   • • FTN4: Tələbələrin ən azından minimum məlumat əldə etməsi, mövzular ətrafında öz fikrinin formalaşmasının səviyyəsi yoxlanılır.
   • • FTN3: Tələbələrin bu və ya digər məsələlərlə bağlı obyektiv mövqeyini formalaşmasına nail olunur.
   • • FTN5: Tələbələrə qədim tariximizin müasir dövrlə uzlaşdırılması vərdişləri aşılanır.
7. 7.
   Mövzu 7. Fəlsəfədə varlıq və materiya problemiMühazirə

   Bu mövzuda varlıq, materiya və onların qarşılıqlı əlaqəsi haqqında fəlsəfi baxışlar öyrənilir. Materializm və idealizm mövqeləri müqayisə edilir. Kainatın mahiyyəti haqqında müxtəlif nəzəri yanaşmalar təhlil olunur.

8. 8.
   Mövzu 8. Fəlsəfədə və müasir təbiətşünaslıqda şüur problemi Deskript:Mühazirə

   Mövzunun məqsədi şüurun mahiyyətini, mənşəyini və funksiyalarını fəlsəfi və elmi baxımdan izah etməkdir. Şüur və beyin münasibətləri, süni intellekt və idrak problemləri müzakirə edilir. Müasir elmi yanaşmalar təhlil olunur.

9. 9.
   Mövzu 9. İdrak. Elmi idrakın forma və metodlarıMühazirə

   Bu mövzuda idrakın mahiyyəti, mərhələləri və elmi idrakın əsas metodları öyrənilir. Empirik və nəzəri idrak formaları izah edilir. Elmi tədqiqat metodlarının tətbiqi prinsipləri mənimsədilir.

10. 10.
    Mövzu 10. Dialektikanın qanunları və kateqoriyalarıMühazirə

    Mövzunun məqsədi dialektikanın əsas qanun və kateqoriyalarını öyrətməkdir. İnkişaf, dəyişmə və qarşılıqlı əlaqə prinsipləri izah edilir. Dialektik metodun elmi və praktik əhəmiyyəti göstərilir.

11. 11.
    Mövzu 11. Təbiət fəlsəfi düşüncələrin obyekti kimiMühazirə

    Bu mövzuda təbiətin fəlsəfi baxımdan mahiyyəti və insanla qarşılıqlı əlaqəsi öyrənilir. Ekoloji problemlər və davamlı inkişaf prinsipləri müzakirə edilir. Təbiətə məsuliyyətli münasibətin fəlsəfi əsasları izah olunur.

12. 12.
    Mövzu 12. Fəlsəfədə insan problemiMühazirə

    Mövzunun məqsədi insanın mahiyyəti, azadlığı, məsuliyyəti və həyatın mənası haqqında fəlsəfi baxışları öyrənməkdir. Müxtəlif fəlsəfi məktəblərdə insan anlayışı müqayisə edilir. Şəxsiyyətin formalaşmasına təsir edən amillər araşdırılır.

13. 13.
    Xüsusi radiorabitə sistem və vasitələri. -Radioverici qurğular,onların növləri və struktur sxemləri (M)Mühazirə
14. 14.
    21. Təbii fəlakətlərin mühitin dəyişməsinə təsiri. Mühazirə

    Təbii fəlakətlər – geofiziki vəziyyətin ekstremal nəticəsi kimi. Ekoloji fəlakətlər – təbiətin anomaliyası kimi. Texniki qurğuların qəzası. Təbii fəlakətlərin aşağıdakı növləri: daşqınlar, tropik tsiklonlar, tufanlar, tayfunlar, sunamilər, zəlzələlər, vulkan püskürmələri, quraqlıq, ayazlar, meteorit zərbəsi, sürüşmələr, dağ uçqunları, qar uçqunu, xortumlu burulğan (smepç) və s. Burulğanlı fırtınalar, tozlu fırtınalar. Tozlu fırtınaların baş verməsi və inkişafına kompleks aqrometeoroloji faktorların təsiri. Tozlu fırtınaların mənfi təsirinə qarşı aparılacaq tədbirlər. Təbii səbəblərdən və insan fəaliyyəti nəticəsində süni yaranan zəlzələlər. Daşqınların baş verməsi səbəblri və onlara qarşı tədbirlər. Leysan yağışları, dolu.

    • 1. Təbii fəlakətlərin əsas növlərini (fırtına, zəlzələ, daşqın, sel, sürüşmə, quraqlıq, vulkan və s.), onların yaranma səbəblərini və ətraf mühitə təsirini izah edir.
    • 2. Azərbaycanda baş verən təbii fəlakətlərin coğrafi yayılmasını, yaranma xüsusiyyətlərini və sosial-iqtisadi nəticələrini təhlil edir
    • 3. Təbii fəlakətlərin torpaq, su, bitki örtüyü, biomüxtəliflik və insan fəaliyyətinə təsirlərini qiymətləndirir.
    • 4. Təbii fəlakət risklərinin azaldılması, ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi, erkən xəbərdarlıq sistemləri və mühafizə tədbirlərinin əhəmiyyətini əsaslandırır.
15. 15.
    Mövzu 15. Azərbaycançılıq məfkurəsi və onun elmi-nəzəri əsaslarıMühazirə

    Bu mövzuda Azərbaycançılıq məfkurəsinin formalaşması, prinsipləri və elmi-nəzəri əsasları öyrənilir. Milli birlik, dövlətçilik, vətənpərvərlik və multikulturalizm ideyaları təhlil edilir. Azərbaycançılığın müasir cəmiyyətin inkişafındakı rolu izah olunur.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.