Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyiMövzu planı

Bu mövzu HFT-nin nəzəri əsaslarını, təhlükələrin növlərini, yaranma səbəblərini və mümkün nəticələrini, həmçinin risk anlayışı və onun idarə olunması üsullarını izah edir. Eyni zamanda təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün istifadə olunan prinsiplər, metodlar və «səbəb–təhlükə ağacı» kimi sistemlər öyrənilir.

Bu mövzu HFT-nin ekoloji və təbii əsaslarını, insan fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirini və təbiət–cəmiyyət münasibətlərini öyrənir. Eyni zamanda iqlim dəyişikliyi, çirklənmə və təbii resursların tükənməsi kimi qlobal ekoloji problemlər araşdırılır.

Bu mövzu HFT-nin idarə olunmasının metodiki və erqonomik əsaslarını, insanla texniki sistem və ətraf mühit arasında informasiya, biofiziki, antropometrik və estetik uyğunluğu izah edir. Eyni zamanda insan amilinin təhlükəsiz fəaliyyətə təsiri və «insan–mühit» sistemində psixoloji xüsusiyyətlər araşdırılır.

Bu mövzu atmosferi çirkləndirən əsas maddələrin növlərini, mənbələrini və insan sağlamlığına, eləcə də ətraf mühitə təsirlərini izah edir. Eyni zamanda havadakı toz hissəciklərinin tutulması üçün istifadə olunan toztutucu qurğuların iş prinsipləri öyrənilir.

Bu mövzu əmək mühafizəsinin hüquqi və təşkilati əsaslarını, işəgötürən və işçilərin təhlükəsizlik sahəsində hüquq və vəzifələrini, həmçinin dövlət nəzarət orqanlarının funksiyalarını öyrənir. Eyni zamanda istehsalat zədələnmələrinin və peşə xəstəliklərinin yaranma səbəbləri, nəticələri və qarşısının alınması tədbirləri izah olunur.

Bu mövzu istehsalat zədələnmələrinin səbəblərinin müəyyənləşdirilməsi və onların təhlil üsullarını, həmçinin sağlam və təhlükəsiz əmək şəraitinə verilən əsas tələbləri öyrənir. Laboratoriya işində iş mühitində hava axınının sürətinin ölçülməsi və qiymətləndirilməsi aparılır.

Bu mövzu yanğınların yaranma səbəblərini, yanğın təhlükəsizliyinin əsas prinsiplərini, partlayış prosesini və onun təhlükəli təsirlərini öyrənir. Eyni zamanda müəssisələrin yanğın və partlayış təhlükəsinə görə kateqoriyalara bölünməsi meyarları izah olunur.

Bu mövzu yanğının söndürülməsində istifadə olunan ilkin və avtomatik vasitələri, müxtəlif tipli yanğınsöndürənlərin, drençer və sprinkler qurğularının iş prinsiplərini öyrənir. Laboratoriya işində kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün keyfiyyət göstəriciləri yoxlanılır.

Bu mövzu iş yerlərində temperatur, rütubət, hava axınının sürəti və istilik şüalanması kimi meteoroloji parametrləri, onların insan sağlamlığına və əmək məhsuldarlığına təsirini öyrənir. Eyni zamanda istehsalat otaqlarında optimal mikroiqlimin yaradılması üçün ventilyasiya və isitmə sistemlərinin təşkili prinsipləri izah olunur.

Bu mövzu istehsalatda səs-küy və titrəyişlərin yaranma mənbələrini, onların insan sağlamlığına və əmək qabiliyyətinə mənfi təsirlərini öyrənir. Eyni zamanda bu təsirlərin azaldılması üçün tətbiq olunan texniki, təşkilati və fərdi mühafizə tədbirləri izah olunur.

Bu mövzu elektromaqnit, ionlaşdırıcı və radioaktiv şüalanmaların mənbələrini, insan sağlamlığına zərərli təsirlərini və təhlükəsizlik normalarını öyrənir. Eyni zamanda şüalanmadan mühafizənin məsafə, vaxtın məhdudlaşdırılması, ekranlaşdırma və fərdi mühafizə vasitələri kimi əsas üsulları izah olunur.

Bu mövzu elektrik cərəyanının insan orqanizminə təhlükəli təsirlərini, elektrik zədələnmələrinin yaranma səbəblərini və elektrik təhlükəsizliyinin əsas prinsiplərini öyrənir. Eyni zamanda təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün texniki və təşkilati tədbirlər, eləcə də elektrik avadanlıqlarının mühafizə sinifləri izah olunur.

XX əsrin 90-cı illərində Azərbaycanın yenidən öz müstəqilliyini bərpa etməsi prosesini, müstəqil dövlət quruculuğunun əsas mərhələlərini öyrənir. Bununla bərabər Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi gedişində baş verən hərbi-siyasi hadisələr və onların ölkənin sonrakı inkişafına təsiri nəzərdən keçirilir.

Laboratoriya işində iş mühitində hava axınının sürətinin ölçülməsi üsulları və istifadə olunan cihazların iş prinsipləri öyrənilir. Alınmış nəticələr əsasında hava hərəkətinin əmək şəraitinə təsiri qiymətləndirilir.

