MetallurgiyaSillabus

Fənn kodu

İF-3684y

Kredit

8

Tələbənin iş yükü

240

Semestr

Payız semestri

Akademik il

2025-2026

Fənnin tipi

Məcburi

Təhsil forması

Əyani

Tədris dili

Azərbaycan

Auditoriyadaxili saatlar

a) 45 saat – mühazirə; b) 30 saat – məşğələ; c) 15 saat – laboratoriya

Auditoriyadan kənar saatlar

a) sərbəst iş - 90 saat, b) hazırlıq - 60 saat

Metallurgiya” fənninin məqsədi 050627- “Metallurgiya mühəndisliyi” ixtisası üzrə bakalavr pilləsində təhsil alanlarda metallurgiya sənayesinin keyfiyyət göstəriciləri, onun idarə olunmasının prinsipləri, müasir metodları, eyni zamanda istehlakçılara qəbull olunmuş standartlar çərçivəsində keyfiyyətli, etibarlı və səmərəli üsullarla metal materialları ilə təmin edilməsi sobaların idarə olunmasının müasir metodları və müvafiq normativ-hüquqi baza haqqında kompetent peşəkar biliklər formalaşdırmaq, sistemli bilik və bacarıqlar aşılamaq, akademik və sosial-fərdi kompetensiyaları inkişaf etdirmək və möhkəmləndirməkdən ibarətdir.

• mühazirə
• laboratoriya işi
• seminar
• təqdimatlar

1. 1

   CLO 1: Bu fənn qara və əlvan metallurgiyanın fundamental prinsiplərini tam əhatə edən baza kursu kimi çıxış edir. Tələbələr filiz xammalının hazırlanmasından tutmuş, oksigen-konvertor, domna və qövs sobalarında baş verən mürəkkəb oksidləşmə-reduksiya reaksiyalarına qədər olan qlobal texnoloji zənciri dərk edəcəklər. Onlar maye metalların posa ilə qarşılıqlı təsirini tənzimləməyi və əritmə zamanı zərərli qatışıqların minimuma endirilməsi üsullarını təhlil edəcəklər. Yekunda, tələbələr müasir inteqrasiya olunmuş metallurgiya kombinatlarının iş mexanizmini və xammaldan hazır məhsula qədər olan material axınını sistemli şəkildə dəyərləndirməyi bacaracaqlar.

1. 1.
   Domna istehsalı: xam materiallar, hazırlıq əməliyyatlarıMühazirə

   Domna prosesi üçün xam materialların (dəmir filizi, koks, flüslər) xarakteristikası və onların əridilməyə hazırlanması mərhələləri

2. 2.
   Çuqunun və posanın əmələ gəlməsi, domna əritməsinin məhsullarıMühazirə

   Domna sobasında gedən fiziki-kimyəvi reaksiyalar, çuqun və posanın formalaşması mexanizmləri

3. 3.
   Havaqızdırıcı və koloşnik qazının təmizlənməsiMühazirə

   Havaqızdırıcıların (kauperlərin) iş prinsipi, koloşnik qazının tərkibi və onun tozdan təmizlənməsi sistemləri

4. 4.
   Bessemer, Tomas konvertorunda polad istehsalı və kiçik bessemerləməMühazirə

   Havalı konvertor proseslərinin (Bessemer və Tomas) nəzəri əsasları və texnoloji xüsusiyyətləri

5. 5.
   Konvertor poladının oksigensizləşdirilməsi, sakit və qaynayan poladlarMühazirə

   Poladın tərkibindəki oksigenin kənarlaşdırılması üsulları, qaynayan, yarısakit və sakit poladların mikrosturkturu

6. 6.
   Oksigen-konvertor prosesi, əritmə texnologiyası. Oksigen-konvertor prosesinin müxtəlif növləriMühazirə

   Müasir oksigen-konvertor prosesinin fiziki-kimyəvi əsasları, üst və alt üfürmə texnologiyaları.

