Əlvan metalların materialşünaslığıSillabus

Əlvan metalların müasir texnikada mövqeyi, təsnifat prinsipləri, metallik rabitənin təbiəti və ərintilərin xassələrinə təsiri.

Metalların kristal quruluşu, qəfəs tipləri, fəza qüsurları və kristalın xassələrinin istiqamətdən asılılığı (anizotropiya).

Maye haldan bərk hala keçid, nüvələnmə və böyümə mexanizmləri, modifikatorların dənəvər struktura təsiri.

İkili sistemlərdə faza tarazlığı, Gibbs qaydası, izomorf və evtektik sistemlərdə strukturun proqnozlaşdırılması.

Əlvan metalların bərkliyi, möhkəmliyi və plastikliyinin müasir sınaq metodları (Brinell, Rokvell, Vikkers).

Soyuq deformasiya zamanı yaranan gərginliklər və onların rekristalllaşma vasitəsilə aradan qaldırılması.

Bərkitmə, köhnəltmə (yaşlanma) və yumşaltma proseslərinin əlvan metallar üçün əsaslandırılması.

Alüminiumun metallurgiyası və tökmə ərintilərinin sənaye tətbiqləri.

Bərkiməyən alüminium ərintilərinin (alüminium-maqnezium, alüminium-manqan) mexaniki xassələri.

Düralümin tipli ərintilərin termiki emal (bərkitmə və yaşlanma) mexanizmləri.

Maqneziumun yüngüllük üstünlükləri və tökmə ərintilərinin xüsusiyyətləri.

Maqneziumun deformasiya qabiliyyəti və möhkəmləndirici elementlərin təsiri.

Berilliumun yüksək xüsusi möhkəmliyi və nüvə energetikasında tətbiqi.

Titanın korroziyaya davamlılığı, yüksək möhkəmliyi və titan ərintilərinin faza quruluşu (α, β, α+β tipləri).

Titan ərintilərində faza çevrilmələri, tablandırma və yaşlanma vasitəsilə mexaniki xassələrin idarə olunması.

Döyülən titan ərintilərinin emal texnologiyası və mexaniki xassələri.

Misin yüksək elektrik keçiriciliyi, ərintilərinin təsnifatı və termiki emalı.

Mis-sink (bürünc) və mis-qalay (tunc) sistemlərinin ərintiləri, onların texnoloji xüsusiyyətləri.

Babitlərin antifriksion xassələri və yastıq materialı kimi tətbiqi.

Nikelin istiyədavamlılığı, korroziyaya davamlılığı və yüksək temperaturlu ərintilər.

İstiyədavamlı nikel ərintilərinin möhkəmlənmə mexanizmləri və termiki emalın rolu.

Volfram, molibden və tantal kimi metalların xassələri və onların ekstremal şəraitlərdə tətbiqi.

Niobium və molibdenin ərinti sistemləri və xüsusi mexaniki xassələri.

Aşağı temperaturlu və korroziyaya davamlı tətbiqlər üçün sink, qalay və qurğuşun əsaslı ərintilər.

İntermetalliklərin xassələri, yüksək istiyədavamlılığı və forma yaddaşlı (nikel-titan) ərintilərin iş prinsipi.

Nəcib metalların korroziyaya davamlılığı, kimyəvi aktivliyi və yüksək texnoloji tətbiqləri.

Radioaktiv metalların strukturu və onların nüvə energetikasındakı rolu.

Əlvan metalların toz metallurgiyası yolu ilə alınmış detallarının xüsusiyyətləri.

Alüminium, titan matrisli və liflə möhkəmləndirilmiş kompozitlərin xassələri.

– Azərbaycan imperiyası Səfəvi və Əfşar sülalələri dövründə mövzusu bu mərhələdə Azərbaycanın siyasi tarixini, dövlət quruculuğu proseslərini və idarəetmə xüsusiyyətlərini öyrənir. Mövzuda Səfəvilər və Əfşarlar dövründə mərkəzləşmiş hakimiyyətin formalaşması, hərbi-siyasi gücün artırılması və dövlət idarəçilik sisteminin əsas prinsipləri araşdırılır. Həmçinin, bu sülalələrin həyata keçirdiyi daxili və xarici siyasət, ərazi genişlənməsi və beynəlxalq münasibətləri təhlil edilir. Dövrün sosial, iqtisadi və mədəni inkişaf xüsusiyyətləri, eləcə də dövlətçilik ənənələrinin qorunması və davam etdirilməsi məsələləri diqqət mərkəzində saxlanılır. Mövzunun öyrənilməsi Azərbaycan dövlətçilik tarixində Səfəvi və Əfşar dövlətlərinin rolunu və onların imperiya idarəçilik ənənələrinə təsirini anlamağa imkan verir.