Laboratoriya işində kimyəvi və hava-mexaniki köpüyün alınma üsulları, əsas keyfiyyət göstəriciləri və yanğınsöndürmə qabiliyyəti yoxlanılır. Təcrübə zamanı köpüyün davamlılığı, genişlənmə əmsalı və səthi örtmə xüsusiyyətləri qiymətləndirilir.

Laboratoriya işində iş mühitinin temperaturunun və nisbi nəmliyinin ölçülməsi üsulları, həmçinin istifadə olunan cihazların iş prinsipləri öyrənilir. Alınmış nəticələr əsasında otağın mikroiqlim şəraiti qiymətləndirilir.

Laboratoriya işində istehsalat və tədris otaqlarında təbii işıqlandırma səviyyəsinin ölçülməsi və təbii işıqlanma əmsalının müəyyən edilməsi üsulları öyrənilir. Alınmış nəticələr əsasında işıqlandırmanın normativ tələblərə uyğunluğu qiymətləndirilir.

Laboratoriya işində istehsalat və tədris otaqları üçün süni işıqlandırmanın hesablanması üsulları, işıq mənbələrinin seçilməsi və işıqlandırma qurğularının yerləşdirilməsi prinsipləri öyrənilir. Hesablama zamanı tələb olunan işıqlanma səviyyəsi, lampaların sayı və gücü müəyyən edilir.

HFT — Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi insanın məişətdə, istehsalatda və ətraf mühitdə qarşılaşdığı təhlükələrin öyrənilməsi, qiymətləndirilməsi və qarşısının alınması yollarını araşdıran fəndir.

Bu mövzu HFT-nin ekoloji və erqonomik əsaslarını, insan fəaliyyətinin ətraf mühitə təsirini və iş şəraitinin insanın fiziki, psixoloji və antropometrik xüsusiyyətlərinə uyğun təşkilini öyrənir. Eyni zamanda sağlam, rahat və təhlükəsiz fəaliyyət mühitinin yaradılması prinsipləri izah olunur.

Bu mövzu əmək mühafizəsi sahəsində qüvvədə olan qanunvericilik tələblərini, işəgötürən və işçilərin hüquq və vəzifələrini, həmçinin təhlükəsiz əmək şəraitinin yaradılması qaydalarını öyrənir. Eyni zamanda əmək mühafizəsi normalarına əməl olunmasına görə məsuliyyət və dövlət nəzarəti məsələləri izah olunur.

Bu mövzu istehsalat müəssisələrində işçilərin sağlamlığının qorunması üçün yaradılan təhlükəsiz və əlverişli əmək şəraitini öyrənir. Buraya iş yerlərinin düzgün təşkili, mikroiqlim, işıqlandırma, səs-küy, ventilyasiya və sanitariya-gigiyena tələbləri daxildir.

Bu mövzu istehsalat otaqlarında təbii, süni və birləşdirilmiş işıqlandırmanın təşkili prinsiplərini, işıqlandırma sistemlərinin növlərini və iş şəraitinə təsirini öyrənir. Eyni zamanda iş yerlərində tələb olunan işıqlanma səviyyəsinin təmin edilməsi və normativ göstəricilərə uyğunluğu izah olunur.

Bu mövzu istehsalatda səs-küyün yaranma mənbələrini, əsas göstəricilərini və insan sağlamlığına, əmək qabiliyyətinə təsirini öyrənir. Eyni zamanda səs-küyün azaldılması üçün tətbiq olunan texniki, təşkilati və fərdi mühafizə tədbirləri izah olunur.

Bu mövzu iş yerlərində titrəyişlərin yaranma səbəblərini, əsas mənbələrini və onların insan sağlamlığına, əmək qabiliyyətinə təsirini öyrənir. Eyni zamanda avadanlıqların düzgün quraşdırılmaması, balanssızlıq, mexaniki aşınma və istehsal prosesləri nəticəsində yaranan titrəyişlər izah olunur.

Bu mövzu elektrik cərəyanının insan orqanizminə təsirini, elektrik zədələnmələrinin əsas səbəblərini və təhlükəli vəziyyətlərin yaranma şəraitini öyrənir. Eyni zamanda elektrik avadanlıqları ilə təhlükəsiz işləmə qaydaları və əsas mühafizə vasitələri izah olunur.

Bu mövzu yanğınların yaranma səbəblərini, yanma prosesinin xüsusiyyətlərini və əsas yanğın təhlükələrini öyrənir. Eyni zamanda yanğının qarşısının alınması, söndürülməsi və insanların təhlükəsiz təxliyəsinin təşkili prinsipləri izah olunur.

Bu mövzu təzyiq altında işləyən qurğuların, qaz balonlarının və kompressorların təhlükəsiz istismarı qaydalarını, onların yaratdığı əsas riskləri və qəza səbəblərini öyrənir. Eyni zamanda avadanlıqların yoxlanılması, saxlanılması, daşınması və istifadəsi zamanı görülən mühafizə tədbirləri izah olunur.