Fənn · Materiallar mühəndisliyi
Materialların mexaniki və fiziki xassələriMövzu planı
Mövzu planı
Fənn üzrə mövzular və hər mövzunun təlim nəticələri.
1. Giriş. Fənnin məqsədi və tədqiqat obyekti. Metal və ərintilərin xassələri, onların təsnifatı.
MühazirəFənnə giriş, materialşünaslıq tədqiqatlarının əsas məqsədləri, metalların və ərintilərin ümumi xarakteristikası və sənayedəki təsnifatı.
2. Metalların struktur və xassələrinin formalaşması.
MühazirəSaf metallarda kristallaşma prosesləri, kristal qəfəsin quruluşu, qüsurların yaranması və onların fiziki-mexaniki xassələrə təsiri.
3. Metal və ərintilərdə struktur formalaşması.
MühazirəÇoxkomponentli sistemlərdə bərk məhlulların, kimyəvi birləşmələrin və mexaniki qarışıqların formalaşması prinsipləri, hal diaqramlarının əsasları.
4. Ərintilərdə baş verən əsas struktur çevrilmələri.
MühazirəTermiki təsir altında bərk halda baş verən faza çevrilmələri, polimorfizm, diffuziyalı və diffuziyasız (martenzt) çevrilmələr.
5. Mexaniki xassələrin təyin edilmə metodikaları.
MühazirəMaterialların möhkəmlik, plastiklik, bərklik və zərbə özlülüyü xassələrini təyin etmək üçün aparılan sınaq növləri (dartılma, sıxılma, əyilmə) və onlara aid standartlar.
6. Struktur analizləri və metodikaları.
MühazirəMaterialların makro və mikrostrukturunu öyrənmək üçün istifadə olunan ənənəvi, eləcə də müasir analiz üsullarının təsnifatı və tədqiqat planının qurulması.
7. Optik Mikroskopun ayırdetmə qabiliyyəti.
MühazirəOptik (metalloqrafik) mikroskopların quruluşu, obyektiv və okulyarların böyütmə dərəcəsi, işığın difraksiyası və mikroskopun maksimal ayırdetmə limitləri.
8. Metalların mikroskopik tədqiqat üsulları.
MühazirəMetalloqrafik nümunələrin (şliflərin) hazırlanma texnologiyası: kəsmə, pardaqlama, cilalama və strukturu üzə çıxarmaq üçün kimyəvi aşındırma prosesləri.
9. Mikroanalizin əsas metodları.
MühazirəMaterialların lokal kimyəvi tərkibini və səth topoqrafiyasını təhlil etmək üçün istifadə olunan qabaqcıl mikroskopik analiz üsullarına giriş.
10. İşıq və elektron mikroskoplarının tətbiqi.
MühazirəOptik (işıq) mikroskopiyası ilə şəffaflıq mikroskopiyası (TEM) imkanlarının müqayisəsi, materialşünaslıqda hər iki texnologiyanın birgə tətbiq sahələri.
11. Rastrov elektron mikroskoplar.
MühazirəSkanedici (Rastrov) elektron mikroskopların (SEM/REM) iş prinsipi, elektron şüasının maddə ilə qarşılıqlı təsiri, qırılma səthlərinin (fraktoqrafiya) və dərinlik fokuslu strukturların tədqiqi.
12. Rastrov elektron mikroskoplar.
MühazirəSkanedici (Rastrov) elektron mikroskopların (SEM/REM) iş prinsipi, elektron şüasının maddə ilə qarşılıqlı təsiri, qırılma səthlərinin (fraktoqrafiya) və dərinlik fokuslu strukturların tədqiqi.
13. The division of Azerbaijani lands. The Russian occupation and the struggle against it (19th – early 20th centuries).
MəşğələThis topic examines the process of the political division of Azerbaijani territories, the wars fought between the Russian Empire and the Qajar State, and the tragic consequences of the Treaties of Gulistan and Turkmenchay for the history of Azerbaijan. It also addresses the resistance against Russian occupation and its significance in the development of the national liberation movement.
Mövzu təlim nəticələri
- • CLO1: Explains the key characteristics of the main periods of Azerbaijani history.
- • CLO2: Clarifies selected controversial issues in Azerbaijani history.
- • CLO3: Develops an objective position on relevant historical issues.
- • CLO5:Relates Azerbaijan's ancient history to the modern era.
- • CLO4: Demonstrates the required basic knowledge and formulates independent views on course topics.
14. Rentgenstruktur analiz üsulları.
MühazirəRentgen şüalarının xassələri, kristallarda rentgen şüalarının difraksiyası (Breqq-Vulf qanunu), kristal qəfəsin parametrlərinin ölçülməsi və rentgenoqrafiya metodikasının əsasları (XRD).
15. Rezonans metodu ilə tədqiqatlar.
MühazirəNüvə maqnit rezonansı (NMR) və elektron paramaqnit rezonansı (EPR) üsullarının mahiyyəti, bu metodların materialların daxili strukturunun və maqnit xassələrinin öyrənilməsindəki rolu.
16. Elektron spektroskopiya metodu.
MühazirəAuger elektron spektroskopiyası (AES) və rentgen fotoelektron spektroskopiyası (XPS/ESCA) daxil olmaqla, səth kimyasının və elementlərin atomar paylanmasının spektroskopik analizi.