Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyiMövzu planı

HFT-nin idarə olunmasının metodiki əsasları təhlükəsizlik tədbirlərinin planlaşdırılması və səmərəli təşkilini əhatə edir. Mövzuda HFT-nin erqonomik əsasları, informasiya, biofiziki, fəza-antropometrik və texniki-estetik uyğunluqlar izah olunur. Həmçinin fəaliyyət təhlükəsizliyinin psixoloji aspektləri və insan davranışının təhlükəsizliyə təsiri öyrənilir. İnsan «insan–mühit» sisteminin əsas elementi kimi qiymətləndirilir və onun ətraf mühitlə qarşılıqlı əlaqəsi araşdırılır.

HFT-in ekoloji əsasları insanın ətraf mühitlə təhlükəsiz və tarazlıqlı qarşılıqlı əlaqəsini öyrənir. Bu mövzuda HFT-in təbii aspektləri, ekoloji amillərin təbiət və cəmiyyətə təsiri izah olunur. Həmçinin ekoloji problemlərin yaranma səbəbləri və onların insan fəaliyyətinə təsiri araşdırılır. Qlobal ekoloji problemlər və onların qarşısının alınması yolları haqqında ümumi biliklər verilir.

Atmosfer çirkləndiriciləri havanın keyfiyyətini pisləşdirən zərərli qazlar, toz və digər hissəciklərdən ibarətdir. Bu mövzuda atmosfer çirkləndiricilərinin növləri, mənbələri və insan sağlamlığına, eləcə də ətraf mühitə təsiri öyrənilir. Həmçinin sənaye və istehsalat sahələrində istifadə olunan toztutucu qurğuların iş prinsipi və əhəmiyyəti izah olunur. Toztutucu qurğular atmosferə atılan zərərli hissəciklərin miqdarını azaltmaqla ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə xidmət edir.

Əmək mühafizəsi üzrə hüquqi və təşkilati məsələlər işçilərin təhlükəsiz və sağlam əmək şəraitinin təmin edilməsinə yönəlmiş qanunvericilik və qaydaları əhatə edir. Bu mövzuda dövlət nəzarət orqanlarının əmək mühafizəsinə nəzarət funksiyaları və vəzifələri izah olunur. Həmçinin istehsalat zədələnmələrinin və peşə xəstəliklərinin yaranma səbəbləri, onların qarşısının alınması tədbirləri öyrənilir. Əmək mühafizəsi qaydalarına əməl edilməsi iş yerlərində təhlükəsizliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır.

Zədələnmələrin təhlil üsulları istehsalat qəzalarının səbəblərini müəyyən etmək və onların qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Bu mövzuda sağlam əmək şəraitinə verilən əsas gigiyenik və təhlükəsizlik tələbləri öyrənilir. Həmçinin laboratoriya işində hava axınının sürətinin təyin edilməsi üsulları və istifadə olunan ölçü cihazlarının iş prinsipi izah edilir. Bu biliklər iş mühitinin təhlükəsiz və sağlam təşkil olunmasına xidmət edir.

Zədələnmələrin təhlil üsulları istehsalat qəzalarının səbəblərini müəyyən etmək və onların qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Bu mövzuda sağlam əmək şəraitinə verilən əsas gigiyenik və təhlükəsizlik tələbləri öyrənilir. Həmçinin laboratoriya işində hava axınının sürətinin təyin edilməsi üsulları və istifadə olunan ölçü cihazlarının iş prinsipi izah edilir. Bu biliklər iş mühitinin təhlükəsiz və sağlam təşkil olunmasına xidmət edir.

Yanğın təhlükəsizliyinin əsasları yanğınların yaranma səbəblərinin öyrənilməsi və onların qarşısının alınması tədbirlərini əhatə edir. Bu mövzuda partlayış anlayışı, onun başvermə şəraiti və təhlükəli hədləri izah olunur. Həmçinin müəssisələrin yanğın təhlükəsinə görə kateqoriyalara bölünməsi və hər bir kateqoriya üçün tətbiq olunan təhlükəsizlik tələbləri öyrənilir. Yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi insanların həyatı, sağlamlığı və əmlakın qorunması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Yanğın söndürən vasitələr yanğının yayılmasının qarşısını almaq və onu qısa müddətdə söndürmək üçün istifadə olunan avadanlıqlardır. Bu mövzuda müxtəlif növ yanğınsöndürənlər, onların quruluşu və tətbiq sahələri öyrənilir. Həmçinin avtomatik yanğınsöndürmə sistemləri, drençer və sprinkler qurğularının iş prinsipi və istifadə qaydaları izah olunur. Bu vasitələr insanların həyatının, əmlakın və istehsalat obyektlərinin yanğından mühafizəsində mühüm rol oynayır.

