MaterialşünaslıqSillabus

Fənn kodu

İF-36143m

Kredit

4

Tələbənin iş yükü

120

Semestr

Yaz semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 30 saat – mühazirə; b) 15 saat – laboratoriya;

Auditoriyadan kənar saatlar

a) sərbəst iş - 45 saat, b) hazırlıq - 30 saat

“Materialşünaslıq” fənninin məqsədi 050628 “Mexanika mühəndisliyi “ ixtisası üzrə bakalavr pilləsində təhsil alanlarda maşınqayırma sənayesinin keyfiyyət göstəriciləri, onun idarə olunmasının prinsipləri, müasir metodları, eyni zamanda istehlakçılara qəbull olunmuş standartlar çərçivəsində keyfiyyətli, etibarlılı və səmərəli üsullarla metal materialları ilə təmin edilməsi sobaların idarə olunmasının müasir metodları və müvafiq normativ-hüquqi baza haqqında kompetent peşəkar biliklər formalaşdırmaq, sistemli bilik və bacarıqlar aşılamaq, akademik və sosial-fərdi kompetensiyaları inkişaf etdirmək və möhkəmləndirməkdən ibarətdir.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• təqdimatlar
• interaktiv müzakirə

Təlim nəticəsi əlavə edilməyib.

1. 1.
   Materialşünaslığa giriş. Metalların təsnifatı, onların kristallik quruluşu, amorf halı. Metalların real quruluşu. Kristal qəfəsin qüsurları. Miller indeksləri. Anizotropiya.Mühazirə

   Materialşünaslığın əsas anlayışları, metalların kristal və amorf quruluşları, real quruluş, qüsurlar və anizotropiya.

2. 2.
   Kristallaşma, onun mexanizmi və kristallaşmaya təsir edən amillər. Metal tökülün quruluşu. Allotropiya. Maqnit çevrilməsi.Mühazirə

   Kristallaşma prosesinin mexanizmi, amilləri, tökmə metalın strukturu və allotropik çevrilmələr.

3. 3.
   Elastiki və plastiki deformasiya. İfratplastiklik. Dağılma. Metalların mexaniki xassələri. Mexaniki xassələrin təyini üsulları. Soyuq halda təzyiqlə emalın metalın struktur və xassələrinə təsiri.Mühazirə

   Deformasiya növləri, mexaniki xassələr, sınaq üsulları və təzyiqlə emalın təsiri.

4. 4.
   Döyənəklənmiş metalın struktur dəyişiklikləri. Rekristallaşma. Ərintilərin quruluşu. Mexaniki qatışıq. Bərk məhlul. Kimyəvi birləşmə.Mühazirə

   Döyənəklənmə sonrası rekristallaşma prosesləri və ərinti strukturlarının növləri.

5. 5.
   Hal diaqramlarının qurulması. Parçalar və fazalar qaydası. Birinci və ikinci növ ərintilərin hal diaqramları.Mühazirə

   Hal diaqramlarının qurulma prinsipləri və əsas faza qaydaları.

6. 6.
   Üçüncü və dördüncü növ ərintilərin hal diaqramları. Dəmir-karbon ərintilərinin hal diaqramı.Mühazirə

   Mürəkkəb hal diaqramları və dəmir-karbon sisteminin təhlili.

7. 7.
   Karbonlu poladlar. Poladlara daimi qatışıqların təsiri. Poladların keyfiyyəti. Ümumi işlərdə istifadə olunan karbonlu poladlar. Döyənəklənmiş polad. Avtomat poladlar.Mühazirə

   Karbonlu poladların təsnifatı, keyfiyyət göstəriciləri və tətbiqi.

8. 8.
   Çuqunlar təsnifatı, markalanması, struktur və xassələri. Tətbiq sahələri. Xüsusi çuqunlar.Mühazirə

   Çuqunların növləri, strukturları, markalanması və tətbiqi.

9. 9.
   Termiki emal, növləri və tətbiq sahələri. Poladı qızdırarkən gedən faza çevrilmələri. Poladı soyudarkən onun quruluşunda baş verən çevrilmələr.Mühazirə

   Termiki emalın əsasları, qızdırma və soyuma zamanı faza çevrilmələri.

10. 10.
    Austenitin parçalanması. Perlit, beynit və martensit çevrilmələri. Tabaksıltma zamanı gedən çevrilmələr. Tabaksıltma kövrəkliyi. Köhnəlmə.Mühazirə

    Faza çevrilmə mexanizmləri, tabaksıltma prosesləri və köhnəlmə.

11. 11.
    Termiki emalın poladın xassələrinə təsiri. Termomexaniki emal. Tablandırma rejimi. Tablama dərinliyi. Kimyəvi-termiki emal.Mühazirə

    Termiki emalın xassələrə təsiri, termomexaniki və kimyəvi-termiki emal üsulları.

12. 12.
    Legirli poladların təsnifatı. Markalanması. Legirli poladların növləri. Poladların qaynaqedilmə qabiliyyəti. İnşaat, armatur və ressor-yay poladları. Alət poladları.Mühazirə

    Legirli poladların növləri, markalanması və müxtəlif sənaye sahələrində tətbiqi.

13. 13.
    Əlvan metallar və onların ərintiləri. Alüminium, mis, maqnezium və titan ərintiləri.Mühazirə

    Əlvan metalların xüsusiyyətləri və onların ərintilərinin tətbiqi.

14. 14.
    Keramik materialların strukturu, xassələri və tətbiq sahələri.Mühazirə

    Keramik materialların strukturu və xassələrinin təhlili.

15. 15.
    Polimer materialların strukturu, xassələri və tətbiq sahələri. Kompozisiya materialları. Metallik ovuntu materialları.Mühazirə

    Polimerlər, kompozit materiallar və ovuntu materiallarının xarakteristikası.

Ədəbiyyat əlavə edilməyib.