7. 7.
   Marten sobasının quruluşu və iş prinsipi. Əsas Marten prosesiMühazirə

   Marten sobasının konstruksiyası, istilik rejimi və əsaslı astara malik sobada əritmə prosesi

8. 8.
   Elektroqövslü sobada polad istehsalıMühazirə

   Elektroqövslü sobaların iş prinsipi, yüksək keyfiyyətli və legirlənmiş poladların əridilməsi texnologiyası

9. 9.
   İnduksiya sobasında polad istehsalıMühazirə

   İnduksiya sobalarının xarakteristikası, vakuum və açıq tipli sobalarda əritmə xüsusiyyətləri

10. 10.
    Poladın tökülmə texnologiyasıMühazirə

    Maye poladın potalara buraxılması, tökmə üsulları və temperatur rejiminin idarə olunması

11. 11.
    Külçələrin struktur quruluşuMühazirə

    Kristallaşma prosesi, polad külçəsinin zonal quruluşu (qabıq, sütunvarı, dənəvər zonalar) və likvasiya halları

12. 12.
    Fasiləsiz tökmə üsuluMühazirə

    Fasiləsiz poladtökmə maşınlarının (FPTM) quruluşu, iş prinsipi və iqtisadi-texnoloji üstünlükləri

13. 13.
    Mis şteynin alınmasıMühazirə

    Mis filizlərinin və konsentratlarının əridilməsi nəticəsində şteynin formalaşması prosesinin əsasları

14. 14.
    Nikel xammalları, metallurji emala hazırlanması Nikel şteynin alınması və konvertorlaşdırılmasıMühazirə

    Nikel filizlərinin hazırlanması, əridilməsi və alınan şteynin faynşteynə qədər konvertorlaşdırılması

15. 15.
    Oksigen - konvertor prosesinin müxtəlif növləriMühazirə

    Müxtəlif konstruksiyalı və üfürmə rejimli (kombinəedilmiş) oksigen-konvertor proseslərinin müqayisəli təhlili

16. 16.
    Alüminium haqqında məlumat. Alüminium oksidin istehsalıMühazirə

    Alüminiumun xassələri, boksitlərin Bayer üsulu ilə emalı və alüminium oksidin (giltorpağın) alınması

17. 17.
    Filizlərin bütövləşdirilməsiMühazirə

    Xırda filiz və konsentratların aqlomerasiya və okatış (pelletləşdirmə) üsulları ilə bütövləşdirilməsi prosesləri.

18. 18.
    Çuqunun və posanın əmələ gəlməsiMühazirə

    Əritmə zamanı posa rejiminin idarə edilməsi və çuqunun kimyəvi tərkibinin formalaşmasının praktiki təhlili.

19. 19.
    Domnadan kənar dəmirin alınmasıMühazirə

    Dəmirin birbaşa bərpa edilməsi üsulları və süngər dəmirin istehsalı texnologiyaları

20. 20.
    Əsas Marten prosesi. Kükürd və fosforun kənar olunmasıMühazirə

    Əsas marten sobalarında zərərli qarışıqların (S və P) metaldan posaya keçirilməsinin termodinamik şərtləri

21. 21.
    Elektroqövslü sobanın konstruksiyasıMühazirə

    Qövs sobalarının mexaniki və elektrik avadanlıqlarının, elektrod sistemlərinin və astarının praktiki öyrənilməsi

22. 22.
    Külçələrdə qüsurlar və onlarla mübarizəMühazirə

    Külçələrdə yaranan makroskopik və mikroskopik qüsurlar (çatlar, məsamələr, likvasiya) və onların qarşısının alınması

23. 23.
    Mis xammaları. Misin metallurji emal hazırlanmasıMühazirə

    Mis filizlərinin növləri, onların zənginləşdirilməsi, flotasiya və qovrulma prosesləri

1. Şükürov R.İ. Metalşünaslıq və termiki emal. Sabah, Bakı 2022