İş yerlərinin meteoroloji parametrləri əmək mühitinin temperatur, rütubət, hava hərəkəti sürəti və digər amillərini əhatə edir. Bu mövzuda həmin parametrlərin insan sağlamlığına və əmək fəaliyyətinə təsiri, eləcə də onların normaya uyğun təmin edilməsi öyrənilir. İstehsalat otaqlarında ventilyasiya sistemlərinin və isidilmə qurğularının iş prinsipləri izah olunur. Bu sistemlər iş yerlərində əlverişli mikroiqlimin yaradılmasına və təhlükəsiz əmək şəraitinin təmin edilməsinə xidmət edir.

Havanın temperaturunun və nisbi nəmliyinin təyini iş yerlərində mikroiqlim şəraitinin qiymətləndirilməsi məqsədi ilə aparılır. Bu mövzuda temperatur və rütubətin insan sağlamlığına, əmək fəaliyyətinə və iş şəraitinə təsiri öyrənilir. Ölçmələr zamanı müxtəlif cihazlardan istifadə edilərək havanın əsas göstəriciləri müəyyən edilir. Alınan nəticələr əsasında istehsalat otaqlarında əlverişli və təhlükəsiz mikroiqlimin yaradılması təmin olunur.

İstehsalat otaqlarının işıqlanması iş şəraitinin təhlükəsizliyi və əmək məhsuldarlığının artırılması üçün mühüm amildir. Bu mövzuda təbii işıqlandırmanın xüsusiyyətləri, onun növləri və iş yerlərinə təsiri öyrənilir. Həmçinin işıqlanma səviyyəsinin müəyyən edilməsi və hesabatın hazırlanması üsulları izah olunur. Düzgün işıqlandırma görmə qabiliyyətinin qorunmasına və istehsalat risklərinin azalmasına kömək edir.

Partlayış-yanğın təhlükəli obyektlərdə baş verən qəzalar yanıcı, partlayıcı maddələrin alışması və ya partlaması nəticəsində yaranan fövqəladə hallardır. Bu cür qəzalar neft və qaz müəssisələrində, kimya zavodlarında, yanacaq anbarlarında və digər sənaye obyektlərində baş verə bilər. Qəzaların əsas səbəblərinə texniki nasazlıqlar, təhlükəsizlik qaydalarının pozulması, insan amili və elektrik avadanlıqlarındakı nasazlıqlar daxildir. Belə hadisələr güclü dağıntılar, yanğınlar, insan tələfatı, maddi ziyan və ətraf mühitin çirklənməsi ilə nəticələnə bilər. Qəzaların qarşısının alınması üçün yanğın təhlükəsizliyi qaydalarına riayət edilməsi, mühafizə sistemlərinin tətbiqi və müntəzəm texniki nəzarət vacibdir.

Əmək mühafizəsi üzrə hüquqi və təşkilati məsələlər işçilərin təhlükəsiz və sağlam əmək şəraitinin təmin edilməsinə yönəlmiş qanunvericilik və qaydaları əhatə edir. Bu mövzuda dövlət nəzarət orqanlarının əmək mühafizəsinə nəzarət funksiyaları və vəzifələri izah olunur. Həmçinin istehsalat zədələnmələrinin və peşə xəstəliklərinin yaranma səbəbləri, onların qarşısının alınması tədbirləri öyrənilir. Əmək mühafizəsi qaydalarına əməl edilməsi iş yerlərində təhlükəsizliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır.

Süni işıqlandırmanın hesablanması laboratoriya işi istehsalat otaqlarında işıq səviyyəsinin müəyyən edilməsi və qiymətləndirilməsi məqsədi daşıyır. Bu mövzuda süni işıq mənbələrinin seçilməsi, işıqlandırma normaları və hesablama üsulları öyrənilir. Laboratoriya işində ölçmə nəticələri əsasında otağın işıqlandırma göstəriciləri hesablanır və hesabat hazırlanır. Alınan nəticələr iş şəraitinin təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğunu müəyyən etməyə imkan verir.

Elektromaqnit, ionlaşdırıcı və radioaktiv şüalanmalar istehsalat və məişət şəraitində insan sağlamlığına təsir edən təhlükəli amillərdəndir. Bu mövzuda müxtəlif şüalanma növlərinin xüsusiyyətləri, yaranma mənbələri və insan orqanizminə təsiri öyrənilir. Həmçinin şüalanmalardan mühafizə üsulları, qoruyucu vasitələr və təhlükəsizlik tədbirləri izah olunur. Bu tədbirlər işçilərin sağlamlığının qorunmasına və təhlükəli təsirlərin minimuma endirilməsinə xidmət edir

Elektrik təhlükəsizliyinin əsasları elektrik cərəyanının insan və ətraf mühit üçün yaratdığı təhlükələrin öyrənilməsini əhatə edir. Bu mövzuda elektrik təhlükəsizliyinin təmin olunması üçün texniki və təşkilati üsullar, qoruyucu tədbirlər və təhlükəsizlik qaydaları izah olunur. Həmçinin elektrik qurğularının təhlükəsizlik sinifləri və onların xüsusiyyətləri öyrənilir. Torpaqlayıcının hesablanması elektrik avadanlıqlarının təhlükəsiz istismarını təmin etmək üçün aparılan əsas tədbirlərdən biridir.