Fənn · Metallurgiya mühəndisliyi
Metalşünaslıq və termiki emalMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Metallar haqqında ümumi anlayışlar və onların xassələri. Bərk cisimlərdə atomlararası rabitə
MühazirəMetalların atom quruluşu, metal rabitəsinin təbiəti və materialların əsas fiziki-mexaniki xassələrinin təhlili
2. Kristal bərk maddələrin quruluşu. Metalların kristal qəfəsləri və onların əsas növləri. Metalların real quruluşu. Kristalloqrafik istiqamətlər və müstəvilər
MühazirəKristal qəfəslərin (KHM, KÜM, HTM) növləri, real kristallarda qüsurlar (nöqtəvi, xətti) və kristalloqrafik indeksləmə
3. Ərintilər nəzəriyyəsinin əsasları: Metalların kristallaşması və kristal strukturun formalaşması
MühazirəMaye haldan bərk hala keçid, kristallaşma mərkəzlərinin əmələ gəlməsi və dənəvər strukturun formalaşma mexanizmləri
4. Metalların mexaniki xassələri və onların təyini üsulları. Dağılma və növləri
MühazirəMöhkəmlik, plastiklik, bərklik (Brinell, Rokvell) təyini və dağılmanın (kövrək və süni) fiziki əsasları
5. Ərintilərin möhkəmləndirilməsi. Möhkəmləndirmə prinsipləri.
MühazirəBərk məhlulda möhkəmləndirmə, dispers fazalarla möhkəmləndirmə və deformasiya ilə bərkimə nəzəriyyələri
6. Hal diaqramları. Ərintilər terminologiyası. Ərintilərin strukturunu təşkil edən birləşmələrin növləri. Gibbs faza qaydası. İkikomponentli (binar) ərintilərin hal diaqramları. Parçalar qaydası
MühazirəFaza diaqramlarının qurulma prinsipləri, faza qaydası və binar sistemlərin analizi (evtektik, peritektik sistemlər)
7. "Dəmir - sementit" hal diaqramı. Dəmir-karbon sisteminin ərintiləri
MühazirəFe-Fe3C diaqramının kritik nöqtələri, xətləri və müxtəlif karbon tərkibli ərintilərin (polad və çuqun) strukturları
8. Termiki emal. Termiki emalın növləri. Poladların termiki emalının əsasları. Qızdırıldıqda poladlarda baş verən dəyişikliklər. Soyutma zamanı poladlarda baş verən çevrilmələr.
MühazirəTablama, yumşaltma, yüksək və aşağı buraxılma; austenit çevrilmələri və martensit yaranma mexanizmləri
9. Dəmir ərintiləri. Polad və çuqun. Konstruksiya poladları
MühazirəPolad və çuqunların təsnifatı, markalanması (GOST/DIN) və müxtəlif konstruksiya poladlarının istismar sahələri
10. Legirlənmiş poladlar. Legirləyici komponentlərin dəmir və karbonla qarşılıqlı təsirinin xüsusiyyətləri
MühazirəLegirləyici elementlərin (Cr, Ni, Mn, Si və s.) bərk məhlul və karbid fazaların yaranmasına, həmçinin austenitin davamlılığına təsiri
11. Alət poladları. Karbonlu və legirlənmiş alət poladları
MühazirəKəsici, ölçü və ştamplama alətləri üçün istifadə olunan yüksək bərklikli poladların təsnifatı və onların termiki emal xüsusiyyətləri
12. Metalların korroziyası. Korroziyaya davamlı poladlar
MühazirəKimyəvi və elektrokimyəvi korroziya mexanizmləri, passivləşmə və korroziyaya davamlı (paslanmaz) poladların strukturu
13. Rabitə sistemlərinin strukturu və əsas elementləri
Mühazirə14. Qeyri metallik materiallar. Kompozisiya materialları
MühazirəPlastmaslar, keramika və polimer-matrisalı kompozitlərin strukturu, üstünlükləri və maşınqayırmada tətbiqi
15. Ovuntu metallurgiya məmulatları. Metalşünaslıqda ətraf mühitin qorunması
MühazirəToz metallurgiyası məmulatlarının istehsalı (presləmə, bərkitmə) və metallurgiya istehsalında tullantıların idarə olunması, ekoloji təhlükəsizlik